‘Wij nemen ons lot in eigen handen’, zegt een spreker op Amerika’s rechts-ideologische congres CPAC. Bezoekers hebben lak aan democratische waarden en staan eensgezinder dan ooit achter hun president. Geweldplegers zijn hier helden, de Hitlergroet ‘een grap’.
De militieleider moet even bijkomen van alle liefde. ‘Het houdt maar niet op’, zegt Enrique Tarrio, terwijl hij de brand jaagt in een sigaret. ‘Knuffels, selfies, zoveel high-fives.’ Het is desoriënterend. Een maand geleden zat Tarrio (42) nog achter tralies, aan het begin van 22 jaar cel, en nu wordt hij op een politieke conventie als popster onthaald.
‘Hee Enrique!’ Een jonge vrouw, hagelwitte lach, zwaait naar de leider van de neo-fascistische organisatie Proud Boys. Tarrio grijnst achter zijn zwarte brillenglazen. ‘Ik wil niet klinken als een eikel’, zegt hij. ‘Maar: fuck yeah!’
Binnen is de Conservative Political Action Conference (CPAC) in volle gang. Dit wordt ook wel gezien als het zenuwcentrum van conservatief Amerika. Republikeinse politici, lobbyisten en denkers scherpen hier jaarlijks voor het oog van de camera’s hun ideeën. Nooit eerder voelde extreemrechts zich er zo comfortabel.
Door de conventiehal in Maryland paraderen tientallen bestormers van het Capitool. Geweldplegers, vrijgekomen met een pennenstreek van president Donald Trump. Lachend poseren ze met bewonderaars. Openlijk fascistische YouTubers nemen vrolijke livestreams op. Militieleiders als Tarrio en Oath Keepers-oprichter Stewart Rhodes, zwart ooglapje, staan hier schouder aan schouder met keurig geklede Congresleden. ‘We hebben gisteren samen wat gedronken’, zegt Rhodes, die achttien jaar cel kreeg wegens opruiende samenzwering.
Op CPAC borrelt antidemocratisch sentiment niet langer onder de oppervlakte. Het voert de boventoon. ‘Wij nemen ons lot in eigen handen’, verkondigt Trumps vice-stafchef Stephen Miller zaterdag op het podium. ‘De overheid werkt voor president Trump en niet andersom.’ Gejuich. ‘Iedereen die schreeuwt over democratie’, zegt Miller, moet één ding snappen: ‘Donald Trump is degene die Amerika redt.’
De radicaal-rechtse ideoloog Steve Bannon, die vorig jaar in de gevangenis zat omdat hij weigerde te getuigen over de Capitoolbestorming, roept dat Trump voor een derde termijn moet gaan. Geen probleem dat zoiets indruist tegen de Amerikaanse Grondwet: ‘Ik ga kijken wat ik daaraan kan doen.’ Op de gang prijken posters met ‘Third Term Project’.
‘De democratie is gevestigd in de president’, stelt de bekende conservatieve activist en podcaster Charlie Kirk. ‘De enige bedreiging is de onverkozen bureaucratie.’
Taboes bestaan hier niet langer. Als Bannon donderdag op het podium een arm heft in de Hitlergroet (‘Fight! Fight! Fight!’), leidt dat wereldwijd tot ophef. De Franse politicus Jordan Bardella, leider van het radicaal-rechtse Rassemblement National, zegt hierom zijn optreden op de conferentie af. Maar hij is de enige. Hier in Maryland lijkt niemand bezorgd.
‘Mensen zien wat ze willen zien’, zegt bezoeker Jeremy Hooker (45) op de gang, wijzend naar de vloer. Over het blauwe tapijt lopen abstracte gele lijnen. ‘Als je hier heel graag Jezus Christus in wilt ontdekken, dan lukt je dat vast.’
De bezoekers van CPAC noemen de zorgen over extremisme een mediabubbel. De pers zou de werkelijkheid bewust verdraaien om Bannon in een slecht daglicht te stellen – en via hem de partij. ‘Het was overduidelijk een grapje’, zegt de Texaanse Sara Huff (32), die straks op een van de vele podcasts die op CPAC worden opgenomen haar spijtverhaal zal delen over een abortus. ‘Vrijheid van meningsuiting is heel belangrijk voor conservatieven. Bannon benadrukt dat door zo’n grap te maken.’
‘Bannon is echt geen nazi’, zegt ook Abraham Dwek (40), die een keppel draagt en niet op de foto wil omdat het sjabbat is. ‘Hij is een vriend van de Joden en een vriend van Israël.’
Formeel is CPAC een ideologisch symposium, waar rechtse vergezichten met elkaar wedijveren. Van oudsher een toekomstschets voor de verschillende richtingen van de conservatieve beweging. Maar deze editie ontbreken afwijkende geluiden. Ideeënstrijd heeft plaatsgemaakt voor eensgezinde bewieroking van de leider.
‘Donald Trump is de beste president die ik tijdens mijn leven heb meegemaakt’, stelt de 68-jarige Doug Burgum, de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken. ‘Ik hou van president Trump’, zegt Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt. ‘Hij is zo’n geweldige leider.’
Verspreid over drie dagen verschijnen op het podium zo’n beetje alle sterren van Trumps Maga-beweging: Elon Musk, Bannon, ‘grens-tsaar’ Tom Homan, justitieminister Pam Bondi, op de laatste dag spreekt de president zelf. Nergens klinkt discussie over welke kant de partij op moet.
Zelfs de besloten persruimte zit vol Trumpaanhangers. Presentatoren van rechtse zenders als Newsmax en Breitbart doen met Make America Great Again-petjes op hun hoofd verslag. Wanneer Trump zelf verschijnt, brullen ook zij mee met het publiek: ‘USA! USA! USA!’
Met een helikopter, in een wolk van stof, landt de president zaterdagmiddag aan de oever van de Potomac-rivier. Washington glinstert in de verte. Even later bestijgt ook hij het podium met een triomfantelijke grijns. ‘Ik krijg de hoogste waarderingscijfers ooit’, zegt Trump. ‘De hoogste die een Republikeinse president ooit heeft ontvangen.’
Vrijwel onmiddellijk wordt hij onderbroken. ‘Bedankt voor de gratie!’ schreeuwt een vrouw vanuit het publiek, met een wit met goud Maga-petje op haar hoofd. ‘We love you!’ De president glimlacht. Een mantra barst los. ‘J6! J6! J6!’ Het is een verwijzing naar 6 januari 2021, de datum van de Capitoolbestorming.
Aanvankelijk wordt er nog een halfslachtige poging gedaan om extreemrechts van CPAC te weren. Op dag één komen militieleiders Tarrio en Rhodes niet binnen. Rhodes: ‘Om officiële redenen, zeiden ze.’ Tarrio: ‘Ik werd er gewoon uitgezet.’ Maar er barst online protest los. Waarom zouden deze mannen niet welkom zijn, klinkt het, terwijl de Amerikaanse president hen tot helden heeft verheven?
De organisatie zwicht. ‘CPAC heeft deze vervolgde gemeenschap altijd gesteund en wij staan van harte achter de gratieverleningen van president Trump aan de slachtoffers van J6’, aldus CPAC op X. De statuur van de bestormers op de conferentie groeit er alleen maar door.
‘We hebben nu meer geloofwaardigheid dan een paar jaar geleden’, aldus Stewart Rhodes van de Oath Keepers. ‘We zijn de strijd aangegaan en zijn niet gezwicht.’ Als verzetshelden paraderen hij en anderen door de gangen.
‘Ik deed er net een uur over om de trap af te komen’, zegt Proud Boy-leider Enrique Tarrio voor de deur, terwijl hij in de kou een dikke wolk rook uitblaast. ‘Iedereen was aan het klappen, knuffelen.’ Hij schudt zijn hoofd. ‘Ik heb hier een megafoon die ik nooit eerder heb gehad.’
Halverwege de conferentie schittert Tarrio op CPAC opnieuw door afwezigheid. De militieleider blijkt opgepakt, wederom, na een vechtpartij voor het Capitool. Maar een dag later huppelt hij er weer vrolijk rond. Hij is op borgtocht vrij.