Bij de Duitse verkiezingen boekte Die Linke een onverwachte topuitslag met 9 procent van de stemmen. Kiezers liepen massaal over, teleurgesteld in de SPD en de Groenen. Gaat de klassieke Duitse linksbuiten, die velen al hadden afgeschreven, nu de oppositie vormgeven?
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Sophia Hönig (23) stemde zondag op de Groenen en nu al heeft de student architectuur er ‘een beetje spijt’ van. ‘Er was een kans dat de Groenen deel zouden uitmaken van de regering en dat wilde ik steunen. Nu ze toch in de oppositie terechtkomen, had ik liever Die Linke gekozen. Een beetje power in het parlement.’
Zij niet alleen. Waar progressieve jongeren zich vier jaar geleden nog massaal tot de Groenen bekeerden, zijn Groenen-stemmers maandag moeilijk te vinden in de Berlijnse uitgaanswijk Friedrichshain. De grote hoop voor progressief Duitsland, terug van nooit helemaal weggeweest, en kennelijk ontdekt door de jongste generatie stemmers, dat is: Die Linke.
Heel Berlijn heeft een electorale make-over gekregen. Bij de Bondsdagverkiezingen van 2021 kreeg de stad twee kleuren: rood voor de buitenwijken – oost én west – die op de sociaaldemocratische SPD stemden; groen voor de welvarende en progressieve kiezers in centraal Berlijn.
Maar nu: floep. Geen groen meer te zien op de kaart. Ook geen rood meer, trouwens. West-Berlijn keerde terug naar zijn politieke heimat, de conservatieve CDU (zwart). Het progressieve groene centrum én de arbeiderswijken in het oosten, op één district na, gingen naar Die Linke. Een coup van jewelste.
Voor het eerste in haar geschiedenis won Die Linke in Berlijn. Landelijk werd ze de grootste onder jongeren van 18 tot 24 jaar, met een kwart van hun stemmen. Terwijl verkiezingswinnaar CDU en oudgediende SPD zich afvragen hoe ze de volgende Duitse regering kunnen vormen, hopen veel jongeren op fel parlementair verzet tegen het politieke midden – ook de radicaal-rechtse AfD deed het bij hen goed, met 21 procent.
Na een week met gevoelstemperaturen tot 11 graden onder nul, fluiten de dag na de verkiezingen de eerste lentevogels weer tussen de lindebomen op Boxhagener Platz. Boven enkele glasscherven die zijn overgebleven na een doorwaakt feestweekend, drinken jongeren een biertje of matte, de caffeïnedrank die velen in Berlijn op de been lijkt te houden.
‘Die Linke is een goed alternatief voor wie zich bij de SPD en de Groenen niet meer thuisvoelt’, poneerde de de Duitse ARD maandag. Liefst 95 procent van de Linke-stemmers antwoordde ‘ja’.
Die Linke is een reïncarnatie van wijlen de Socialistische Eenheidspartij uit eenpartijstaat DDR. Maar die ideologische veren schudt ze steeds meer af. Onder nieuw leiderschap heeft Die Linke haar eeuwige interne geruzie verruild voor een felle stem tegen Rechtsruck, de verschuiving naar rechts van het Duitse politieke midden.
‘Die neue Linke’, zegt Florian Römmele (45, basisschoolleraar), terwijl zijn peuter in het zand rommelt. ‘Daar kunnen we weer wat mee. De oude conservatieve DDR-generatie is weg, die zijn naar Sahra Wagenknecht (Linke-lid en oud-communist die haar eigen partij begon, de BSW, maar de kiesdrempel niet haalde, red.). Voorheen maakten ze intern ruzie over migratiebeleid, wapens voor Oekraïne, het Nabije Oosten. Nu kan Die Linke weer duidelijke standpunten innemen.’
Vraag Linke-stemmers waarom, en een bloemlezing volgt: sociale gerechtigheid, huurprijzen en de kosten van boodschappen, een sterk geluid tegen racisme en het huidige discours over migratie, een partij die zich verzet tegen wapenleveringen die de oorlog in Gaza gaande houden, voor Oekraïne ‘rechtvaardige vrede’ wil. Radicaal ageert tegen de politiek zoals die de afgelopen jaren in Duitsland wordt bedreven.
En Reichinnek!
Heidi Reichinnek, het 36 jaar oude, getatoeëerde, welbespraakte TikTok-kanon dat Die Linke er eigenhandig weer bovenop hielp. Sociale media zijn niet het traditionele domein van Duitse politici – tot nu toe deed alleen de AfD het goed op Instagram en TikTok.
Reichinnek vergaart vele miljoenen views met haar tirades tegen bijvoorbeeld de beslissing van CDU-leider Friedrich Merz, deze maand, om met steun van de radicaal-rechtse AfD een strenge migratiewet door het parlement te loodsen. ‘U zoekt een meerderheid met extreemrechts, twee dagen nadat we Auschwitz hebben herdacht, en nog steeds begrijpt u verdomme het probleem niet!’
Lina Kretzschmar (22, student opvoedkunde) trekt een enorme glimlach als ze naar dat optreden wordt gevraagd. ‘Zij spreekt uit wat iedereen denkt die niet op de AfD stemt. Woedend, maar doelgericht woedend. Er is geen enkele andere partij die zich zo antifascistisch opstelt. De AfD is radicaal, dus hebben we een radicaal tegenwicht nodig.’
Grote afwezigen vandaag in Friedrichshain: klimaat en economie – een onderwerp dat alleen ter sprake komt in de vorm van de wens om behoud van sociale voorzieningen.
Het is moeilijk vast te stellen waar teleurstelling in de middenpartijen ophoudt en de liefde voor ‘de nieuwe Linke’ begint, maar feit is dat het in Friedrichshain wemelt van de voormalige Groenen-stemmers.
Een enkeling zegt onomwonden: klimaat is nu even niet de hoogste prioriteit. Zoals muziekstudent en Linke-stemmer Alima Furtado (21): ‘Ik vind het nog steeds erg belangrijk, maar we leven nu in een tijd waar andere kwesties dringender zijn. Vrouwenrechten, Rusland, China, de VS. En de discussie over migratie heeft mij enorm geraakt, mijn moeder komt uit Angola.’
Naar het zich laat aanzien koerst Duitsland af op een CDU-SPD-kabinet, met de oppositie verdeeld tussen enerzijds AfD en anderzijds de Groenen en Die Linke. Wat wordt de rol van die laatste twee, de komende jaren?
‘Friedrich Merz irriteren’, zegt Kretzschmar, de opvoedkundestudent. En dan, lachend: ‘Woedend, maar doelgericht!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant