Je loopt nogal wat bacteriën tegen het lijf bij een gemiddeld wc-bezoek, zeker bij een openbaar toilet. Kun je daar ziek van worden? En hoe houd je de boel hygiënisch in je eigen kleinste kamertje?
De heren kunnen niet altijd even goed mikken als ze staand plassen. Maar ook de dames kunnen er wat van: ze willen op een openbaar toilet nog weleens boven de bril hangen – en kunnen dan doorgaans minder goed mikken dan de heren. Gevolg: een vieze bril.
Urinevlekken zijn niet de enige bron van viezigheid op toiletten. ‘Alle micro-organismen die je in je darmen bij je draagt, deponeer je ook in de wc’, zegt Karin Ellen Veldkamp, arts-microbioloog en hoofd infectieziektepreventie bij het LUMC. Trek je vervolgens het toilet door, dan ontstaan er minuscule spetters, aerosolen genaamd, die met virussen en bacteriën en al door de lucht zweven. Die spetters kunnen wel een paar meter ver komen.
Die spetters ziet ook Jaap Niezen als hij zijn blauwe lamp aanzet bij de trainingen die hij met zijn bedrijf Schoonmaakadvies Nederland geeft aan schoonmaakbedrijven, onder andere in ziekenhuizen. Met de blauwe lamp maakt hij viezigheid zichtbaar. ‘De tegels rond de pot, de bril, de vloer – het zit allemaal onder.’ En nee, de bril afdekken met wc-papier helpt niet. ‘Schijnveiligheid’, zegt Niezen. Als het wc-papier bovendien vervuild is door gespetter, heeft het weinig zin, vult Veldkamp aan.
Helpt het dan om de klep dicht te doen? Wel iets, maar het vrijwaart de badkamer niet van gespat, bleek vorig jaar uit een Amerikaanse studie. Het komt vooral op net iets andere plekken terecht, want een toiletdeksel sluit natuurlijk niet hermetisch af.
Zolang je de tegels en de wc-pot niet met je handen aanraakt, is er niet veel aan de hand, denkt Veldkamp. Urine bevat, als het goed is, geen bacteriën. ‘De meeste bacteriën die je op toiletten vindt zijn lichaamseigen. En mochten er toch ziekteverwekkende varianten tussen zitten, dan vormt je huid een prima barrière’, zegt ze.
Maar is je voorganger aan de diarree, bijvoorbeeld veroorzaakt door de bacterie Shigella of door het norovirus, dan kun je daar wel degelijk ziek van worden. Dat komt dan doordat de spetters met bacteriën of virussen op de handen komen, en mensen vervolgens hun handen niet of slecht wassen. Van deze ziekteverwekkers hoef je maar heel weinig via je handen binnen te krijgen om er ziek van te worden.
Je zou denken dat iedereen sinds de coronapandemie wel weet hoe je goed je handen wast. Maar dat valt vies tegen, zeggen beide deskundigen. Bij zijn trainingen test Niezen het weleens met zijn blauwe lamp. ‘Van de honderd mensen hebben er misschien twee of drie een goede handhygiëne.’
Veel mensen wassen hun handen na toiletbezoek überhaupt niet, weet Veldkamp. ‘Als ik heb zitten poepen en ik ben door het papiertje heengegaan, en ik was mijn handen niet, dan zit er daarna dus poep aan het slot’, zegt Niezen.
Dat blijkt ook uit het Nationale Toiletonderzoek, uitgevoerd door de schoonmaakbranche. De bemonsteraars vonden poepbacteriën terug op de wc-bril, de spoelknop, de kraan of de deurknop van veel openbare toiletten. Vooral toiletten in de horeca scoorden slecht. De gezondheidszorg presteerde het best: daar was 60 procent van de onderzochte wc’s schoon.
De handdoek, nog zo’n verzamelplaats van ziektekiemen als je je handen niet goed wast, weet Niezen, die oorspronkelijk is opgeleid tot medisch-chemisch analist en verpleegkundige. ‘Zo’n handdoek is warm en vochtig en daarmee een voedingsbodem voor bacteriën. Sommige bacteriën kunnen zich in 20 minuten delen. Eigenlijk moet zo’n handdoekje iedere dag in de was.’ In een restauranttoilet veegt hij om die reden zijn handen liever af aan zijn broek – al is de standaard op veel openbare toiletten inmiddels papieren wegwerphanddoekjes, zoals ook het RIVM adviseert.
Hoe maak je je eigen wc goed schoon? Doe dat vooral in de goede volgorde, adviseert Niezen. Dat betekent: van minst vervuild naar meest vervuild. Hij ziet namelijk nogal eens mensen – ook professionele schoonmakers – beginnen met de rand van de smerige wc-pot om vervolgens met hetzelfde doekje de bril en de deurklink schoon te maken.
Gebruik voor ieder stukje dat je schoonmaakt een ander vlak van het doekje, door het steeds op een andere manier dubbel te vouwen. En een sopje? Geen goed idee, vindt Niezen. ‘Na een keer uitspoelen is je water vies, en dan ben je aan het schoonmaken met vervuild water.’
Niezen raadt aan je schoonmaakronde te beginnen met de wc doorspoelen, met gesloten klep. Breng vervolgens een sanitairreiniger aan de binnenkant van de pot aan, verdeel het met de borstel en borstel goed, ook onder de waterlijn. Laat de borstel in het water staan, zodat het schoonmaakmiddel goed kan inwerken. Maak ondertussen de rest van de toiletruimte schoon. Borstel ten slotte nog een keer goed.
Bleekwater raadt Niezen af, want dat is slecht voor het milieu. Het maakt niet schoon, maar bleekt alleen het vuil. Als het in contact komt met vuil, verliest het bovendien zijn ontsmettende werking. ‘Mensen hebben het hardnekkige idee van bleekwater geleerd van hun oma. Maar ik bekeer de paus nog makkelijker tot de islam dan dat ik mensen van het bleekwater af krijg. Je hoeft de wc niet te ontsmetten. Je gaat er geen soep in koken.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant