Trumps opstelling jegens Zelensky heeft tot verdeeldheid geleid in zijn achterban. Terwijl sommige senatoren staan je juichen, durven gematigde Republikeinen hun ongemak steeds luider te laten horen.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
‘Er moet iets veranderen’, verzucht Mike Johnson zondag. De Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, live op nieuwszender NBC, probeert de scherven bijeen te vegen na het diplomatieke drama tussen Donald Trump en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vrijdag. Johnson wil ‘een weg vooruit’ vinden, zegt hij. Maar bestaat die weg nog?
Op het eerste oog lijkt het deze dagen alsof Trump, na een voorzetje van vicepresident JD Vance, zijn achterban – lang verdeeld over Oekraïne – eindelijk op één lijn heeft gekregen. Trump en Vance vermaanden Zelensky vrijdag samen in het Witte Huis, noemden hem onbeschoft en ondankbaar, en stuurden de president met lege handen weg. Vanuit rechts klinkt sindsdien gejuich.
‘Het beste wat Trump tot nu toe heeft gedaan is die Oekraïense wezel eruitzetten’, aldus senator Tommy Tuberville. ‘De VS worden niet langer voor lief genomen’, zegt senator Bill Hagerty. ‘Een van de mooiste momenten uit de geschiedenis van de Amerikaanse diplomatie’, joelt Trumps vicestafchef Stephen Miller. ‘Miljoenen Amerikaanse harten lopen over van trots.’
Het lot van Oekraïne zou haast bezegeld lijken. Maar zo simpel ligt het niet.
Zelensky bezocht Washington om zijn handtekening te zetten onder een akkoord dat Oekraïense bodemschatten uitruilt tegen Amerikaanse steun in de strijd tegen Rusland. Het bezoek liep uit op een fiasco. Volgens Trump mag Zelensky terugkomen als hij ‘klaar is voor vrede’.
Democraten en hun achterban reageren verbolgen. In een aantal Amerikaanse steden gaan pro-Oekraïense demonstranten de straat op, soms met honderden tegelijk. Vance wordt in de staat Vermont opgewacht bij zijn wintersportadres. ‘Ga in Rusland skiën, verrader!’, lezen protestbordjes.
Maar ook de rechtse achterban is verdeeld. Terwijl Congresleden en gouverneurs de lofzang op Trump zingen, proberen gematigde Republikeinen de discussie juist te sturen richting verzoening. De conservatieve krant The Wall Street Journal, normaliter behoorlijk Trump-gezind, noemt het ‘verbijsterend hoe Trumps bondgenoten dit debacle verdedigen als een toonbeeld van Amerikaanse kracht’. De enige winnaar van dit drama? ‘Poetin.’
Gematigde Republikeinen durven hun ongemak over Trumps affectie voor Poetin en zijn opstelling jegens Zelensky steeds luider te laten horen. ‘Zelensky is terecht bezorgd dat Poetin elke afspraak schendt die hij ooit heeft getekend’, zegt senator James Lankford zaterdag. Lankford doet wat Trump steeds weigert: Poetin hard veroordelen. ‘Een dictator’, aldus de senator uit Oklahoma. ‘Moordzuchtig tuig.’
Senator Lisa Murkowski uit Alaska gaat verder in haar kritiek. ‘Ik ben er misselijk van’, zegt zij, ‘dat deze regering zich lijkt af te wenden van onze bondgenoten en Poetin omhelst.’
Tussen die twee Republikeinse kampen, recht in het midden, staat Mike Johnson. Terwijl Trump zich dit weekend opvallend stilhoudt, valt de taak aan de Huis-voorzitter om de twee vragen te beantwoorden die iedereen, in binnen- en buitenland, op de lippen branden: ‘Schaart president Trump de VS achter Rusland?’ en ‘Laat Trump Oekraïne aan zijn lot over?’
Op beide antwoordt Johnson stellig: nee. ‘Het is absurd om te denken dat president Trump, het Witte Huis of de Republikeinen aan Poetins kant staan.’ Maar een oplossing voor de impasse biedt hij niet.
Johnson suggereert zondag dat Zelensky zijn excuses maar moet aanbieden en dezelfde deal alsnog moet accepteren – terwijl hij wéét dat Zelensky dat zonder veiligheidsgaranties niet zal doen. Zo niet, zegt Johnson, dan moet de Oekraïense president plaatsmaken voor een leider die dat wél wil. Dat geluid zwelt aan. Ook de van oudsher Oekraïne-gezinde senator Lindsay Graham, die vrijdag nog met Zelensky op de foto ging, oppert dat de Oekraïense president beter kan aftreden.
Trump zal nooit zwichten, menen zij. Dus is de enige optie dat Zelensky dat doet – iets waar Poetin ook op hoopt.
Terwijl dit kamp ervan overtuigd raakt dat deze onderhandelingen voorbij zijn, hoopt een ander deel van de Republikeinen nog altijd op diplomatieke toenadering. ‘Ik probeer beide partijen weer aan tafel te krijgen’, zegt senator Lankford zondag nog op NBC News. Zijn optimistische geluid dreigt echter steeds verder te verstommen.
De conservatieve talkshow Fox & Friends heeft één conclusie alvast kunnen trekken: voor dit schouwspel verdient Trump een beloning. ‘Man, als hij geen Nobelprijs voor de Vrede krijgt’, aldus presentator Rachel Campos-Duffy, ‘dan betekent die helemaal niets meer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant