Na de val van de provinciale coalitie onder leiding van de BBB in Groningen, wankelt nu ook die in Overijssel. De BBB zag in minder dan twee jaar acht van de zeventien Statenleden vertrekken. ‘We zijn tekortgeschoten.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
‘Overijssel is van ons, wen er maar aan’, zei BBB-fractievoorzitter Carla Evers in het voorjaar van 2023. Haar partij had als debutant zojuist 17 van 47 zetels in Provinciale Staten veroverd. Minder dan twee jaar later is weinig over van die bravoure – en van de BBB-zetels.
‘Het is gewoon mislukt, mensen’, zegt een enigszins aangeslagen Evers woensdag in het provinciehuis in Zwolle. Het is de eerste vergadering van Provinciale Staten sinds de BBB in Overijssel werd gereduceerd tot negen zetels. Nadat vorige zomer al twee BBB’ers uit de Overijsselse fractie stapten, kwamen daar na een vertrouwensbreuk eerder deze maand zes deserteurs bij.
Daarmee heeft de coalitie van BBB, VVD, GroenLinks, PvdA en SGP met 23 zetels net geen meerderheid meer in de Provinciale Staten van Overijssel. De oppositie wil woensdag weten hoe het nu verder moet met het provinciebestuur. Gaat het verder zonder meerderheid, wordt er gekeken naar een nieuwe coalitiepartner of is het tijd voor een nieuwe formatie?
Dat laatste is gaande in Groningen, een van de andere tien provincies waar de BBB na de Provinciale Statenverkiezingen in 2023 in een coalitie stapte. In september kwam daar een einde aan na onenigheid over windmolens.
Als na Groningen de constellatie in Overijssel iets duidelijk maakt, dan is het hoe lastig het is voor een politieke nieuwkomer om vanuit het niets een grote fractie te leiden. ‘Wij zijn vanuit gevoel van urgentie bij elkaar gekomen’, reageerde Evers eerder deze maand na het opstappen van de zes partijleden. ‘Dat is pittig, want alles is nieuw. We kennen elkaar niet, en de meesten de politiek en het spel niet.’
Woensdag voegt Evers daar aan toe: ‘Ik ben niet alleen verdrietig en teleurgesteld, maar heb ook het gevoel dat we zijn tekortgeschoten. Ik wil mijn oprechte excuses aanbieden aan onze inwoners.’
Statenlid Ton Serlie (VVD) vindt het nog knap, zegt hij woensdag. ‘LPF ging binnen een paar weken kapot, Forum voor Democratie in een paar maanden; complimenten aan BBB Overijssel, die het toch bijna twee jaar heeft volgehouden.’
Voor de vertrekkende BBB’ers klinken weinig vleiende woorden. De laatste zes behielden hun zetels en vormden begin deze maand Provincie Belang Overijssel (PBO). Een van hen, nummer 2 van de Overijssels BBB-lijst Luuk Buunk, stapte niet lang daarna alweer over van PBO naar de VVD.
Met al dat ‘partijhoppen’ vindt Herman Kalter (SP) de afkorting PBO ‘wel toepasselijk’: hij maakt er ‘Provinciaal Bestuur Ontwrichten’ van. Waarom opstappen, willen meerdere statenleden weten, om vervolgens onmiddellijk aan te bieden gewoon weer mee te willen doen aan de coalitie?
Ex-BBB’er Aart van den Brink, nu fractievoorzitter van PBO, zegt niet om inhoudelijke redenen te zijn opgestapt. ‘We staan achter het coalitieakkoord, het zat ons in de werkwijze binnen de partij.’ Zo was er volgens hem onenigheid over de vraag of BBB-Statenleden stelling moesten nemen vanuit het partijprogramma of vanuit het coalitieakkoord Overijssel. Ook stelt de BBB in de ogen van de opstappers te vaak het belang van individuen en boeren boven het algemeen provinciebelang.
Van den Brink doet in zijn betoog ook een ontboezeming. Fractievoorzitter Evers zou afgelopen zomer buiten de fractie om de eerste stappen hebben ondernomen om zelf gedeputeerde te worden. Daarvoor is een integriteitsonderzoek nodig en volgens Van den Brink is dit wat Evers zonder medeweten van de anderen zou hebben laten doen. Die stap heeft mede geleid tot het uiteindelijke opstappen van de zes.
Commissaris van de koning Andries Heidema wilde woensdag niet zeggen of zo’n onderzoek inderdaad heeft plaatsgehad. Evers, die in haar verkiezingsprogramma een apart hoofdstuk wijdt aan transparant openbaar bestuur, wil tijdens de schorsing ‘bevestigen noch ontkennen’ dat ze achter de schermen bezig was de plek in te nemen van een van de twee zittende BBB-gedeputeerden. Op vragen hierover vanuit de Staten, zegt ze: ‘Ik vind het niet nodig om te vertellen wat in onze fractie is gebeurd en dat ga ik ook niet doen.’
Ondanks al het ‘gedoe’ willen de coalitiepartijen stuk voor stuk door. VVD’er Serlie riep partijen die willen samenwerken op zich te melden. En hoewel maar één zetel nodig is voor een meerderheid, geeft hij de voorkeur aan partijen met drie zetels, omdat hij verdere afbrokkeling binnen een van de coalitiepartijen niet uitsluit.
‘Is dit geen crisis in slowmotion?’, wil Renate van der Velde-Buist (CU) weten. Met een VVD die voorziet dat er nog meer brokken gemaakt gaan worden en een BBB waar een fractievoorzitter wordt beschuldigd van het zagen aan de stoelpoten van een eigen Gedeputeerde. ‘Dit is geen stabiel bestuur.’
De Gedeputeerden denken daar anders over. Bij monde van Gedeputeerde Liesbeth Grijsen blijkt het college van gedeputeerde staten de titel van het coalitieakkoord – ‘Schouder aan Schouder’ – breder te zien dan alleen de samenwerking met de partijen die er een handtekening onder hebben gezet. Ze wijst erop dat het provinciebestuur de afgelopen twee jaar alle voorstellen altijd zo presenteerde dat die ‘met ruime meerderheid’ werden aangenomen. ‘We denken op deze collegiale manier prima door te kunnen gaan.’
Van der Velde-Buist ziet door de breuk binnen de BBB ook nog een lichtpuntje. Met zeventien Statenleden wilde de BBB bij stemmingen altijd eindeloos lang schorsen om het ‘met z’n zeventienen’ eens te worden. ‘Dat zal nu gelukkig minder worden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant