Het buitenland speelt een onverwachte hoofdrol op het Oscar-gala van rechts in de VS: de CPAC. Amerikaanse adelaars te over in het conferentiecentrum in National Harbor, Maryland, maar in de wandelgangen het gaat vooral over Europa.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Op zijn tenen tuurt de langste van het stel over de mensenmassa. ‘Hij komt’, rapporteert Josiah Neumann (19) omlaag, naar zijn ongeduldige vrienden. Verderop waadt een spichtige man in pak door een zee uitgestoken handen. ‘Bijna.’ De studenten giebelen. ‘Houd je telefoon klaar!’
CPAC, de Conservative Political Action Conference, is het Oscar-gala van radicaal-rechts Amerika. Politici wanen zich hier filmsterren. Het publiek draagt gouden petten met daarop ‘Trump’ of ‘Maha’ (Make America Great Again). Ook Neumann en zijn vrienden. Maar zij hebben een nieuwe variant gekozen.
Neumann staat namelijk niet te wachten op een Republikein, zoals vicepresident JD Vance of miljardair Elon Musk, die hier in Maryland door de gangen struinen. De Amerikaan wil een foto met politicus Nigel Farage, een Brit. Op Neumanns pet: Make Europe Great Again.
‘Maga is groter dan Amerika’, zegt Neumann. ‘Wij zijn een wereldwijde stroming.’ De VS zijn door president Donald Trump net ‘great’ gemaakt, meent hij. ‘Nu is Europa aan de beurt.’
Het buitenland speelt op CPAC dit jaar een onverwachte hoofdrol. Geen toespraak of podiumgesprek waarin Europa niet voorbijkomt, in de gangen hoor je namen van radicaal-rechtse Europeanen als Farage, Geert Wilders en Alice Weidel, leider van de AfD in Duitsland, dit weekend het toneel van verkiezingen. Een nieuwe, internationale fase van het trumpisme breekt aan, zeggen bezoekers. En zo zien zij ook de gebeurtenissen van de afgelopen dagen.
Trump lijkt een duizelingwekkende herschikking van de wereldorde te forceren. Hij opent de dialoog met Rusland, keert zich tegen het belegerde Oekraïne en zaait twijfel over de Amerikaanse toewijding aan de veiligheid in Europa. De VS jagen hun oudste bondgenoten de stuipen op het lijf.
Woensdag noemde Trump Volodymyr Zelensky een ‘dictator’ – de Oekraïense president is democratisch verkozen – en schuldig aan de Russische invasie van zijn land – dat was president Vladimir Poetin. Voor Oekraïne of Europa maakt hij geen plaats aan tafel met de Russen. Intussen noemt vicepresident JD Vance ‘de vijand in eigen gelederen’ – progressieve krachten – een grotere bedreiging voor Europa dan Rusland.
In een paar dagen doorkruist Trump decennia aan Amerikaans buitenlandbeleid. En op CPAC, onder de motorkap van het trumpisme, wordt dat ronduit gevierd.
‘Het werd hoog tijd’, zegt ondernemer Alex Visan (24), strak in pak, onderweg naar een optreden van Elon Musk. ‘Europeanen moeten zich losmaken van de Amerikaanse tiet. Jullie zien ons als bondgenoot, maar wij zien Europa als...’ Visan denkt even.‘Een incubator voor progressieve ideologie.’
CPAC is een soort oer-Amerikaanse, conservatieve kermis. Een kraam verkoopt houtsnijwerkjes van Musk, wapenfabriek Smith & Wesson heeft een eigen plaats (‘Empowering Americans’) en verderop kun je boogschieten op ballonnetjes ‘diversiteit’ en ‘immigratie’. Adelaars overal. Maar het gáát over Europa.
‘Wij leiden de charge en jullie moeten volgen’, zegt Visan. ‘Duitsland voor de Duitsers, Frankrijk voor de Fransen, Nederland voor de Nederlanders. Dat wil Trump bereiken, hij bewijst jullie een dienst.’ En Rusland dan? ‘Verdedig jezelf!’ Visan beent de zaal in, draait zich weer om. ‘Even serieus. Als je niet zonder ons kunt overleven, heb je dan eigenlijk wel bestaansrecht?’
Op het podium laten Musk, achter een zwarte zonnebril, en interviewer Rob Schmitt eenzelfde sentiment zien. ‘Europa is aan het instorten’, zegt Schmitt met een grijns. ‘Ze zeggen dat ik in Poetins zak zit’, lacht Musk, de rijkste man op aarde. ‘Alsof hij me kan veroorloven.’
Trump en zijn gevolg zien een nieuwe wereld voor zich. Zij willen af van de Amerikaanse schatplichtigheid aan oude allianties, gebaseerd op abstracties als democratie, recht, gedeelde geschiedenis of wederzijds belang. Eigenbelang eerst, luidt de gedachte. Rauwe kracht regeert.
Dat maakt ‘MAGA’ tot exportproduct. In een wereld van ieder voor zich, meent Trump, gaan de Amerikanen vanzelfsprekend aan kop. Zo komt Rusland in beeld – en voelt een pluralistisch verbond als de EU op CPAK plots mijlenver.
Maar niet elke Republikein denkt hetzelfde. Trumps partij, van oudsher Ruslandkritische ‘haviken’, is onder de oppervlakte verdeeld. ‘Natuurlijk is Poetin verantwoordelijk voor deze oorlog’, zei senator Thom Tillis deze week. Volgens Nikki Haley, Trumps voormalige tegenkandidaat, doet de president ‘precies wat Poetin wil’.
Maar veruit de meeste van hun ‘mainstream’ partijgenoten zwijgen. ‘Dat moet je aan de president vragen’, antwoordde de Republikein Josh Hawley op de vraag of Zelensky een dictator is. ‘Je moet (Trump) gewoon wat ruimte geven’, aldus senaatsleider John Thune – vorig jaar nog een van de luidste stemmen voor méér steun aan Oekraïne.
‘Meneer Farage! Nigel! Hier!’ Eindelijk krijgen Neumann en zijn vrienden dan hun fotomoment. De Brit lacht zijn kromme tanden bloot. Wanneer hij de zaal in vertrekt voor zijn toespraak, blijven de studenten glunderend achter. ‘Make Britain Great Again’, joelt de politicus in de verte vanaf het podium.
CPAC richt zich deze dagen op Europa, maar Europa is óók naar CPAC gekomen. Naast Farage spreken hier politici als de Italiaanse premier Giorgia Meloni, de Hongaarse parlementariër Balázs Orbán en de Britse oud-premier Liz Truss. ‘Wij willen ook een Trumprevolutie’, zei zij donderdag. ‘Maar dan in Groot-Brittannië.’
De studenten volgen alles met grote ogen. Deze namen kennen ze feilloos van TikTok, waar zij naar eigen zeggen worden overspoeld met Europese content. De jonge Amerikanen praten over buitenlandse conservatieven zoals leeftijdsgenoten over sporters.
Josiah Neumann gaat ze één voor één af. ‘Even kijken, wij zijn fan van...’ Hij telt op zijn vingers. ‘Wilders, Meloni, Farage, (Marine) le Penn in Frankrijk. O, en de AfD natuurlijk.’ Hij glundert. ‘Volg jij de verkiezingen in Duitsland een beetje? O, man. Zo spannend allemaal!’
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant