De ontmoeting tussen presidenten Donald Trump en Volodymyr Zelensky is uitgelopen op een fiasco. Hun treffen in het Witte Huis ontaardde vrijdag in geschreeuw over en weer. Trump beschuldigt de Oekraïense president ervan te ‘spelen met een Derde Wereldoorlog’.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Donald Trump explodeert opeens. Hij klinkt woest. ‘Je moet dankbaarder zijn’, snauwt de Amerikaanse president tegen zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky. ‘Je hebt de kaarten niet. Met ons heb je de kaarten, zonder ons heb je niets.’ Vicepresident JD Vance valt zijn baas bij: ‘Heb je ooit dankjewel gezegd?’
Met zijn armen over elkaar, naast Trump in het Oval Office, poogt Zelensky zich te verdedigen. Ook hij verheft zijn stem, maar komt er nauwelijks tussen. ‘Je bent aan het spelen met een Derde Wereldoorlog’, zegt Trump. ‘Je bent respectloos’, zegt Vance. Op de achtergrond houdt de Oekraïense ambassadeur haar handen voor haar ogen.
Zelensky is op bezoek in Washington om zijn handtekening te zetten onder een akkoord dat Oekraïense bodemschatten moet uitruilen tegen Amerikaanse steun. Het doel, zijn hóóp, was Trump te overtuigen veiligheidsgaranties te bieden in de strijd tegen Rusland. Dat zit er niet in. Zelenksy verlaat het Witte Huis voortijdig.
Dit was een diplomatieke implosie. Niet eerder in de recente Amerikaanse geschiedenis ontspoorde een bezoek van een buitenlandse leider zo voor het oog van de camera’s. En nooit eerder gebeurde dat op zo’n kwetsbaar moment. Het is de vraag wat er na deze aanvaring resteert van de tumultueuze band tussen de twee presidenten – en wat de gevolgen zijn voor het belegerde Oekraïne.
‘President Zelensky is niet klaar voor vrede met Amerikaanse betrokkenheid’, verklaart Trump even later in een geschreven boodschap. De aangekondigde persconferentie met beide leiders wordt terstond afgelast. Volgens Trump ‘schoffeerde’ Zelensky ‘de Verenigde Staten binnenin het dierbare Oval Office’. De Oekraïense president, zegt Trump, ‘mag terugkomen als hij klaar is voor vrede’.
Zelensky vertrekt na tweeënhalf uur, met lege handen, in een geblindeerde zwarte terreinwagen. Op de motorkap wapperen een Amerikaanse en een Oekraïense vlag. De vooruitzichten voor Oekraïne lijken, zacht gezegd, zorgelijk.
De afgelopen dagen had Trump de druk op Zelensky al flink opgeschroefd. ‘Hij moet snel zijn of hij heeft geen land meer over’, waarschuwde Trump deze week al. Vervolgens noemde de president de democratisch verkozen Zelensky een ‘dictator’ die de oorlog zelf zou zijn begonnen, hoewel het Rusland was dat Oekraïne binnenviel.
Donderdag leek Trump op die uitspraak terug te komen. ‘Ik kan me niet voorstellen dat ik dat heb gezegd’, zei de president tegen de pers, ogenschijnlijk grappend. Even leek een toenadering tussen de twee leiders binnen handbereik.
Zelensky werd door Trump vriendelijk ontvangen, één hand op zijn schouder. De Oekraïense president vleide Trump, normaliter de juiste strategie, door te zeggen dat diens plan beter was dan dat van Joe Biden. Samen keken ze naar foto’s van oorlogsslachtoffers.
Toen de ruzie aan het begin van de Amerikaanse middag losbarstte, moesten de formele slotonderhandelingen over het akkoord, achter gesloten deuren, nog beginnen. ‘Je hebt geen sterke positie nu’, zei Trump tegen Zelensky. ‘Je gaat een deal sluiten of we trekken ons terug. En als we ons terugtrekken, vecht je het zelf maar uit. Ik denk niet dat dat fijn gaat zijn.’
Het had anders kunnen zijn. Trump en Zelensky hebben behoorlijk wat gemeen. Beiden verwierven bekendheid ver voor hun politieke carrière begon – Zelensky als komiek, Trump als gastheer van realityshow The Apprentice. ‘U bent een groot voorbeeld’, zei de pas verkozen Zelensky in 2019 nog tegen Trump. En daar begonnen gelijk de problemen.
Dat eerste telefoontje ging de geschiedenisboeken in. Toen Zelensky hem vroeg – toen al – om militaire bijstand tegen de Russische invasie van de Krim, reageerde Trump met een berucht tegenaanbod: ‘Ik wil dat je iets voor ons doet.’ Hij vroeg Zelensky vervolgens om de Oekraïense activiteiten van zijn rivaal Joe Biden te onderzoeken. Dat vormde de beruchte basis van de eerste afzettingsprocedure tegen Trump.
Nu, vijfenhalf jaar later, herhaalt de geschiedenis zich opnieuw. Zelensky vraagt steun, Trump eist in ruil meer dan zijn tegenhanger wil bieden – en Oekraïne blijft achter in onzekerheid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant