Op de laatste campagnedag voor de Duitse verkiezingen gingen de partijleiders nog één keer op pad. Ze richtten zich vooral tot de zwevende kiezers, in een laatste poging die binnen te halen.
Bondskanselier Olaf Scholz van de SPD toonde zich in Potsdam optimistisch dat zijn partij toch nog de grootste kan worden. De SPD staat in de peilingen op een derde plaats onder CDU/CSU en de AfD. Voor zo'n 300 toehoorders ging hij opnieuw tekeer tegen CDU/CSU en trok de uitspraken van CSU-leider Merz dat hij niet met de AfD wilde samenwerken in twijfel.
Scholz sloot de dag af in Brandenburg an der Havel. Daar zei hij dat hij ook de volgende regering wil leiden en dat hij bovenal hoopt dat de AfD het slechter doet dan in alle peilingen. "Dat zou een groot, groot genoegen voor mij zijn."
Op de vraag naar mogelijke coalitiepartners zei Scholz dat er maar één principe is waaraan men zich moet houden. "En dat is: geen samenwerking met extreemrechts en geen samenwerking met de AfD. Dit moet altijd gelden voor alles wat na de verkiezingen gebeurt."
"Ruim een op de vijf kiezers zweeft volgens peilingen op dit moment nog. De voornaamste redenen zijn dat zij zich door geen enkele partij goed vertegenwoordigd voelen, dat ze verdere ontwikkelingen willen afwachten of vinden dat ze niet voldoende op de hoogte zijn. Ook spreken de verschillende partijleiders ze dit keer niet erg aan, wat niet helpt om mensen te overtuigen. Alle partijen hopen nog dat deze stemmen zondag in het stemhokje toch hun kant op vallen, zelfs de zeer onpopulaire bondskanselier Scholz.
Het roept ook de vraag op of de radicaal rechtse AfD nog groter kan worden dan wat de peilingen nu aangeven. Die vraag is moeilijk te beantwoorden. Volgens een enquête van afgelopen maand is het aantal mensen dat zich kan voorstellen om op de partij te stemmen weliswaar een paar procentpunt meer dan waar de partij in de peilingen nu op staat, maar alles bij elkaar is die groep de afgelopen tijd wel iets gekrompen.
Ook zijn de meningen over de AfD vaak zo sterk, dat je bij zwevende kiezers regelmatig hoort dat ze in elk geval niet daarop gaan stemmen. Maar uiteindelijk zal het buikgevoel op zondag ook meespelen."
CDU-leider Friedrich Merz en Markus Söder van CSU sloten samen de dag af in een grote bierkelder in München. De CSU-leider verscheen op de laatste dag van de verkiezingen plotseling zonder baard. Dat blijkt te maken hebben met het Elvis-kostuum dat hij gisteravond droeg op een carnavalsbijeenkomst voor Beierse politici. Hij beloofde dat de baard weer terugkomt.
In zijn toespraak noemde Söder Merz "de juiste persoon om in deze tijd de 'burgerlijk-conservatieve politiek' in Duitsland vorm te geven. "Rede, voorzichtigheid, maar ook vastberadenheid" zijn volgens hem het motto voor de toekomst. Daarbij zei hij ook de dodelijke aanslagen van de afgelopen weken in gedachten te hebben. Verder zei hij dat CDU/CSU geen samenwerking wil met de Groenen, die volgens hem de Duitse auto-industrie kapot maken.
We worden alleen serieus genomen als we in staat zijn onszelf te verdedigen.
Na Söder betrad Merz het podium. Vrijheid, vrede, welvaart en verzorgingsstaat. Dat ziet Merz als de grootste verantwoordelijkheid voor de nieuwe regering. Verder maakte hij bekend dat het versterken van het Duitse leger en de Duitse economie zijn hoofddoelen zullen zijn als hij Bondskanselier zou worden. "We worden alleen serieus genomen als we in staat zijn onszelf te verdedigen", aldus Merz.
Ook klonk uit zijn mond een duidelijke afwijzing van samenwerking met AfD. "Wij zullen onder geen enkele omstandigheid coalitiegesprekken voeren met de AfD", herhaalde Friedrich Merz zijn standpunt over extreemrechts.
Vandaag stonden in steden in heel Duitsland protesten tegen het rechtsextremisme op het programma. De meeste demonstraties waren niet echt groot. In Hamburg kwamen volgens Tagesschau zo'n 10.000 mensen naar de demonstratie, terwijl de organisatoren gerekend hadden op 65.000 man.
Ook in Berlijn waren vandaag geen echt grote protesten, zoals in de voorafgaande weken. Vooraf was er vooral vrees voor een demonstratie van een (extreem)rechtse nationalistische groep. Die bestond uit zo'n honderd man, in het zwart gekleed, die "wir sind das volk" (wij zijn het volk) riepen. Door de enorme politiemacht eromheen kwam het niet tot een confrontatie met de tegendemonstranten, die vanaf de zijkant "nazi's raus" (nazi's wegwezen) riepen.
Morgen kiezen de Duitsers een nieuw parlement. De kans is groot dat de verhoudingen verschuiven en er een nieuwe bondskanselier komt. Op wie kunnen de Duitsers stemmen? En waar staan ze voor? Correspondent Charlotte Waaijers legt het uit.
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws