Luis Rubiales moet een boete betalen voor de kus die hij speelster Jennifer Hermoso gaf bij de medaille-uitreiking van het WK voetbal in 2023. Dit is niet de enige kwestie in het Spaanse vrouwenvoetbal die heftige emoties oproept.
is correspondent Spanje, Portugal en Marokko van de Volkskrant. Hij woont in Madrid.
‘Ik blijf vechten.’ Wie dacht dat Luis Rubiales (47) nederig zijn excuses zou aanbieden na zijn veroordeling voor seksuele agressie, kwam vorige week bedrogen uit. Rubiales, de gever van de beruchtste kus van 2023, blijft zelf van mening dat hem groot onrecht is aangedaan – en dus kondigde hij aan dat hij in beroep ging, ‘om mijn onschuld te bewijzen’.
Ook Jenni Hermoso (34), de ontvanger van de beruchtste kus van 2023, maakte niet veel later bekend in beroep te gaan. In haar ogen is voormalig voetbalvoorzitter Rubiales, tegen wie tweeënhalf jaar cel was geëist, er juist te genadig van afgekomen. Wat stelt een geldstraf van 13.800 euro nou voor?
Zoals Rubiales en Hermoso na het vonnis nog altijd lijnrecht tegenover elkaar staan, blijft ‘de kus’ ook de rest van Spanje verdelen. Dat doet ze al sinds het allereerste moment, na die finale van het WK voetbal voor vrouwen in Stadium Australia in Sydney, het plaats delict.
Daar, vlak na de historische winst van de Spaanse vrouwen op Engeland, drukte Rubiales zijn lippen ongevraagd op die van de perplexe sterspeelster Hermoso.
De kus zette de langgerekte val in van Rubiales als voorzitter van de voetbalbond RFEF en leidde tot de rechtszaak waarin hij donderdag werd veroordeeld. Volgens de rechter heeft de geboren Canariër, grof en met de verbeten blik van een gebutste bokser in de twaalfde ronde, zich schuldig gemaakt aan ‘seksuele agressie’. In dit geval komt dat neer op aanranding.
Meer dan het inluiden van de val van Rubiales, bracht de kus in Spanje een vurig debat op gang over de vraag in hoeverre het machismo nog springlevend is, wanneer intimiteiten precies ongewenst zijn, en hoe fel zulke gevallen moeten worden bestreden.
Een consensus is mijlenver weg, blijkt uit een peiling die nieuwswebsite El Español na het vonnis liet uitvoeren. Van de duizend ondervraagde Spanjaarden kan eenderde zich vinden in de strafmaat, terwijl een kwart graag een zwaardere straf had gezien. Daar staat tegenover dat 40 procent ook een geldboete nog te zwaar vindt voor Rubiales, die zich eerder het slachtoffer van een ‘vals feminisme’ noemde.
Die resultaten zijn vergelijkbaar met die van eerdere peilingen over de affaire. Dat er genoeg landgenoten zijn die vinden dat zij Rubiales van zijn carrière heeft beroofd, weet Hermoso maar al te goed: na de kus ontving zij doodsbedreigingen en durfde ze nauwelijks nog de straat op te gaan.
Is er dan niks veranderd sinds 20 augustus 2023, de dag die herinnerd moest worden als de mooiste in het Spaanse vrouwenvoetbal, maar door een man werd overschaduwd? Dat ook weer niet. Binnen de voetbalbond RFEF, die aan elkaar hing van vriendjespolitiek, dwongen Hermoso en de andere speelsters van La Roja een revolutie af.
Naast Rubiales moesten meer hooggeplaatste mannen binnen de bond het veld ruimen. Zij hadden een rol gespeeld in de affaire door stevig op Hermoso in te praten om de voorzitter na de kus publiekelijk vrij te pleiten.
De belangrijkste van deze mannen was bondscoach Jorge Vilda. Ondanks de WK-winst leefde de selectie al langer op voet van oorlog met Vilda, die door de speelsters als hoogst incompetent werd gezien. Toch hield Rubiales zijn vriend in het zadel. Na de kus bleef Vilda zijn beschermheer omgekeerd ook steunen. Dat maakte zijn positie onhoudbaar.
Vilda werd vervangen door Montse Tomé, die als speelster zelf voor het Spaanse vrouwenelftal uitkwam. De selectie kreeg zo voor het eerst een vrouwelijke bondscoach. Met Reyes Bellver, een gevierde advocaat in het sportrecht, werd onlangs ook een vrouw als directeur voetbal aangesteld.
Andere veranderingen blijven niettemin uit. Zo is er nog altijd geen nieuw protocol voor de omgang met ongewenste intimiteiten binnen de bond. Ook het beloofde scherpere toezicht op de RFEF door de politiek is er vooralsnog niet gekomen.
Dat het Spaanse vrouwenvoetbal onder hoogspanning blijft staan, blijkt uit de kwestie rond Mapi León. Haar reputatie is die van wegbereider van de professionalisering van haar sport. In 2017 vertrok León voor 50 duizend euro van Atlético Madrid naar FC Barcelona. Daarmee werd ze de eerste Spaanse voetbalster voor wie een transfersom werd betaald.
Acht jaar later speelt de centrumverdedigster nog altijd voor Barça, en stond ze op 9 februari in de basis in de Catalaanse derby tegen Espanyol. Een van de camera’s langs het veld legde vast hoe León, in een onvriendelijk duwen-en-trekken met Espanyol-speelster Daniela Caracas, haar rechterhand kort tussen de benen van haar tegenstander brengt en daarbij mogelijk haar vulva aanraakt.
Vervolgens is te zien dat zij Caracas iets toefluistert. ‘Tienes picha?’, is mogelijk de vraag die Leóns lippen vormen, hoewel geluid en dus zekerheid ontbreekt: ‘Heb je een lul?’
Een dag na de wedstrijd bracht Espanyol een verklaring naar buiten. Daarin sprak de club haar ‘grote ongenoegen’ uit over ‘de onacceptabele actie’ van León, ‘die niet ongemerkt voorbij mag gaan’.
Enkele uren later reageerde de 29-jarige verdedigster met een eigen statement. León ontkende dat ze Caracas ‘in haar intieme delen’ heeft aangeraakt en stelde dat ze ‘Qué te pasa’ zou hebben gezegd: ‘Wat is er met jou aan de hand?’
Dat het incident plaatsvond tijdens de behandeling van de rechtszaak tegen Rubiales, maakte de kwestie-León zeer explosief. Invloedrijke media als El Confidencial verknoopten de twee gevallen razendsnel met elkaar.
‘Rubiales’ beweging leidde de val in van een voorzitter (...) en ontstak een media- en politieke storm die in de rechtbank eindigde’, schreef de nieuwswebsite twee dagen na de derby. ‘We zullen zien wat er gebeurt met de aanraking zonder consent van Mapi León.’
Is hier sprake van oprechte bezorgdheid om Caracas, die vooralsnog geen aanklacht heeft ingediend? Of zijn het vooral de critici van het proces tegen Rubiales die nu gretig op deze nieuwe kwestie springen, alleen om zo duidelijk te maken dat de voetbalpreses te hard is aangepakt en diens actie te bagatelliseren?
León weigert al jaren om voor het nationale elftal te spelen uit onvrede over de mannelijke leiding en sprak publiekelijk haar steun uit aan Jenni Hermoso. Dat maakt haar kwetsbaar voor het verwijt hypocriet te zijn.
‘Alleen de sfeer van revanche maakt van wat Mapi León bij Daniela Caracas deed, seksuele agressie’, concludeerde de Catalaanse krant La Vanguardia. ‘Het is het verlangen van bepaalde, onbuigzame sectoren om de rekening te vereffenen met een feminisme dat van de zaak-Rubiales een speerpunt in zijn strijd heeft gemaakt.’
Om die woorden te staven, haalde de krant een voorbeeld aan uit het mannenvoetbal van ná ‘de kus’. Op 13 maart 2024 kneep Marcus Thuram, aanvaller van Internazionale, in een wedstrijd tegen Atlético Madrid hard in het kruis van tegenstander Stefan Savic.
Zeker, analisten spraken daar na afloop vol afkeuring over – maar er was niemand die serieus suggereerde dat Thuram moest worden vervolgd. Savic’ eigen club Atlético plaatste er zelfs een lollige video over.
Wat zeker is, is dat de tijd waarin het Spaanse vrouwenvoetbal vrij kritiekloos werd gevolgd, en het vooral leuk was ‘dat de vrouwen het nu ook zo goed doen’, definitief voorbij is. De populaire sportkranten in Spanje, die op de eerste rij zaten bij het proces tegen Rubiales, publiceren tegenwoordig ieder detail over de vrouwentak. Die roept heftige emoties op: van liefde, maar ook haat.
Wie het graag positief bekijkt, kan dat zien als een noodzakelijke stap op weg naar volwassenheid. Die komt wel tegen een hoge prijs. Dat weet Jenni Hermoso als geen ander.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant