NRC en De Standaard vroegen aan 81 professionele critici, academische Neerlandici, deskundigen op het gebied van non-fictie en geschiedenis, publieke figuren en redacteuren van onze eigen kranten uit Nederland en Vlaanderen wat volgens hen de 50 beste Nederlandstalige boeken van de 21ste eeuw zijn. Deze week wordt de uitslag in delen gebracht, te beginnen bij de laatste tien boeken.
De deskundige lezers kozen ieder een top-10 boeken. Een plek op nummer één leverde tien punten op, een plek op nummer twee leverde negen punten op, enzovoorts. De volgorde van de top-50 is gebaseerd op de som van deze punten.
Aan het verwerken van deze lijst werkten onder meer mee: Jeroen van der Kris, Michel Krielaars, Thomas de Veen, Margot Poll, Rosan Hollak, Felix Voogt, Steven van Ammel en Peter Jacobs.Voor de gehele productie van de boekentop-50 zie nrc.nl/boekentop50 Wat zijn jóuw favoriete boeken? Stem voor de publiekslijst op: nrc.nl/boekenoproep
Cees Nooteboom
Deze verhalenbundel van Nooteboom werd in 2010 bekroond met de Gouden Uil. Alle zes verhalen gaan over de wisselwerking van de herinnering en de verbeelding van het verleden. Vooral het derde, ‘Heinz’, maakt indruk. De titelheld is honorair viceconsul der Nederlanden aan de Italiaanse noordwestkust, een man die op oude foto’s staat als „nog niet ingehaald door de drank, schalks en, nog zo’n woord, onschuldig, een glimp van boosaardigheid in die vreselijk blauwe ogen, ein Mensch”. Nooteboom beschrijft zijn ondergang meesterlijk, met op de achtergrond een jonggestorven vrouw, een verstandshuwelijk en een verlangen naar een ver eiland.
Charlotte Mutsaers
Na het vroegtijdige overlijden van Barend, de enige broer van Charlotte Mutsaers, ontfermt ze zich met haar zus over het leegruimen van diens huis, dat tevens het huis is waarin ze opgroeiden. Daarbij wordt de vertelster geconfronteerd met de diverse vormen die een erfenis kan aannemen. Er is niet alleen de gigantische verzameling porno die het huis uit moet, ze wordt ook geconfronteerd met karaktertrekken die ze blijkt te delen met haar broer de kluizenaar. Nog voor de huidige hausse aan autofictie was er dit genadeloze zelfonderzoek, en dat van de koningin van de onbeteugelde verbeelding.
Peter Middendorp
Over de schuldvraag bestaat geen twijfel: hij heeft het gedaan, een meisje verkracht en vermoord. Maar waarom deed hij het? Hoe laat dit zich verklaren? Peter Middendorp laat hem zijn verhaal doen in Jij bent van mij. Omdat Middendorp ons in zijn ijzersterke roman verleidt om diens redeneringen te slikken, ontwikkelen we steeds meer inzicht in de mechanismen die hem tot het moorden leidden – al mogen we dat zelf tevoorschijn puzzelen. Je zou bijna vergeten dat Jij bent van mij óók een schitterende boerenroman is, hard, noest en aards, met een tragisch randje van vergankelijkheid.
Bart Van Loo
Francofiel Bart Van Loo publiceerde in 2019 een vuistdik geschiedenisboek over hoe de Bourgondische hertogen vanaf de veertiende eeuw door erfenissen, moorden, huwelijken, veldslagen en aankopen de Lage Landen vormgaven. De kracht van Van Loo is zijn oog voor exuberant detail en zijn enthousiasmerende, barokke vertelstijl die de lezer meesleurt. Het boek werd een bestseller en in de belangrijkste Europese talen als Frans, Duits en Engels vertaald. Van Loo verdient ook een plek vanwege zijn aanpak: met zijn tv-optredens in Vlaanderen en in Nederland, podcasts en een theatertournee hield hij de aandacht van zijn publiek vast.
Mariken Heitman
In haar tweede, met de Libris Literatuurprijs bekroonde roman Wormmaan onderzoekt biologe Mariken Heitman onze impact op het ecologisch systeem en onze omgang met de menselijke verscheidenheid. Twee persoonlijke geschiedenissen worden daarbij ingenieus met elkaar verweven. Het verhaal van de jonge androgyne Ra, een prehistorische vrouw aan wie bijzondere krachten worden toegeschreven omwille van het nieuwe gewas waarover zich ontfermt, haakt 9000 jaar later aan bij het verhaal van zaadveredelaar Elke die via domesticatie terug wil naar de oerversie van datzelfde tweeslachtige gewas: de erwt. De evolutieleer, zinloze determinatiedrang en een eigenzinnige kijk op gender en identiteit: Heitman brengt het allemaal samen in gebald, vitalistisch proza.
Bas von Benda-Beckmann
Historicus Bas von Benda-Beckmann, kind van een Nederlandse moeder en een Duitse vader, was geïntrigeerd door het verleden van zijn Duitse familie. Hij wist dat een deel daarvan overtuigd nazi was. Zo was zijn (oud-)tante Luise getrouwd met Alfred Jodl, één van Hitlers trouwste generaals. Een andere tante zegde haar lidmaatschap van de NSDAP op nadat ze verliefd werd op een Joodse arts. De familie van Von Benda-Beckmann, fervente schrijvers van dagboeken en brieven, blijkt een historisch goudmijn. In Het kleedje voor Hitler beschrijft hij hoe zijn adellijke familie vanaf de negentiende eeuw langzaam vatbaar werd voor radicale ideeën, en hoe het verleden nog altijd doorwerkt in de familie.
Tobi Lakmaker
Dit debuut is eerder een verzameling intieme, met humor neergeschreven anekdotes, herinneringen en overpeinzingen dan een klassieke roman. Het is het verhaal van de zoektocht van een jong iemand naar zichzelf en hoe hij worstelt met zijn ongedefinieerde identiteit en treurt over de dood van zijn moeder. Lakmakers talent werd met dit debuut alom erkend. De Standaard noemde het „een komeet aan de literaire hemel”. Hoogtepunten zijn de autobiografische verhalen over zijn ervaringen met jongens en meisjes en over zijn ontmaagding tot voor zijn aanmelding bij een medisch centrum, waar je „minder meisje en meer jongen kunt worden”.
Gaea Schoeters
Het multitalent Gaea Schoeters overtrof zich met de roman Trofee. In dit spannende en indringende boek stelt ze ongemakkelijke vragen over (post)kolonialisme, trofeejacht, dierenbescherming en ontwikkelingshulp te stellen. De witte westerling Hunter White is verslingerd op de trofeejacht op groot wild. Maar als hij naar Afrika vertrekt om een zwarte neushoorn te schieten, de laatste van de Big Five die hij nog niet neerlegde, krijgt het verhaal een grimmige wending. De droom wordt een nachtmerrie die hem steeds dichter bij de duisternis in zijn eigen hart brengt. DSL-recensent Maria Vlaar noemde Trofee „een nachtmerrie op adrenaline”.
Tommy Wieringa
Tommy Wieringa bevestigde zijn reputatie met Dit zijn de namen, een roman over vluchtelingen en religie – de titel verwijst naar het Bijbelboek Exodus – waarmee hij zowel de Libris Literatuurprijs als de publieksprijs van de Gouden Uil won. De illegale vluchtelingen zijn gelukszoekers die bedrogen werden door mensensmokkelaars. Tijdens de maandenlange tocht die hen uiteindelijk naar een stadje in de steppe tegen de Russische grens brengt, dunt de dood hun rangen uit. Dit zijn de namen is een boek „waarin stilistische bravoure, filosofische diepgang en aforistische kracht gepaard gaan met een hecht getimmerde compositie”, vond de Librisjury.
Lieke Marsman
Met haar debuut als prozaschrijver zet filosoof en gelauwerd dichter Lieke Marsman hoog in en schrijft ze de eerste Nederlandse klimaatroman. Opgetrokken uit gedichten en essayistische reflecties draait het verhaal slim en geduldig rond de centrale vraag: hoe een goed mens te zijn? Sinds klimaatwetenschapster Ida als kind uit nieuwberichten over de oorlog in Joegoslavië leerde dat de mens slecht is, heeft ze als doel het tegenovergestelde van een mens te worden. Een stage in de Italiaanse Alpen -ze gaat aan de slag bij een project om een stuwmeer op te blazen- biedt ruimte om te dromen van een andere wereld en te reflecteren over de rol van de mens daarin.
Ontvang iedere week het laatste boekennieuws, recensies en de interessantste interviews in je inbox
Source: NRC