In supermarkten zijn de laatste jaren steeds vaker lege schappen te zien. Een specifiek product is dan tijdelijk niet verkrijgbaar. Dit keer gapen er gaten in het koffieschap. En zeker niet alléén door slechte oogsten.
is economieredacteur. Ze schrijft over (web) winkels en post.
Wat is het verhaal achter de lege schappen?
Zowel bij Jumbo, Picnic en Albert Heijn als bij concurrenten over de grens – Aldi en Edeka in Duitsland, Intermarché in Frankrijk en Delhaize in België – is minder koffie te koop van Douwe Egberts, L’OR en Senseo. Het is een gevolg van een leveringsboycot van producent JDE Peet’s. De producent van onder meer Pickwick en Douwe Egberts levert geen koffie meer aan de supermarkten omdat de inkooporganisaties te weinig zouden willen betalen. Dus zetten ze het zwaarste middel in dat ze hebben: een leveringsstop.
Hoe uitzonderlijk is dit?
Prijsconflicten tussen supermarkten en producenten zijn van alle tijden. In 2006 was er een bierruzie tussen Ahold en Grolsch, in 2012 lag SuperUnie (van Plus, Coop en Hoogvliet) in de clinch met Spa.
Het is een gegeven in de retailwereld: in de supermarktbranche wordt om elke cent gevochten. Klanten houden de prijzen van hun dagelijkse boodschappen nauwlettend in de gaten. Supermarkten zijn als de dood dat ze duurder zijn dan de concurrent, zegt Sebastiaan Schreijen, sectoranalist bij de Rabobank.
De laatste jaren onderhandelen producenten en supermarkten harder dan ooit. Veel grondstofprijzen gingen omhoog door de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne. Energie werd duurder, de lonen en huren gingen omhoog. Hierdoor zijn de marges van zowel supermarkten als die van grote levensmiddelenbedrijven onder druk komen te staan. Het gevolg: beide partijen gaan extra hard de gesprekken in.
Wat extra druk veroorzaakt is dat supermarkten steeds meer zijn gaan werken met internationale inkooporganisaties. Dit heeft het spel aardig verhard. Als zo’n grote organisatie een probleem heeft met een specifieke leverancier, kan zij de winkels in meerdere landen gebruiken als drukmiddel.
Het gaat nu om koffie. Waarom specifiek dat product?
Hoewel de meeste grondstofprijzen inmiddels zijn gestabiliseerd, is de prijs van koffie vorig jaar tot recordhoogte gestegen. Door slechte oogsten en boomziektes viel de oogst wereldwijd tegen. Ook speelde mee dat producenten extra koffie inkochten voor 1 januari dit jaar door aankomende ontbossingsregelgeving van de EU. In een jaar steeg de koffieboonprijs met meer dan 80 procent.
Hoewel een pak van 250 gram koffie in de meeste winkels nu al bijna 5 euro kost, wil JDE Peet’s volgens inkooporganisatie Everest – waar Jumbo en Picnic bij zijn aangesloten – de prijzen in 2025 met gemiddeld 20 procent verhogen ten opzichte van vorig jaar, zegt een vertegenwoordiger van dat bedrijf in Het Financieele Dagblad.
Voor supermarkten is dat onacceptabel. Koffie is voor hen een belangrijk product, zegt Schreijen. Voor veel Nederlanders is het een dagelijkse behoefte en dus doen supermarkten hun uiterste best juist van dit product de prijs laag te houden.
Dit is ook de reden dat de prijs van bijvoorbeeld brood pas laat omhoog ging in vergelijking met andere producten toen de grondstoffen duurder werden, zegt Schreijen. ‘Terwijl iedereen zag dat de prijzen van graan, energie en personeel stegen, wilden supermarkten per se dat brood goedkoop bleef.’
Een prijsverhoging zou een negatief gevoel kunnen oproepen is het idee daarachter. ‘Dat geldt minder voor producten als mayonaise of wijn. Als die duurder worden, kopen mensen ze niet, of kiezen ze een alternatief. Ze gaan niet direct naar de concurrent.’
Wat zeggen de supermarkten en producenten zelf?
De supermarkten zeggen het te betreuren dat er tijdelijk minder koffie in de schappen ligt. Zolang de onderhandelingen nog lopen willen ze geen uitspraken doen, zeggen de woordvoerders van Albert Heijn en Jumbo.
JDE Peet’s geeft aan verbaasd te zijn dat sommige inkoopallianties hen verwijten ‘ongerechtvaardigde prijsstijgingen’ door te willen voeren. Volgens het bedrijf hebben zowel producenten als supermarkten afgelopen jaren prijsstijgingen doorgevoerd vanwege de sterke kostenstijgingen. ‘Waarbij supermarkten deze naar eigen inzicht verdelen over A-merken en hun eigen huismerken.’
Hoe loopt dit af?
‘Geen van beide kanten is erbij gebaat dat deze situatie nog weken duurt’, zegt Schreijen. ‘Waarschijnlijk komen ze wel weer tot een overeenkomst, want dat gebeurt eigenlijk altijd.’
Voor koffieliefhebbers heeft hij minder goed nieuws. Want hoewel hij verwacht dat de wereldprijs van koffie dit jaar zal stabiliseren, voorspelt hij dat de consumentenprijs voorlopig nog doorstijgt. ‘Omdat de winkelprijs altijd enkele maanden achterloopt bij de koffieprijsontwikkeling in Brazilië en Vietnam.’ De prijzen zullen dus wat omhooggaan, ‘maar mogelijk iets minder hoog dan de producent zal willen’, zegt de analist.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant