In de showroom van het streetwearmerk Patta in Amsterdam-West hangen de samples van de collectie voor komend najaar. Een groot deel daarvan bestaat uit T-shirts: van elke twee kledingstukken die Patta verkoopt is één een T-shirt. Ruim gesneden T-shirts zijn het meestal, van stevige tricot, vaak met een print, die 55 of 60 euro kosten.
Op de shirts die op dit moment te koop zijn, zijn dat bijvoorbeeld de merknaam, een tekening van een pittige kat (‘Meow, MF!’) of Suriname-emoji’s, en er zijn T-shirts met een acid wash.
Vier jaar geleden stond Patta al bekend om de T-shirts. Maar het team zelf was er een stuk minder blij mee dan nu. Op de een of andere manier zag je er niet zo goed in uit als zou moeten, vonden ze. Maar waar lag het dan aan? De kleuren waren goed, de prints waren goed, en de modellen werden in eigen huis ontworpen.
Weinig kledingstukken zijn zo alomtegenwoordig en democratisch als het T-shirt – weinig mensen die er niet minstens een paar in de kast hebben. Maar als het over T-shirts gaat, dan gaat het meestal over bedrukte T-shirts: T-shirts met logo’s, band-shirts, politieke statements, het ‘We Should All Be Feminists’-shirt van Dior (en de prijs daarvan, tegenwoordig 750 euro). Goedkope wegwerpshirts en de consequenties daarvan voor het milieu zijn ook nog wel een onderwerp; voor het maken van een gemiddeld katoenen T-shirt is 2.500 liter water nodig.
Het model van een T-shirt, de stof, daarover gaat het veel minder vaak. Terwijl T-shirts, ook zonder opdruk, de laatste jaren een prominente rol in de mode hebben. Kijk alleen maar naar het grote aantal mannen dat de laatste tijd een pak draagt met een T-shirt, ook bij feestelijke gelegenheden. „Sinds corona zijn mensen zich meer casual gaan kleden”, zegt Alena Strejckova, hoofd vrouwenmode van Uniqlo. „Het overhemd wordt steeds vaker vervangen door een T-shirt.”
Onder jonge vrouwen is de shrunken fit alweer een tijdje een hit. Het korte, strakke ‘kindershirtje’ werd begin jaren negentig voor het eerst een trend, dankzij Karl Lagerfeld, die in een van zijn shows Chanel-pakjes combineerde met kinder-T-shirts van Petit Bateau.
Het ontwerpen van een T-shirt is precisiewerk, zegt David Telfer, de design director van het Britse Sunspel, een meer dan 165 jaar oud merk dat alle T-shirts in Long Eaton maakt, een plaatsje in de buurt van Nottingham. „Je moet vooral niet te veel aan het basisontwerp doen, want dat gaat snel ten koste van de puurheid die bij een T-shirt hoort. Het gaat vaak om zulke kleine dingen dat mensen ze niet eens opmerken.”
„Om een perfect T-shirt te ontwerpen moet je een manier vinden om een archetype cool te maken”, zegt de Franse modeontwerper Christophe Lemaire in een filmpje op de site van Uniqlo. „Proberen elegantie in te vinden in een casual kledingstuk.”
Hoe wijd moet en mag een T-shirt zijn? Hoe lang een T-shirt dat je in de broek wil dragen maar ook over de broek? Moet de halsboord stevig zijn waardoor die ook na vele wasbeurten de vorm behoudt (bij Patta wel) of mag die juist een beetje lubberen, waardoor je dat nonchalante ‘ik-heb-dit-shirt-al-eindeloos-gewassen-effect’ krijgt, lang voordat het eindeloos is gewassen? Hoe kort is een korte mouw? Mag er zakje op de borst? (Patta: ja.)
Bij Uniqlo, waarvoor T-shirts in de zomermaanden zo’n beetje het belangrijkste product zijn, wordt soms een half jaar aan het model van een T-shirt gewerkt, zegt Alena Strejckova. „Een aantal opties tekenen en laten maken, passen, aanpassen, kiezen.” Het selecteren van nieuwe kleuren duurt maanden, het ontwikkelen van een nieuw materiaal kan zelfs jaren duren.
Bij de bestverkopende T-shirts van Uniqlo zitten er drie die zijn ontworpen door Christophe Lemaire, die samen met Sarah-Linh Tran het ingetogen-chique modelabel Lemaire bestiert, waar de prijs van een T-shirt kan oplopen tot 240 euro. Sinds 2016 heeft hij een eigen lijn bij Uniqlo: Uniqlo U, kleren voor overdag die net iets uitgesprokener en modieuzer zijn dan gemiddeld bij de Japanse keten.
Een vrij strak T-shirt voor vrouwen, dat door Uniqlo wordt aangeprezen als ‘masterpiece’, van dubbelgebreide katoen (interlock) met een ronde hals en stevige boord, is al vanaf 2016 te koop. Iets later volgde het losser vallende mannenshirt van een stevige katoen dat dezelfde kwalificatie heeft gekregen. Ze kosten beide 14,90 euro.
In 2019 voegde Lemaire een nieuw T-shirt toe aan de U-collectie: een unisex, ruimvallend model van een stevig materiaal dat vanbuiten katoen is en vanbinnen vochtafdrijvend synthetisch materiaal, waardoor het er min of meer uitziet als een katoenen T-shirt, maar draagt als een sportshirt. Het T-shirt, met een ‘boxy’ model , werd meteen een bestseller; in 2023 was het wereldwijd het bestverkopende T-shirt (19,90 euro).
Vanwege het succes van zijn drie T-shirts werd Lemaire ook gevraagd te kijken naar een T-shirt voor vrouwen van Supima, een gladde en stevige katoensoort uit de VS, dat al meer dan tien jaar onveranderd was. Hij zette er een steviger halsboord aan, maakte de halslijn wat dieper en de mouwen wat strakker. Het was de bedoeling dat het model zo weer jaren meekon.
De update van Lemaire, die vorig voorjaar in de winkels lag, bleek niet te zijn waar de klanten op zaten te wachten. De ontevredenen lieten via recensies op de site weten dat de nieuwe mouw net te nauw was, de hals net te diep en dat het T-shirt aan de bovenkant te strak zat. En dus moest het weer door de molen. De opnieuw aangepaste versie ligt 20 maart in de winkel.
Het probleem met de T-shirts van Patta, concludeerde het toen net aangestelde hoofd design Felicia Perez vier jaar geleden, was dat ze te slap waren. Eerst dacht ze dat dat aan het gewicht van de katoenen jersey lag, maar ook een zwaardere kwaliteit bleek het probleem niet te verhelpen. Uiteindelijk ontdekte ze dat het aan het garen lag. De fabriek in Mauritius waar Patta de T-shirts liet maken gebruikte stof van garen dat ringspun was, een manier van spinnen die lang, sterk en zacht draad oplevert. „Ringspun garen is aan het begin van de zero’s populair geworden”, zegt Perez. „Mensen hadden toen behoefte aan gladdere stoffen. Wij hielden hier allemaal van vintage oversized hiphop-shirts uit de jaren negentig, die voelen veel droger en hariger aan. Dat ziet er ook veel natuurlijker uit. T-shirts van ringspun garens hebben bijna iets synthetisch.”
Patta laat de T-shirts inmiddels maken bij verschillende fabrikanten, in China, Turkije en Portugal, van biologische katoen die van ‘open end yarn’ wordt geweven. Ook het model werd aangepast. Perez: „We kwamen erachter dat onze shirts te smal waren. Veel merken gebruiken standaard witte mensen als pasmodel. Wij richten ons op een veel grotere doelgroep. Dus ik ben begonnen de T-shirts door te laten passen door mensen uit ons eigen bedrijf, we zijn qua afkomst en maten een heel gevarieerde groep. Onze standaardmaat L hebben we meer boxy gemaakt, dus ook niet te lang – met een te lang en te smal shirt zie je eruit als een soort lange slak. Bij de nog grotere maten hebben we erop gelet dat die genoeg oversized bleven. De mouwen hebben we iets langer gemaakt en de halsboord een halve centimeter breder.” Kenmerkend voor de wijde T-shirts van Patta is dat de mouwinzet kaarsrecht is – een T-shirt met een ronde mouwkop is eigenlijk geen T-shirt, vindt Perez.
Als T-shirts die online worden besteld worden teruggestuurd naar Patta is in 40 procent van de gevallen de reden dat het shirt te groot is. Perez: „Ik vind dat een onwijs compliment. Dat betekent dat we onze grote maten serieus nemen.”
Sunspel, van oorsprong een ondergoedmerk, maakte al vijftig jaar T-shirts voordat ze in de jaren vijftig – mede dankzij Marlon Brando en James Dean – tot bovenkleding werden gepromoveerd. Op dit moment zijn T-shirts goed voor 20 tot 25 procent van de omzet, zegt design director Telfer. Sunspel heeft ook polohirts, broeken en andere bovenkleding, en accessoires.
Met Rick Owens, Kiki Boreel, Elmer, Parker van Noord, Emmeline de Mooij en Viviane Sassen. Lees hier
Nog steeds lijken veel T-shirts van Sunspel in de eerste plaats bedoeld om onder andere kleding te dragen. Het Classic T-shirt voor mannen bijvoorbeeld, de bestseller. Dat is gemaakt van een dunne, gladde kwaliteit Supima en heeft een vrij smalle halsboord. Zo’n T-shirt weegt 120 gram. Een T-shirt van Patta weegt 220 gram, en een Patta-shirt dat speciaal is bedoeld als ondershirt nog altijd 190 gram. Het paradepaardje van Sunspel, een T-shirt van zeldzaam, superzacht Sea-Island-katoen, weegt maar 110 gram.
„Voor ons is altijd een belangrijk uitgangspunt geweest: hoe kan je een vezel zo zacht mogelijk laten voelen?”, zegt Telfer. „En hoe zorg je dat een T-shirt zijn vorm behoudt als je er iets overheen draagt? Veel klanten hebben een favoriet T-shirt bij ons, dus die wil je niet te veel aanpassen. We zijn vooral bezig om te checken of de kwaliteit goed genoeg is.”
Jarenlang precies hetzelfde maken is veel moeilijker dan je denkt, zegt Telfer. „Als je alleen seizoensmodellen maakt, hebben klanten geen referentie.” Sunspel maakt overigens ook T-shirts die wel aan mode onderhevig zijn. Telfer: „Wijdere modellen en zwaardere stoffen zijn in opkomst, omdat je die op zichzelf kunt dragen, en er is meer vraag naar lichtgrijze en beige T-shirts. Die doen het goed bij pakken. Wit is dan vaak net een beetje te hard.”
De T-shirts van Sunspel zijn minder duur dan die van de meeste designermerken, maar met prijzen van 100 tot 300 euro – het duurste T-shirt is gemaakt van een mix van katoen en zijde – behoorlijk aan de prijs, vindt ook Telfer. „Het is een nog altijd grotendeels handgemaakt product, made in the UK, van heel goede kwaliteit. Onze fabriek doet bijna niets anders dan T-shirts maken. Hoe vaker je iets maakt, hoe beter je erin wordt. Zeker dunne T-shirts zijn moeilijk om te maken. We hebben het met het ontwerpteam eens geprobeerd. We kunnen allemaal met de naaimachine overweg, maar we bakten er niks van, omdat de stof steeds weggleed.”
Voor snobs (m/v/x) die in het aanbod van Sunspel toch niet precies vinden wat ze zoeken biedt het bedrijf sinds vorig jaar iets nieuws aan: een geheel op maat gemaakt T-shirt, waarbij elk detail kan worden besproken. Sunspel deed dat al eerder voor bijvoorbeeld Ron Wood en wijlen Charlie Watts. Prijzen beginnen bij 190 euro. „Het zal je verbazen hoeveel mensen er al een hebben besteld”, zegt David Telfer.
Correctie (28-02-2025): in een eerdere versie stond dat Uniqlo’s T-shirt met synthetische binnenkant in 2023 werd gelanceerd. Dat is aangepast.
Source: NRC