Dat het optreden van de Joodse comedian Yohay Sponder door kon gaan, is een overwinning. Dat dat in het geniep moest gebeuren is een nederlaag. Ook meningen die minder welgevallig zijn hebben recht op een podium.
Het is zowel een triomf als een nederlaag voor het vrije woord dat het optreden van de Israëlische comedian Yohay Sponder zondagavond door kon gaan op een kort van tevoren nog geheime locatie, ergens ‘onder de rook van Amsterdam’, zoals Maccabi Nederland, de Joodse stichting die zich als bemiddelaar opwierp, vooraf aankondigde.
Elk optreden dat in het geniep moet plaatsvinden, uit angst voor intimidatie of erger, is een nederlaag. In het geval van een optreden van een Joodse artiest dat vooral bezocht wordt door de Joodse gemeenschap is het duidelijk dat daarmee een onacceptabele grens wordt overschreden: de tijd van een ondergronds cultureel Joods leven dachten we vele jaren achter ons te hebben gelaten.
Gelukkig kon het optreden toch doorgaan. Het zou vanzelf moeten spreken dat elke artiest, voor wie een publiek is, het recht heeft op een podium. Het is dan ook moeilijk te begrijpen dat in Nederland geen enkel podium zich vrijwillig heeft aangeboden nadat bekend werd dat het optreden van Sponder in Boom Chicago, na klachten van Pro-Palestijnse activisten, niet doorging.
Aan de belangstelling van het publiek lag het niet. Sponder had al zeshonderd kaarten verkocht voor de ophef ontstond. Vermoedelijk waren podia bang voor ongeregeldheden; voor de kosten van extra beveiligingsmaatregelen in de zaal moeten zij zelf opdraaien, wat voor vele kleine theaters niet op te brengen is.
Maar ook de opvattingen van Sponder speelden een rol. In de overwegend linkse wereld van de podiumkunsten is er van nature een grote sympathie voor het lot van de onderdrukte Palestijnen. Niet gek ook, na een gruwelijke oorlog die sterke trekken van een etnische zuivering heeft. Elk podium heeft bovendien het recht om naar eigen inzicht te programmeren.
Van het lot van de Palestijnen trekt Sponder zich veel minder aan. In zijn voorstelling Self Loving Jew maakt hij onder meer grappen over de uithongering van Gazanen. Hij zet zich nadrukkelijk af tegen de staande uitdrukking ‘zelfhatende Jood’, voor Joden die kritisch zijn op de Israëlische bezetting van Gaza en de Westelijke Jordaanoever.
Hoe dan ook: of hij smakeloze grappen maakt en zelf de oorlog als onderwerp kiest zou niet uit moeten maken. Sponder is een komiek, die een grote bescherming geniet vanwege de artistieke vrijheid. Natuurlijk kan het zijn dat hij het schild van satire misbruikt om een politieke boodschap uit te dragen, daar valt over te debatteren, maar dat hoeft nog geen reden te zijn om hem te boycotten. Een artiest in het vizier nemen als doelwit - zie eerder Lenny Kuhr - is een zwaktebod.
‘De polarisatie van de samenleving komt overal in het land de cultuurhuizen binnen’, zei Jeroen Bartelse, voorzitter van de landelijke culturele belangenorganisatie Kunsten ’92, in de Volkskrant. Voor die benarde positie moet de samenleving oog hebben. Er komt bovendien veel aan op de politie, die verantwoordelijk is voor de orde buiten het gebouw.
Als de overheid pal wil staan voor de vrijheid van meningsuiting moet het in uitzonderlijke gevallen ook overwegen de veiligheid binnen op zich te nemen. Wat meer moed mag evengoed verwacht worden in de kunsten. Je zou hopen dat zij die leven van de vrije expressie die ook met hand en tand willen verdedigen voor degenen met wie ze het niet eens zijn.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant