Over mbo’ers hoor ik altijd twee tegenstrijdige dingen. Ten eerste dat ze tegenwoordig goud geld verdienen, want ‘vakmensen zijn steeds moeilijker te krijgen’. Ten tweede dat ze ernstig ondergewaardeerd worden, dat er op hen wordt neergekeken. Volgens mij klopt dat beeld in beide gevallen niet helemaal.
Deels wel natuurlijk: iedereen kent een loodgieter of aannemer met een mbo-achtergrond die het werk amper aankan en binnenloopt – succesvolle ondernemers. En ja, ze bestaan, de mensen met een hbo- of universitaire opleiding die mbo’ers minachten, datingsites voor hogeropgeleiden bezoeken en zelden buiten die bubbel komen. Of ouders die ‘met je handen werken’ prachtig vinden, maar niet voor hun eigen kinderen.
Maar spreek je kappers, koks, kinderopvangmedewerkers of monteurs met een mbo-opleiding, dan zijn die doorgaans enthousiast over hun werk en trots op hun vak. Ze hebben vaak één bezwaar: ze verdienen te weinig. Dat los je niet op door ‘leve het mbo!’ te roepen, of door verschillen tussen ‘hoog’ en ’laag’ blijmoedig te ontkennen. Helaas bepaalt het opleidingsniveau in Nederland het inkomen, en inkomen de status. Het schril klinkende gejubel over het mbo benadrukt juist dat velen het een kneuzenopleiding vinden; dat frame maakt zichzelf waar.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Die klacht over salarissen klopt. Het mediane inkomen van mensen met een ‘laag’ (vmbo, mbo-1), ‘middel’ (mbo-2, -3, -4) en ‘hoog’ (hbo/wo) opleidingsniveau is volgens het CBS respectievelijk 24.100, 30.700 en 40.200 euro. Met een mbo-opleiding verdien je te weinig om ooit een huis te kunnen kopen. Het verschil in vermogen is enorm: respectievelijk 26.100, 127.000 en 249.700 euro.
Het aanvangssalaris van een verzorgende is tussen de 1.317 en 2.405 euro bruto per maand. Schandelijk dat we mensen die onze meest kwetsbaren verzorgen zo beroerd betalen. Geen wonder dat het aantal mbo-studenten in de zorg steil daalt. Tussen 2019 en 2024 nam het aantal starters bij de opleiding verzorgende af van 7.850 naar 4.110, bij verpleegkunde van 8.340 naar 7.260. Dat dit kabinet bezuinigt op het Stagefonds Zorg, de doorstroomregeling en het Regionaal Investeringsfonds mbo is onbegrijpelijk en dom.
Mbo-studenten lok je met aantrekkelijke, steengoede opleidingen. Maar ook daar gaat het nu keihard mis. Minister Eppo Bruins van Onderwijs diende in december een wetsvoorstel in om de regels voor onderwijstijd in het mbo te versoepelen, onder de misleidende naam Verbetering aansluiting beroepsonderwijs-arbeidsmarkt (Vaba). Voorlopig verbetert er niets: mbo’s krijgen minder ‘begeleid les’, minimaal vijfhonderd uur.
Even terug in de tijd: in 2011 werd de urennorm op duizend uur vastgesteld (inclusief praktijklessen). Dit gebeurde naar aanleiding van heftige protesten van mbo-studenten die vonden dat ze te weinig les kregen en niet genoeg leerden. Ze zagen hun docenten vaak weinig, wisten zich geen raad met het ‘zelfsturend’ leren, voelden zich aan hun lot overgelaten. Ze eisten meer les – en kregen gelijk. En nu kan het dus wel naar vijfhonderd uur begeleiding. Dat is zorgelijk. Terecht schreef de vereniging Ouders & Onderwijs een protestbrief aan de Tweede Kamer. Directeur Lobke Vlaming noemt het voorstel ‘funest voor de kwaliteit en de motivatie van studenten’.
De ontwikkeling naar minder lesuren en meer zelfstandig werken op laptops, op leerpleinen zonder docent, is sinds begin deze eeuw eigenlijk nooit opgehouden. Ondanks luid protest, waarschuwingen uit wetenschappelijke hoek en satirische boeken (zoals die van Paula van Manen). Zowel mbo-bestuurders als ministers hebben zich altijd doof gehouden voor kritiek. Het is gewoon té aanlokkelijk: een ordinaire bezuiniging verkopen als innovatie en meer vrijheid. Vraag mbo-studenten eens wat zij nodig hebben, belangrijk en aantrekkelijk vinden. Anders blijven ze geheid weg.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant