Wat zijn dit voor vragen? Actrice Julia Akkermans (33) speelt de hoofdrol in de serie De f*ckulteit, over seksueel grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik. Voor het eerst merkte ze dat het haar niet altijd lukte om het personage zomaar achter zich te laten als ze weer thuis was.
schrijft voor de Volkskrant over theater.
Slachtoffer of medeschuldig?
‘Anouk, het personage dat ik speel in De f*ckulteit, is een succesvolle, jonge advocaat die te maken heeft gehad met seksueel grensoverschrijdend gedrag. De serie laat zien welke mechanismen daaraan voorafgaan, maar ook wat er naderhand met een slachtoffer gebeurt. Het beeld is vaak dat daders roofdieren of enge mannen in de bosjes zijn, maar in haar geval is het de man op wie ze smoorverliefd is geweest, en die ze nota bene eerder zelf heeft verleid. Daardoor is het voor haar ook extra verwarrend. Ze neemt het zichzelf kwalijk, en dat maakt de drempel om je uit te spreken extra hoog.
‘Het is schokkend hoe er in de omgeving vaak wordt gereageerd. Het gebeurt nog altijd regelmatig dat slachtoffers worden verweten dat ze zo laat nog over straat liepen. Als Anouk in de serie overweegt om iets aan te kaarten, wordt dat door de mensen om haar heen meteen ontmoedigd: je staat op het punt om carrière te maken, zeggen ze, ik zou nu niet moeilijk doen.
‘Vorige week waren we te gast bij de talkshow Renze, en toen zei strafrechtadvocaat Peter Plasman dat Anouk zelf ook geen lieverdje is, omdat zij behoorlijk akelig omgaat met haar eigen stagiaire, die iets vergelijkbaars heeft meegemaakt. Ik merkte dat ik haar meteen wilde verdedigen: Anouk is alleen maar bezig met overleven, ze heeft een goede reden om wat haar stagiaire aankaart op dat moment weg te wuiven. Haar gedrag komt voort uit haar eigen trauma.’
#MeToo of post-#MeToo?
‘Allebei, denk ik. Op filmsets werken we nu met intimiteitscoördinators, in de toneelwereld is er meer bewustzijn over machtsverhoudingen. Dat is allemaal rechtstreekse winst van de #MeToo-beweging. Maar tegelijkertijd merk je aan alle verhalen die naar boven komen dat we er nog altijd middenin zitten. De gruwelijke zaak rondom Gisèle Pelicot laat zien dat er nog een enorme weg te gaan is.
‘Ik hoop dat een serie als De f*ckulteit daaraan een steentje bijdraagt. Ik heb sinds de serie te zien is al verschillende berichten gekregen van vrouwen die zelf ook nare ervaringen hebben gehad. Vrouwen die ik niet ken, die lieten weten hoe herkenbaar het was.’
Werk of privé? (1)
‘Het was verreweg de zwaarste rol die ik ooit heb gespeeld. We doen in Nederland vaak heel nuchter over acteren, je doet je ding en klaar, maar nu merkte ik voor het eerst dat het me niet altijd lukte om mijn personage zomaar achter me te laten als ik de voordeur binnenstapte. Haar pijn gaat zo diep, dat neem je toch een beetje mee naar huis.
‘Actrice Malou Gorter vertelde me eens dat ze een onderzoek had gelezen over de immuniteitswaarde in het bloed van acteurs. De immuniteit van acteurs die vooral zware rollen spelen zou veel lager zijn dan bij acteurs die lichte, komische rollen spelen. Dat toont aan wat ik zelf ook ervoer. Dat negatieve, dat trieste, dat lege, gaat in je lijf zitten. Je hoofd weet dat je een rol speelt, maar je lichaam heeft niet altijd door dat het fictie is. Als je je inleeft, krijg je echt een verhoogde hartslag of voel je daadwerkelijk verdriet.’
De advocatuur of de theaterwereld?
‘De f*ckulteit speelt zich af in de advocatenwereld, maar het gaat eigenlijk over alle werelden waarin machtsverhoudingen en competitiedrang is: ziekenhuizen, de sportwereld, media, maar zeker ook de theater- en filmwereld.
‘Toch vind ik de theaterwereld nog best lief. In de advocatuur gaat het echt om winnen en verliezen: als de ander verliest is dat goed, want dan kan jij winnen. Als acteur wil je samen iets moois maken. Ik ervaar die wereld toch vooral als heel supportive.’
God of Shakespeare?
‘Ik ben opgegroeid in Teuven, vlak over de Belgische grens bij Maastricht. Toen ik een jaar of 7 was, zochten ze misdienaars in de kerk. Ik vond het geweldig: het kostuum, het ritueel met de hosties en de wijn, rinkelen met de bel. Op een gegeven moment maakte ik promotie en mocht ik door de microfoon uit de Bijbel voorlezen. Dat was mijn eerste podiumervaring en ik vond het helemaal top.
‘Pas later ging ik echt luisteren naar de teksten. Ik herinner me dat de priester zei: ‘Ik ben niet waardig dat Gij tot mij komt’ en dat ik dacht: huh, ik ben wél waardig! Rond mijn 10de ben ik ermee gestopt, maar daar is wel mijn liefde voor optreden ontstaan. Niet veel later ben ik toneellessen gaan volgen en uiteindelijk naar de Toneelacademie Maastricht gegaan.’
Boven of beneden de rivieren?
‘Na de toneelschool ben ik naar Amsterdam verhuisd, maar uiteindelijk wil ik zeker terug naar de heuvels rondom Maastricht. Ik voel me op geen enkele plek zo thuis als wanneer ik daar loop. Amsterdam is handig voor werk en er wonen veel vrienden, maar het zuiden blijft altijd lonken.
‘Mijn vriend Joes Brauers is in hetzelfde gebied opgegroeid en deelt de liefde voor die streek. Daardoor is er iets wat je elkaar niet hoeft uit te leggen, een dieper gevoel dat je van elkaar snapt.
‘Komend weekend is het carnaval, maar we zijn allebei te druk, helaas. Vroeger was ik een fervent carnavalsvierder: vier dagen naar Maastricht en alleen maar feesten. Ik vond het leuk om me als abstracte begrippen te verkleden. Ik ben bijvoorbeeld een keer als regenbui gegaan. Mijn zus studeerde mode en maakte prachtige kostuums van plastic zakken. De voorpret alleen al was geweldig.
‘Op de Toneelacademie voelde carnaval ineens een beetje banaal, omdat wij het hele jaar vrijwel niets anders deden dan ons verkleden en andere rollen spelen. Maar nu hoop ik dat ik volgend jaar tijd heb om weer eens te gaan.’
Wel of geen Gouden Kalf?
‘Ik heb een Gouden Kalf gewonnen voor Niemand in de stad en ben daarna nog twee keer genomineerd. Tja. Het is natuurlijk een eer, maar het is niet waarover het vak zou moeten gaan. Soms vond ik het lastig dat je een mooie rol speelt en iemand zegt: hier ga je zeker een Kalf voor winnen. Als dat vervolgens niet gebeurt, voelt het ineens alsof je iets verloren hebt wat je nooit hebt gehad. Ik vind die prijzen een waardevolle manier om de Nederlandse film te vieren, maar uiteindelijk is het ook maar een sticker in je schriftje: leuk, maar bijzaak.’
Werk of privé? (2)
‘Twee jaar geleden begonnen de draaidagen voor De f*ckulteit. Het was een zware periode: fulltime draaien, in het weekend tekst leren. Tussendoor ging de film Pink Moon waarin ik speelde in première in New York en werd ik genomineerd voor twee Kalveren. Het was te veel. Ik kreeg last van hartkloppingen, extreme vermoeidheid, geluiden kwamen soms zo hard binnen dat ik met oordopjes op de set zat. Op een gegeven moment zei mijn lijf: stop. We hebben de opnamen moeten stilleggen. Ik dacht: twee maandjes bijslapen en dan ben ik er wel weer, maar dat heeft een uiteindelijk een jaar geduurd.
‘Zo’n burn-out is enorm ingrijpend, maar ik blik ook terug op een waardevolle periode. Ik ga nu anders om met de verhouding werk en privé. Ik ben selectiever geworden in klussen die ik aanneem, probeer van tevoren beter in te schatten welke projecten me energie geven.
‘Het heeft me ook autonomer gemaakt. Als acteur sta je meestal in het verhaal van anderen, maar ik heb ontdekt dat ik ook graag mijn eigen verhaal wil vertellen. Voor mij voelde die burn-out alsof ik binnenstebuiten werd gekeerd. Ik herkende me heel erg in de schilderijen van James Ensor, van die verwrongen portretten met clownsmaskers. Ik werk nu met fotograaf Liz van den Akker aan een interactieve installatie waarin je als toeschouwer zelf ervaart hoe het kan zijn om een burn-out te hebben.’
Maatschappelijk belang of luchtig vermaak?
‘Ik vind het heel belangrijk om met mijn werk maatschappelijke thema’s aan te kaarten. Met De f*ckilteit, en ook met mijn vorige film Pink Moon, over euthanasie, voelde ik heel sterk de noodzaak van het verhaal. Dat maakt dat ik me als acteur volledig kan committeren.
‘Maar niet alles hoeft enorm geëngageerd te zijn. Soms wil je ook gewoon een smeuïge rol spelen. In de serie Dirty Lines, over de opkomst van telefoonseks in de jaren tachtig, speelde ik een heel rebels en vrijpostig personage, dat was vooral leuk om te doen.
‘Ik ben heel blij dat ik die serie heb gedaan en ik heb er veel enthousiaste reacties op gekregen, al is het niet te vergelijken met wat De f*ckulteit bij kijkers teweegbrengt. Maar soms moet je dus voor je eigen immuunsysteem ook lichtere dingen doen.’
Julia Akkermans
1991 Geboren in Utrecht
2010-2014 Toneelacademie Maastricht
2015 Voorstelling Othello bij Toneelgroep Maastricht
2016 Voorstelling Borgen bij het Noord Nederlands Toneel
2017-2020 Serie Papadag
2017 Voorstelling Het leven is droom bij Toneelschuur Producties
2018 Voorstelling De inspecteur en het dode meisje bij Suburbia
2019 Voorstelling Brave New World 2.0 bij het Noord Nederlands Toneel
2019 Speelfilm Niemand in de stad (Gouden Kalf beste vrouwelijke bijrol)
2022 Speelfilm Pink Moon
2022 Serie Dirty Lines
2023 Serie Rough Diamonds
2025 Serie De f*ckulteit
Julia Akkermans heeft een relatie met acteur Joes Brauers. Ze wonen samen in Amsterdam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant