is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Zondag mogen we weer: dan gaan de wildcamera’s van Beleef de Lente online en mogen we weer onbeschaamd meegluren in de slaap- en kraamkamers van een familie kerkuil, ooievaar of koolmees. Mjammie.
Twintig jaar geleden opende wijlen Wim de Bie ons op zijn weblog Bieslog de ogen voor een webcam die een paartje broedende slechtvalken volgde (elke tien seconden een beeldje). Later begon de Vogelbescherming de vogelsoap Beleef de Lente, nu al achttien jaar een geheide kijkcijferhit. Vorig jaar nog volgden ruim anderhalf miljoen bezoekers de bloedstollende belevenissen van jonge bosuilen, zeearenden en (verregende) ooievaarsjongen.
Logisch: de livebeelden zijn larger than life; de laptop biedt een blik in de natuur die je in de ‘echte’ natuur nooit is gegund. Dat de kijker lekker thuisblijft, is alleen maar goed voor de natuur. Daarbij: wie lijdt aan stress of onrust, heeft baat bij het kijken naar foto’s en filmpjes van schattige dieren, zo ontdekten knappe koppen van de universiteit in Leeds in 2020 een open deur.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Iedereen blij dus. Alleen de dieren werd weer eens niets gevraagd. Wat doet de wildcamera met hen? Niet veel goeds. Vooral zoogdieren horen en zien de (ultrasone) geluiden en lichten die wildcamera’s maken, en dat kan leiden tot verstoring, zo constateerden wetenschappers al in 2014.
Ook sommige fotografensites waarschuwen voor de gevolgen van lukraak opgehangen camera’s, die in alle soorten bestaan. ‘Het geluid van de sluiter en de beweging van de spiegel in DSLR-camera’s kan dieren afschrikken’, schrijft er een. Niet alleen het ophangen van de camera verstoort, ook het geregelde vervangen van batterijen en geheugenkaartjes. ‘Je geur blijft hangen. En als het gaat om dieren die onder de grond wonen, zal jouw constante geloop voor een boel trillingen en onrust zorgen’, schrijft natuurfotografie.nl gewetensvol. En dan maar hopen dat de lezers ernaar handelen.
Dat blijft de vraag. Het bos hangt zo vol met camera’s, dat je er op een mooie middag een mand vol van kunt plukken. Twee jaar geleden trokken boswachters al aan de bel. Amateur-Attenboroughs betreden verboden rustgebieden en hangen doodleuk camera’s bij dassenholen, drinkpoeltjes of wolvenkuilen waar jongen geboren zijn. Verleidelijk en betaalbaar: voor luttele tientjes heb je zo’n camera al in huis. De hartjesharker is helemaal het haantje op de socials met z’n dartelende dassen: ‘Het gaat ze vooral om de likes’, zei een boswachter al in AD.
Wat de camera met sommige mensen doet, zien we dagelijks op tv en sociale media. Het kan onder meer leiden tot de bekende duckface, een wijdverbreide aandoening waarbij de mond en lippen van de patiënt als vanzelf gaan staan naar het verwrongen zelfbeeld dat erachter schuilt.
Dieren zijn precies als mensen, met dezelfde mensenwensen – een stokoude primeur van de Fabeltjeskrant. Dat ook zij ten prooi kunnen vallen aan het ijdelheidsvirus, bewees een beer in Colorado, die zichzelf vierhonderd keer voor een wildcamera liet fotograferen, steeds in wisselende poses. In eigen land toonde de Veluwse boswachter Frank Theunissen eens beelden van een wolf die geregeld een steelse blik van verstandhouding in de wildcamera wierp, als een knipoog naar de kijker. Alle reden om op onze hoede te zijn.
Beleef de lente dus vooral met de broedende bosuil, maar wantrouw de beelden van beunhazen die azen op uw hartje.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns