Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: westerse leiders die proberen bij Trump ‘de juiste toon’ aan te slaan, gaan ervan uit dat hij tot waardering van een bepaalde toon in staat is.
Van singer-songwriter James Taylor is een mooi zinnetje over de 45ste en 47ste president van de Verenigde Staten: ‘Hij krijgt zo veel van onze aandacht en hij is die zo onwaardig.’ Als alle aandacht die aan Trump wordt geschonken naar mensen zou gaan die onze aandacht verdienen, zou de wereld daarvan opknappen. Maar nog iets heel anders is dat aandacht voor en bestudering van Trump zo weinig opleveren.
Dat is wel het idee achter veel aandacht die aan Trump wordt geschonken door westerse leiders: we verdiepen ons niet voor ons plezier in een schaamteloze bullebak en een meedogenloze oplichter, sterker, het is om gedeprimeerd van te worden, maar we zullen wel moeten als we iets van een internationale rechtsorde overeind willen houden en willen voorkomen dat het cement van de westerse wereld in snel tempo afbrokkelt.
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
De eerste belangrijke Europese leider die serieus werk maakte van de bestudering van Trumps persoonlijkheid om bij hem ‘de juiste snaar’ te kunnen raken en hem gunstig te stemmen, was de Franse president Macron. In 2017 ontving hij Trump met een grandioze spektakelshow, inclusief een diner in de Eiffeltoren. Op grond van de beelden kon je denken dat Trump in Parijs tot keizer werd gekroond. Trump liet zich de keizerlijke behandeling welgevallen, maar werd op geen enkele manier coulanter of schappelijker jegens Frankrijk of Europa.
Toen Mark Rutte werd benoemd tot Navo-secretaris, hing de herverkiezing van Trump al in de lucht. Veel leiders steunden Ruttes voordracht met het argument dat hij in staat was Trump in de hand te houden. In internationale profielen werd Rutte vorig jaar vaak een ‘Trump-fluisteraar’ genoemd. Hoe vaak Rutte al met Trump heeft gebeld sinds diens terugkeer in het Witte Huis, is niet openbaar gemaakt, maar het verhinderde Trump niet om zomaar de telefoon te pakken voor een lang vriendschappelijk gesprek met Poetin, en Oekraïne deze week de schuld te geven van de oorlog.
Voor de Oekraïense president Zelensky was de herverkiezing van Trump het ergste wat hem kon overkomen: een Amerikaanse president die Poetin prijst, geeft Oekraïense overlevenden van Russische bombardementen een trap na. Sinds november probeert ook Zelensky uit alle macht bij Trump de juiste snaar te raken en hem gunstig te stemmen, ook hij tevergeefs: de VS onderhandelden in Saoedi-Arabië met Rusland, zonder Oekraïne en de EU.
Van de Amerikaanse journalist Tony Schwartz, die in 1987 Trumps bestseller The Art of the Deal schreef, komt het inzicht dat mensen die Trump bestuderen en analytische vermogens op hem loslaten steeds weer eigenschappen en diepere lagen bij hem vermoeden die hij niet heeft. Wie probeert bij iemand de juiste snaar te raken of de juiste toon aan te slaan, gaat er impliciet van uit dat iemand tot waardering van een bepaalde toon in staat is, en in het verlengde daarvan tot iets als dankbaarheid of loyaliteit. Van dankbaarheid of loyaliteit heeft Trump in de praktijk echter nog nooit blijk gegeven, van schaamte- en verantwoordelijkheidsgevoel evenmin. Het probleem van alle westerse leiders die ‘voor de bestwil van de wereld’ proberen deze Amerikaanse president gunstig te stemmen, is dat er zo weinig overlap is tussen hun geestelijk universum en dat van hem.
Een van Trumps biografen concludeerde dat pogingen bij hem de juiste snaar raken te maken hebben met wat de ‘controle-illusie’ heet: het idee dat je een mate van grip hebt op iets wat zich aan je grip onttrekt. De toekomst van de westerse wereld zal niet afhangen van de mate waarin westerse leiders erin slagen Trump gunstig te stemmen, maar van de mate waarin Europese landen erin slagen zich tegen Trump te verenigen en nog meer van de mate waarin tegenkrachten in de Amerikaanse maatschappij Trump kunnen stoppen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant