Een rode loper vol 50plus-actrices bij de uitreiking van de Golden Globes, straks op 3 maart, en een wereldwijd succes van films als Babygirl en The Substance, waarbij Demi Moore (62) voor haar hoofdrol in die laatste film ook nog een Oscarnominatie kreeg voor Beste Actrice: we kunnen er niet meer omheen, de oudere actrice is in opmars.
En dat werd hoog tijd, want terwijl mannelijke acteurs hun piek rond hun 50ste beleven, zijn vrouwelijke actrices vanaf hun 34ste al op hun retour. Zij verschijnen dan in nietszeggende en stereotype bijrollen, van perfecte grootouder of erger, zeurderige, oma. Seksloos, zonder verlangens of ambitie. Maar zo’n twee jaar geleden was daar opeens Good Luck to You, Leo Grande, waarin een gepensioneerde lerares hunkert naar goede seks en contact opneemt met een veel jongere escort.
In deze gewaagde lijn volgde recentelijk de film Babygirl, waarin een geslaagde CEO een affaire begint met haar veel jongere stagiair en de satirische bodyhorror The Substance, waarin een oudere hollywoodster, zelf te oud bevonden voor haar fitnessprogramma, een mysterieus goedje inneemt dat belooft haar te transformeren tot de beste versie van haarzelf. In deze films zijn vrouwen te zien die worstelen, met een (jeugd)trauma of verouderend lichaam. Vrouwen met verlangens, zoals naar een perfect lijf, kinky seks en een vurig orgasme. Het bleek wel degelijk mogelijk: gelaagde rollen voor oudere vrouwen.
Een positieve ontwikkeling, maar er klinkt ook kritiek. Want is het niet raar dat deze ‘oudere’ vrouwenrollen worden vertolkt door actrices die strak staan van de botox, fillers en cosmetische ingrepen en wier lichamen bepaald niet representatief zijn voor de gemiddelde vrouw van 50-plus? Waar zijn de putjes en de vetrolletjes? De rimpels en plooien? Kortom, waar zijn de imperfecties?
Over de auteur
Gwyneth Sleutel is filmdramaturg bij de NTR, schrijver en spreker. In de maand februari is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Body positivity, een positieve benadering van imperfecties van het lichaam, is al langer een trend. Een dwingende, want de Victoria Secret Fashion Show, berucht om de homogeen lange en slanke modellen, verscheen pas weer op televisie toen zij gingen uitdragen dat de catwalk van iederéén is. En ook de beroemde barbiepop, met lang blond haar en een zandloperfiguur, wordt al langer vergezeld door kleine, mollige barbies met huidziekten of een beperking.
Maar hoe moet het dan met Demi Moore, Nicole Kidman en andere hollywoodactrices die niet terugdeinzen voor cosmetische ingrepen, moeten zij dan voortaan buiten de boot vallen? Is dat vooruitstrevend? Of stevenen we dan af op een nieuwe versmalling van het toegestane aanbod?
Er is iets geks aan de hand: met het groeiend besef van opgelegde schoonheidsidealen, worden de eisen steeds strikter. Steeds benauwender en dubbelzinniger. Want iemand beoordelen en veroordelen op zijn uiterlijk is niet oké, maar zonder schroom in een deuk liggen wanneer het spelprogramma Even tot hier een half seizoen lang grappen maakt over het kapsel van minister Majolein Faber, mag wel?
Ik lach mee, maar trek daarna toch snel m’n portemonnee voor een bezoekje aan de peperdure kapper Rob Peetoom. Ik zie geen dooie punten, maar mochten ze er zijn, weg ermee! Met vriendinnen praat ik over feminisme, het toxische schoonheidsideaal en de ‘geïnternaliseerde mannelijke blik’, om drie glazen wijn later samen te dromen van een nieuwe neus à la Khloe Kardashian of Cindy Kimberly. Diezelfde avond nog brand ik de alcoholcalorieën eraf bij reformerpilates. Zogenaamd om lichaam en geest in balans te brengen, maar dat is onzin, want - omringd door perfecte lichamen - voel ik een brandend verlangen naar een bubble butt en een hard body.
De mindfulnessvoordelen die reformerpilates zou bieden, zijn bijvangst, ik sta hier enkel voor de belofte aan een toned en lean lichaam. De termen die schitteren in de hashtags van fitgirls en waarmee de marketing van reformerpilates vervolgens aan de haal gaat. Ik weet hoe het werkt, ken de theorie, maar zodra perfectie binnen handbereik lijkt te zijn, reageer ik als een stier op een rode lap. Op de reformer naast me maakt een vrouw in haar perfect zittende gym-outfit een foto van zichzelf. Zou zij hier wel staan voor haar mentale welzijn?
Onderstrepen we met het krampachtig vieren van imperfecties niet dat we stiekem de lat nog even hoog leggen, en streven naar fysieke perfectie? Is het niet juist de imperfectie die ons het meeste angst aanjaagt? Het taboe op cosmetische ingrepen en botox is verdwenen en influencers nemen ons mee naar de botoxkliniek alsof ze een croissantje bij de bakker halen. Ze tonen ons hun nieuwe neus, het herstelproces na hun babybotoxbehandeling, om daarna te laten zien hoe ze hun blauwe plekken verdoezelen met ingewikkelde contourtechnieken. Want imperfecties, die willen we niet. Maar wacht, zei ik niet net dat wie die juist omarmden?
Naast Demi Moore zijn ook Cynthia Erivo en Ariana Grande genomineerd voor een Oscar . Ook zij kregen kritiek op hun uiterlijk, waarbij hun ranke figuur zou suggereren dat ze een eetstoornis hebben, wat weer schadelijk zou zijn voor de beeldvorming bij het publiek.
Hoe worden vrouwen ooit meer dan hun lichaam, als ze de focus blijven leggen óp dat lichaam? Als actrices die de kans krijgen vernieuwende rollen te spelen worden gebashed om hun niet-representatieve lichaam? Als wij, jonge vrouwen, zeggen dat we imperfecties vieren, maar onszelf volplakken met gezicht-patches en chin straps en dit delen in razend populaire morningshed-video’s met in de beschrijving #selfcare, #selflove? Als ik zeg de bodypositivitybeweging aan te hangen, maar pas na vijf dagen intensieve sporttraining vind dat ik mijn salade met cottage cheese mag verruilen voor een broodje hagelslag?
Hoe kan het dat het streven naar perfectie groter dan ooit lijkt? Soms vrees ik dat onder invloed van sociale media wordt toegewerkt naar een sociaal-economische en etnische kloof, omdat steeds weer dezelfde neus in de catalogus favoriet blijkt. Een neus die niet iedereen kan betalen en die niet bij elk gezicht past. Dan ben ik bang dat het gezicht en het lichaam waarmee je bent geboren, enkel een prototype is om er verder mee aan de slag te gaan. En dat we body positivity enkel met de mond belijden maar vergeten waar het echt over gaat.
Ik hoop dat ze wint, Demi Moore. Haar rol raakte en ontroerde me, omdat ik me herkende in de druk om aan bepaalde schoonheidseisen te voldoen. Een leeftijdsverschil van ruim dertig jaar maakt dan niet uit. Dan gaat ‘representatie’ voorbij het uiterlijk.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant