Dat zijn band met Trump nooit warm is geweest, wist de Oekraïense president Zelensky, maar ook hij werd verrast door de vernedering die hem ten deel viel in het Witte Huis. Aan Zelensky nu de opdracht om de verbale stoten van de lichtgeraakte Amerikaanse president volwassen te incasseren, in het belang van Oekraïne.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Volodymyr Zelensky was met een strak omlijnd doel naar Washington gekomen. ‘Het belangrijkste voor mij is om erachter te komen of de VS hun militaire steun stoppen of niet’, zei de Oekraïense president voordat hij de Oval Office inliep. ‘Alles zal helder voor mij zijn nadat ik met Trump heb gepraat.’
En, inderdaad, na 50 minuten voor de camera met Trump was alles helder. Hij werd uitgekafferd, overschreeuwd en daarna het Witte Huis uitgestuurd door de president van Amerika en diens adjunct JD Vance.
Nee, dit was ‘niet goed’, zegt Zelensky enkele uren later op het Trump-gezinde Fox News. Maar fataal? Nee hoor, niet volgens Zelensky. Op de vraag of zijn band met Trump nog te redden is, reageert hij alsof hem een onzinnige vraag was gesteld. ‘Ja natuurlijk.’
Hij is net vernederd door zijn machtigste bondgenoot en daar zit hij alweer in een tv-studio, vastberaden, gecontroleerd en met waardigheid. Het is alsof Trumps uitbarsting het zelfvertrouwen van Zelensky geenszins heeft gekrenkt. Net zoals elf jaar Russische oorlog het zelfvertrouwen van de Oekraïense bevolking geenszins heeft gekrenkt.
Zelensky heeft zich alweer over Trumps persoonlijke aanvallen heengezet. Bij Fox is hij, net als na elke tegenvaller in deze oorlog, alweer bezig om te redden wat er te redden valt voor zijn bevolking. Maar hoe kan hij de Amerikaanse steun nog redden?
Fox is voor Zelensky een kans op damage control. In tegenstelling tot Trump en Vance laat presentator Bret Baier hem wel uitpraten. Zelensky heeft geïnvesteerd in een band met Baier. Hij nam de presentator vorig jaar mee naar de frontlinie.
‘Wat heeft u getriggerd, wat heeft u boos gemaakt?’, vraagt Baier over de confrontatie in het Witte Huis. Maar Zelensky zegt niet boos te zijn. ‘Dit gaat niet om boosheid.’
En dan vertelt hij wat Trump en Vance niet wilden horen, wat zij overschreeuwden zodat de Amerikaanse bevolking het niet zou horen. Dat Rusland Oekraïne is binnengevallen, en niet andersom, of iets daartussenin. Dat Poetin zich niet houdt aan akkoorden met Oekraïne. Dat Russen naar Oekraïense huizen zijn gekomen en Oekraïners doodschieten. ‘Moeten we dat gewoon vergeten?’, zegt Zelensky. ‘Gewoon zeggen dat Poetin een geweldige vent is?’
Om de Oekraïense band met de VS te redden, probeert Zelensky de feiten te redden. De feiten over de oorlog die Trump en zijn team keer op keer verdraaien, zoals ook vrijdag weer in de Oval Office. Daar worden Zelensky’s correcties niet getolereerd, maar Baier valt Zelensky niet in de rede.
Ook niet als Zelensky uitlegt waarom Trumps ideeën over beëindiging van de oorlog juist leiden tot nog meer oorlog. Een staakt-het-vuren zonder veiligheidsgaranties betekent dat Rusland gewoon weer opnieuw binnenvalt, zegt hij.
Niemand wil zo graag vrede als de Oekraïners, herhaalt hij ook nog maar eens voor de zekerheid, zodat Fox-kijkers het ook horen. Wat hij wil van de VS? ‘Oekraïners willen alleen maar horen dat Amerika aan onze kant blijft staan, en niet aan de Russische, dat is alles.’ Zelensky: ‘Ik zet geen druk, ik vraag alleen.’
Via Fox richt Zelensky zich tot de mensen die, zo hoopt hij, invloedrijker zijn dan Trump: de Amerikanen zelf. De band tussen Oekraïne en de VS is ‘meer dan de band tussen twee presidenten’, zegt Zelensky. ‘Het gaat om historische banden tussen onze mensen. Dat is waarom ik altijd begin met het bedanken van uw mensen namens onze mensen. Natuurlijk ben ik ook dankbaar aan de president en het Congres, maar ten eerste aan uw mensen. Uw mensen moeten onze mensen redden.’
Zelensky beseft wat Trump ook beseft: het is niet in het belang van Amerika om Oekraïne in handen te laten vallen van Rusland. Bovendien heeft Trump zijn kiezers vrede beloofd, geen carte blanche aan Poetin om Oekraïne te vernietigen.
Maar het vanzelfsprekende probleem voor Zelensky is dat Trump niet altijd rationeel handelt. En dat hij het mandaat heeft om nog bijna vier jaar beslissingen te nemen namens de Amerikaanse bevolking. De Republikeinse Partij legt hem daarbij voorlopig geen strobreed in de weg. En dus is het gevaar voor Zelensky is dat Trump nóg razender wordt door hem te corrigeren op zijn geliefde Fox News.
Zelensky heeft geleerd dat zijn aanvankelijke Trump-aanpak niet voldoende is. Trump neemt geen genoegen met ‘tegenprestaties’ die Zelensky hem belooft voor militaire steun, zoals toegang tot Oekraïense bodemschatten en Oekraïense ondersteuning voor de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa.
Ondanks Zelensky’s herhaaldelijke waarschuwingen voor Poetin, blijft Trump maar vasthouden aan zijn bewondering voor de Russische president. En daar in meegaan, is voor Zelensky simpelweg onmogelijk. ‘Ik kan de Oekraïense houding ten opzichte van Rusland niet veranderen’, zegt hij. ‘Zij zijn moordenaars voor ons.’
Wat nu, vraagt Baier. Wat zijn de volgende stappen? De grondstoffendeal ondertekenen, zegt Zelensky, en dan gewoon weer verder praten over veiligheidsgaranties. Als hij uit Washington vertrekt, en terugkeert naar de oorlog, is de Amerikaanse militaire steun nog niet opgezegd.
Maar meteen na weggestuurd te zijn uit het Witte Huis, heeft Zelensky al wel vast Europese regeringsleiders en Navo-baas Rutte opgebeld. Ook de Oekraïense president weet: er moet iets gebeuren, en wel heel snel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant