Een gefrustreerde bondscoach, een zwijgende directeur en speelsters die zich hullen in clichés. Rondom de Nations Leaguewedstrijd tegen Duitsland (2-2) was het allesbehalve rustig bij de voetbalvrouwen. Werpt het aangekondigde afscheid van Andries Jonker een schaduw over het EK, deze zomer?
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal.
Zo op het eerste oog is er weinig veranderd bij de Oranje-voetbalvrouwen. Ze speelden niet supergoed tegen Duitsland, maar ook niet heel erg slecht, en Lineth Beerensteyn was weer eens de reddende engel, zoals zo vaak de laatste jaren. Twee keer zelfs, waardoor de wedstrijd vrijdag in een degelijk gelijkspel eindigde.
Met een punt tegen de nummer drie van de wereld kon iedereen dan ook leven na afloop. Een prima begin van de Nations League, waarin Nederland ook nog Schotland en Oostenrijk treft. Dat Oranje standhield tegen een Europees topland geeft bovendien hoop voor het EK, komende zomer in Zwitserland.
Want daar gaat het natuurlijk om dit jaar, om op dat toernooi ver te komen. En alles leek er ook klaar voor om daar de komende maanden in relatieve rust naar toe te kunnen werken. Jill Roord, Vivianne Miedema en Caitlin Dijkstra zijn er na blessureleed weer bij, Victoria Pelova is op de weg terug. En met Veerle Buurman, Ilse van der Zanden en Chimera Ripa is er vers bloed toegevoegd.
Maar die rust werd in januari verstoord toen de KNVB bekendmaakte na het EK afscheid te nemen van bondscoach Andries Jonker. Na ‘een evaluatie’ was besloten dat het ‘tijd is voor een nieuwe fase’ en dat dus zijn aflopende contract niet wordt verlengd. En na deze week liggen alle spanningen aan de oppervlakte.
Netjes afscheid nemen van iemand is wel vaker lastig, maar onmogelijk is het niet. Als de verhoudingen goed zijn, als er wederzijds vertrouwen is, dan kunnen moeilijke beslissingen worden genomen zonder onnodige schade aan te richten. Dit afscheid is, vooralsnog, het spiegelbeeld daarvan.
Jonker vertelde maandag op een persconferentie dat hij werd overvallen toen Nigel de Jong, directeur Topvoetbal van de KNVB, hem in januari het besluit meedeelde. De bondscoach kreeg de vraag hoe hij zijn toekomst zag. Hij wilde graag nog twee jaar door, maar kreeg meteen daarop de mededeling dat het na het EK klaar is. ‘En dat was het.’
Hij was ‘verbaasd’ en ‘teleurgesteld’ en een dikke maand later is zijn frustratie nog steeds voelbaar. Tijdens de persconferentie maandag nam hij de naam van De Jong niet eens in de mond, hij sprak consequent over ‘de KNVB’. Over de evaluatie waar de KNVB het over had, liet hij zich badinerend uit. ‘Als je schrijft dat je hebt geëvalueerd, dan hoef je niet te schrijven met wie. Maar ik was daar in ieder geval niet bij betrokken.’
Na die openbare schrobbering maakte de KNVB-directeur het zelf nog erger. Hij is degene die het besluit vroeg heeft genomen, een half jaar voor een groot toernooi. Dat is altijd een risico, het kan voor spanningen zorgen, maar met een goede uitleg kunnen die worden weggenomen.
Oud-international De Jong besloot daarentegen vooral niets te zeggen, omdat hij ‘het proces’ in de aanloop naar het EK niet wil verstoren. ‘Dan ga je alleen maar olie op het vuur gooien.’ Juist daardoor suggereerde hij dat er veel meer aan de hand is, bijvoorbeeld dat de spelersgroep wel klaar is met Jonker.
Speelsters ontkennen dat, de ene krachtiger dan de andere, maar zij kunnen die indruk allesbehalve wegnemen. Daarvoor klinkt uit hun monden te makkelijk het cliché dat het ‘nu eenmaal zo werkt in de voetbalwereld’. Zo strijdbaar als hun coach is, zo berustend zijn zij.
Jonker trad in 2022 aan, toen de Nederlandse ploeg op haar gat lag, en hij heeft er met veel energie en optimisme weer leven in weten te blazen. Een enthousiastere ambassadeur van het vrouwenvoetbal is moeilijk te vinden. Overal draafde hij op om de sport te promoten. De prestaties onder zijn leiding gingen, zeker het laatste jaar, op en neer, maar waren conform de doelstellingen. Hij plaatste zich voor de grote toernooien en eindigde op het WK in 2023 bij de laatste acht.
Die bondscoach begint nu aan zijn laatste maanden met een kras op zijn ziel. ‘Jullie zien wel dat er wat met mij aan de hand is’, zei hij vrijdag na de wedstrijd tegen Duitsland nog. ‘En jullie merken ook wel dat ik mijn mond moet dichthouden. Laat ik het daar verder maar bij houden.’
Jonker vond het ‘uitermate vervelend’ dat het deze week veel over hem ging. ‘Het moet over het vrouwenteam gaan, het moet in het belang van het vrouwenvoetbal zijn. Praten over mij leidt niet tot ontwikkeling van vrouwenvoetbal.’
Maar de vertrekkende bondscoach speelde daarin zelf natuurlijk ook een rol. Zijn teleurstelling valt te begrijpen, op zijn verbazing valt wel wat af te dingen. Oranje strompelde door 2024 en kreeg pas in het najaar – in oefenpotjes – weer wat kleur op de wangen. Zo gek is het ook weer niet dat de KNVB ‘een nieuwe fase’ in wil.
Het siert hem dat hij van zijn hart geen moordkuil maakt, maar rustiger is het er niet door geworden. Hij had er ook voor kunnen kiezen om iets minder van zijn verbazing, teleurstelling en kritiek te laten horen.
‘Ja, ja, tuurlijk, dat had gekund’, zei hij over die mogelijkheid, die voor hem nooit een optie is geweest. ‘Dan zeg ik maar niks. Nou, dat vind ik niet oké.’
Zowel Jonker, De Jong als de speelsters bezweren dat ze ‘professioneel’ genoeg zijn om de laatste maanden samen te werken. ‘Wat ons bindt is onze doelstelling om succesvol te zijn’, zei de bondscoach vrijdagavond. ‘Dan heeft het weinig zin met elkaar te gaan boksen. Dus vanaf nu werken we met elkaar naar het EK toe. Punt.’
Maar zo professioneel oogde het niet de afgelopen weken. De twee mannen die de grootste verantwoordelijkheid dragen voor het vlaggenschip van het vrouwenvoetbal hadden een dikke maand om alles even te laten bezinken. Om de koppen bij elkaar te steken en met iets beters voor de dag te komen dan wat ze vorige week hebben laten zien. Dat is ze niet gelukt.
Het hoeft niks te betekenen voor het resultaat, straks op het EK, waar Nederland een loodzware poule met Engeland, Frankrijk en Wales moet overleven. Spanje werd in 2023 wereldkampioen terwijl het team onder hoogspanning stond, maar dat staat haaks op de enthousiaste en optimistische manier waarop Jonker de afgelopen jaren heeft willen werken.
‘Ik ben ervan overtuigd dat de kans op succes het grootst is als mensen goed in hun vel zitten’, zei hij twee jaar geleden tijdens het WK. ‘Het is geen garantie, maar geeft wel de meeste kans.’
Volgens die filosofie is er maar één conclusie mogelijk: de kans op succes is de afgelopen week allesbehalve toegenomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant