Onder ongewone omstandigheden treedt de Israëlische komiek Yohay Sponder zondag dan toch op, in de Stadsschouwburg van Amstelveen. Zijn teksten blijken een stuk minder controversieel dan zijn critici op voorhand suggereerden.
schrijft voor de Volkskrant over cabaret, stand-upcomedy en musical.
Nee, een reguliere comedy-ervaring kon je het optreden van de Israëlische Yohay Sponder zeker niet noemen. Pas zondagochtend vroeg, de dag van het optreden, kregen kaartbezitters per mail de locatie van comedyshow Self Loving Jew te horen: de Schouwburg van Amstelveen. In de grote zaal (ruim 600 stoelen) zou om 20.00 uur de omstreden voorstelling dan toch doorgang vinden.
Die avond staan er politie-agenten voor de ingang en wordt bij elke bezoeker een id-check en tascontrole uitgevoerd. De strenge beveiliging gaat niet ten koste van de sfeer, want bezoekers zijn uitgelaten. De zaal is uitverkocht en Sponder wordt begroet met een ovationeel applaus.
Sponder komt op in een net grijs pak, en opent met enkele goede grappen over de omstandigheden: ‘Je pakt wat ze je geven. Dit is dus het enige theater in Amsterdam waar ik nog mag optreden – en het is niet eens in Amsterdam!’
Voor wie de commotie gemist had: Sponder zou 25 januari optreden in een kleinere zaal, namelijk van comedyclub Boom Chicago aan de Amsterdamse Rozengracht. Wegens klachten en bedreigingen besloot de directie kort van tevoren om de twee shows van Sponder te annuleren. De veiligheid kon niet worden gegarandeerd.
Sponder vond het vreselijk om te worden ‘gecanceld’. Hij volhardde principieel in het vinden van een locatie om alsnog voor zijn Amsterdamse publiek op te treden. Dat ging uiterst moeizaam, maar met hulp van de Stichting Maccabi Nederland werd uiteindelijk een theaterzaal gevonden.
Sponders teksten en grappen blijken zondag minder controversieel te zijn dan zijn criticasters vooraf suggereerden. Van ‘ultrazionisme’ of ‘genocideverheerlijking’, een verwijt dat Sponder krijgt, kun je de comedian op basis van deze voorstelling niet betichten. Sponder praat meer over de Joodse cultuur en geschiedenis dan over de politieke actualiteiten – de namen Netanyahu en Trump vallen niet.
In Self Loving Jew roept Sponder de vraag op waarom ‘de wereld’ door de eeuwen heen toch zo’n hekel aan Joden heeft. Hij praat veel in de wij-vorm en smeedt makkelijk een band met zijn grotendeels Joodse publiek. Meerdere keren gaat het zaallicht aan en gaat Sponder in gesprek met de aanwezige niet-Joden. Het zijn improvisaties die steeds neerkomen op Sponders grondhouding van ‘Jij respecteert mijn geloof, ik respecteer jouw geloof.’
Een terugkerende anekdote gaat over een bezoek van Sponder aan een congres in Londen. In de ontbijtzaal van het hotel belandt hij in een discussie met een Britse aanhanger van BDS, de beweging die oproept om Israëlische instellingen of bedrijven te boycotten. De activist verwijt Sponder dat hij een kolonisator is. Sponder kaatst terug met een geschiedenisles over het koloniaal verleden van de Britten, en maakt diverse grappen over de geringe grootte van Israël: ‘Je noemt ons kolonisatoren? Je moet op de wereldkaart 70 keer inzoomen om mijn land te zien liggen.’
Sponder benadrukt dat hij vrede wil en toont zijn afkeer van de oorlog, mede omdat hij zelf in het leger heeft gezeten en daar trauma’s aan overhield. Wel geeft hij op humoristische wijze af op ‘zelfhatende Joden’ die hun mening klaar hebben, maar zelf nooit in Israël zijn geweest en volgens Sponder het conflict niet goed kennen. Sponders show is uiteindelijk een pleidooi voor zelfliefde, als tegenhanger van Joodse zelfhaat.
Op driekwart van de interessante, soms iets te wijdlopige voorstelling brengt Yohay Sponder ook een liefdesverklaring aan zijn kunstvorm, de comedy. ‘Comedians zijn magiërs. Ik houd zielsveel van elke vorm van grappen maken. De beste komieken uit de geschiedenis zijn Joods. Omdat we zoveel hebben meegemaakt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant