De Verenigde Staten zetten deze week honderden Aziatische migranten zonder visum uit naar Panama en Costa Rica. Zijn dit de terugkeerhubs waarvan steeds meer Europese landen voorstander zijn?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, natuur en milieu.
Wie zijn er uitgezet?
Ze staken de Amerikaanse grens over in de hoop dat ze asiel konden aanvragen: mannen, vrouwen en een groot aantal kinderen, afkomstig uit landen als Afghanistan, China, India en Iran. Maar dat was buiten Donald Trump gerekend. In opdracht van de president vloog het Amerikaanse leger deze week 299 immigranten over naar Panama. Nog eens 135 mensen werden op het vliegtuig naar Costa Rica gezet.
Waar zijn de gedeporteerden nu?
In Panama werden de vluchtelingen en migranten opgesloten in het torenhoge hotel Decapolis. Vanuit hun hotelkamers probeerden ze de aandacht van de wereld te trekken. Ze hielden A4’tjes vast met daarop de tekst ‘Save Afghan girls’, of ‘Please help us’.
In de loop van de week maakte het Panamese ministerie van Veiligheid bekend dat 175 van de overgebrachte mensen hadden ingestemd met ‘vrijwillige terugkeer’ naar het land van herkomst. Van de overige mensen werden er 97 in bussen naar een opvangcentrum in de jungle van de provincie Darién gebracht. Er is daar een nogal primitief kampement: in het verleden sliepen migranten hier op de grond in tenten, tussen de overstromende mobiele toiletten.
De migranten in Costa Rica verblijven in een opvangcentrum vlak bij de grens met Panama, in een voormalige fabriek. Ook zij zitten in detentie.
Hoe kreeg Trump de Midden-Amerikaanse landen zover deze migranten op te vangen?
Door een van zijn bekendste methoden in te zetten: het dreigement. Nog meer dan andere landen staat Panama onder druk zijn goede wil richting de VS te laten zien. Trump beklaagt zich over de Chinese invloed op het Panamakanaal, en heeft gedreigd de controle erover ‘terug’ te pakken.
Ook Costa Rica zwichtte voor Trumps dreigementen. ‘We helpen onze machtige economische broeder in het noorden, want als de VS een belasting op onze export instelt, dan zijn we nog niet jarig’, zei de Costa Ricaanse president Rodrigo Chaves.
Wat gebeurt er in Midden-Amerika met deze migranten?
Daar vallen ze in elk geval niet meer onder de Amerikaanse wet. ‘Zodra ze het land uit zijn, zijn de Amerikaanse wetten en de Grondwet niet meer van toepassing’, zei Muzaffar Chishti, onderzoeker aan het Instituut voor Migratiepolitiek in de VS, tegen de BBC.
De bedoeling is de migranten en vluchtelingen vanuit ‘bruglanden’ terug te laten reizen naar het land van herkomst, of desnoods naar een ander land. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), een VN-organisatie, is daarbij betrokken.
Panama weigert de vluchtelingen asiel te verlenen. Costa Rica staat daar wel voor open.
Is dit allemaal juridisch in de haak?
Nee. De VS, maar ook Panama, negeren het recht op internationale bescherming dat mensen hebben die in eigen land in gevaar zijn. De asielprocedure is immers geschrapt. Een ander belangrijk kritiekpunt is dat de groep migranten in Panama en Costa Rica in gevangenschap zit, zonder tussenkomst van een rechter, en in onduidelijke omstandigheden.
Zijn dit nou de ‘terugkeerhubs’ waar de Europese Unie ook over nadenkt?
‘Ja, daar lijkt het wel op’, reageert Arjen Leerkes, migratie-expert aan de universiteiten van Rotterdam en Maastricht. ‘Maar het is duidelijk dat wat de VS nu doen, volgens Europese regelgeving niet mag. Je kunt mensen niet terugsturen naar een land waar ze geen familie hebben, waar ze misschien dakloos worden. Dat is in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Traditioneel, en zeker op dit moment, hechten we in Europa meer belang aan mensenrechten dan in de VS.’
Kan de EU een voorbeeld nemen aan de methode-Trump: dreigingen uiten om het uitzetten van migranten te vergemakkelijken?
Dat is maar de vraag, zegt Leerkes. ‘Amerika speelt nu powerplay, maar de EU is niet zo sterk als ze geneigd is te denken. We zijn afhankelijk van landen van herkomst, zoals Marokko. Daar hebben we economische belangen, en veiligheidsbelangen, bijvoorbeeld in de samenwerking tegen jihadisme. Europese landen schrikken ervoor terug het spel heel hard te spelen: ga je de samenwerking met een land riskeren, om een kleine groep migranten terug te sturen?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant