In Bosnië en Herzegovina is de leider van het Servische deel van het land, Milorad Dodik, veroordeeld tot een jaar celstraf. Ook mag hij zes jaar lang geen politieke functies bekleden. De hoogste rechter stelt dat hij het staatsgezag ondermijnt en daarmee de vredesakkoorden van 1995 tegenwerkt. De vrees is dat de uitspraak tot grote spanningen leidt in het land.
Met de vredesakkoorden van Dayton van 1995 kwam er een einde aan de burgeroorlog in Bosnië. De drie grote bevolkingsgroepen - Serviërs, Kroaten en Bosniakken - spraken af dat het land werd opgedeeld in twee zogenoemde entiteiten: de Federatie Bosnië en Herzegovina en de Republika Srpska. Daarboven zweeft een hoge vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap, die toeziet op de uitvoering van de vredesakkoorden.
Maar president Dodik van Republika Srpska erkent die hoge vertegenwoordiger, de Duitser Christian Schmidt, niet. Die mag onder meer eigen wetten doorvoeren, waar Dodik het niet mee eens is. Verder keert Dodik zich ook tegen het constitutioneel hof, waarin ook buitenlandse rechters zitten.
Dodik heeft daarom wetten opgesteld waarin hij de macht van de hoge vertegenwoordiger en die van het constitutioneel hof op het grondgebied van Republika Srpska buiten werking stelt. De openbaar aanklager noemt dat strafbaar en heeft hem daarom in 2023 voor de rechter gedaagd. De rechter heeft de aanklager vandaag gelijk gegeven.
De president van de Servische deelrepubliek was zelf niet bij de uitspraak aanwezig, maar stond in plaats daarvan bij een bijeenkomst met zijn aanhangers in Banja Luka. Dodik, die banden heeft met Moskou, noemde de rechtszaak onacceptabel en sprak van een politiek proces. Hij zei niet van plan te zijn zich aan het vonnis te houden.
De zaak kan de situatie verder op scherp zetten in het verdeelde land. Onder de Bosnische-Serviërs leeft de opvatting dat alle besluiten van Schmidt onwettig zijn, omdat zijn benoeming nooit is bevestigd door de VN-Veiligheidsraad. Rusland en China hebben daar een veto tegen uitgesproken. Schmidts benoeming wordt wel erkend door andere VN-organen.
Bij het slotwoord in de rechtbank vorige week waarschuwde Dodik dat het vonnis een "doodsteek" zou kunnen betekenen voor Bosnië en Herzegovina. Dodik heeft eerder gezegd dat hij bij een veroordeling de centrale regering zal tegenwerken en zich zal terugtrekken uit de rechterlijke macht en de gezamenlijke strijdkrachten. Ook dreigde hij de Republika Srpska af te scheiden van de rest van Bosnië.
Met de bloedige burgeroorlog, waarbij in de jaren 90 meer dan 100.000 doden vielen, nog vers in het geheugen en met de fragiele unie tussen de Federatie en Republika Srpska in het achterhoofd, wordt er gevreesd voor nieuwe onrust.
Schmidt zei gisteren in een televisietoespraak dat de integriteit van Bosnië en Herzegovina stand zal houden. "De Dayton-akkoorden en de staatsinstellingen zullen beschermd blijven en moeten gerespecteerd worden." Het intact blijven van Bosnië en Herzegovina is volgens hem "niet onderhandelbaar".
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws