Duurzame vrede. Daar ging het veel over in het Kamerdebat. Moest Nederland troepen leveren aan de ‘vredesmissie’ als er eenmaal een ‘duurzame vrede’ was bereikt, na ‘de vredesonderhandelingen’?
Ik merk dat ik er lacherig van word. Een zenuwlach, want er is weinig grappigs aan het absurdistische vertragingseffect dat je week na week ziet optreden. De feiten snellen steeds een eind vooruit. We kijken ze in de verte op de rug. De reacties zijn telkens kansloze pogingen om de achtergebleven stofwolken vast te grijpen.
Er zijn helemaal geen vredesonderhandelingen. Wel wordt op het hoogste niveau de relatie hersteld tussen de VS, de machtigste mogendheid ter wereld die in een vrije val zit van democratie naar oligarchie, en het Rusland van dictator Poetin. Ze vinden elkaar in gemeenschappelijke belangen en een daarvan is een zwak en verdeeld Europa. Inzake Oekraïne scharen de VS zich aan Russische zijde. Trump en Musk hebben inmiddels met letterlijke Russische propaganda vol de aanval op Oekraïne ingezet.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant. Hij werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het hele gepraat over vrede is een Russisch frame, werd aan een talkshowtafel ingebracht door Kysia Hekster, oud-correspondent in Moskou en huidig NOS-vrouw in Brussel. Ze memoreerde dat Poetin altijd alleen maar oorlog heeft gevoerd. Hij dóét niet aan vrede. Enigszins glazige blikken waren haar deel. Basisgegevens lijken soms naar de achtergrond verdwenen: Poetin vindt dat Oekraïne niet als land mag bestaan. Voor de Baltische staten geldt hetzelfde. Wat nou, vrede?
En troepen sturen? Voor Rusland zou dat betekenen, zoals het direct liet weten in reactie op een Brits plan hiervoor, dat Navo-soldaten in Oekraïne actief worden en dat vindt het volstrekt onaanvaardbaar.
Propaganda werkt. Vaak terloops. In mijn sportschool stond het radionieuws van het ANP op. Trump zegt dat Oekraïne de oorlog is begonnen, aldus de nieuwslezer, maar volgens zijn voormalige vicepresident Pence was het Rusland. Trump noemt Zelensky een dictator, ging de stem verder, maar volgens de Duitse bondskanselier Scholz is Zelensky democratisch verkozen. Zo worden in ons leven van alledag de kwaadaardige leugens van Trump witgewassen, nevengeschikt met werkelijke feiten.
En het is zónder desinformatie al lastig genoeg om tot ons te laten doordringen wat zich voor onze ogen afspeelt. De neiging is groot om lichtpuntjes te verzinnen. Zien we daar toch niet vicepresident Vance de mogelijkheid openhouden dat de VS militaire druk op Rusland zullen uitoefenen? Vance helpt ons zelf uit de droom: geen sprake van. Maar zegt minister Rubio van Buitenlandse Zaken niet dat er ook met Europa moet worden gepraat? Ja, maar alleen over het opheffen van sancties tegen Rusland. Het uiteindelijke doel van de gesprekken met Rusland ligt, aldus Rubio, ‘in de ongelooflijke mogelijkheden van een partnerschap met de Russen, geopolitiek en economisch’.
Er wordt niets verbloemd.
Bij het onder ogen zien van deze ijskoude feiten helpt het om te erkennen dat het afscheid van Amerika als bondgenoot veel Europeanen emotioneel raakt. Ik ben zelf opgegroeid met het verhaal van mijn vader, die tijdens de bevrijding van een Amerikaanse soldaat voor het eerst van zijn leven een kauwgompje kreeg. Ik weet nog dat ik voor het eerst in een taxi Manhattan op reed en het gevoel kreeg dat ik in mijn tv zat, omdat mijn hele leven altijd doordrenkt was geweest van Amerikaanse cultuur. Ik heb er familie, ik heb er vrienden. Er ís natuurlijk ook nog steeds een ander Amerika dan dat van Trump en Musk. Zoals er een China is buiten Xi en een Rusland buiten Poetin.
Maar met dat andere Amerika hebben wij nu niet te maken. Wij hebben ons te verhouden tot het Amerika van Steve Bannon, voormalig topstrateeg van Trump en huidig buitenboordmotor van de MAGA-beweging, die van de week op CPAC – ooit een conservatieve conferentie en nu een trumpiaans haatfestijn – aan een juichende zaal voorhield dat Trump door God is gezonden en dat hij in 2028, voorbij zijn twee door de grondwet toegestane termijnen, nog steeds nodig zal zijn. Om af te sluiten met een armgebaar waarvan hij weet dat het nieuwe ontsteltenis zal veroorzaken: Hitlergroet of niet?
De Haagse politiek stond van de week niet geheel los van de realiteit. Ik dacht te zien dat tot sommige politici iets van de zwaarte van dit moment doordringt. Er is steun om meer geld naar Oekraïne te sturen. Maar niet van de grootste regeringspartij, de PVV, die onderdeel is van Trumps beweging.
En er is dringend meer nodig. Want wanneer je ervan uitgaat dat de Amerikaanse regering Europa vijandig is gezind – en dat moet je – dan is dat een acute crisis. En is er een crisisstructuur nodig die, in het tempo dat bij een crisis past, kwetsbare afhankelijkheden vermindert. Bert Hubert, oud-toezichthouder op de Nederlandse geheime diensten en denker over cyberveiligheid, beweegt hemel en aarde om er de aandacht op te vestigen dat ons bedrijfsleven en – in toenemende mate – onze overheid en kritieke infrastructuur draaien op Amerikaanse big tech. Trump heeft een toezichthouder op de rechtmatige overdracht van persoonsgegevens al buiten werking gesteld. We komen, zegt Hubert, in de situatie dat de VS met een druk op de knop bedrijfsprocessen bij ons kunnen stilleggen.
We moeten ons niet alleen mentaal losmaken van de VS, maar ook feitelijk. Dat is nog veel moeilijker.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant