De Tweede Kamer voelt zich geschoffeerd door landbouwminister Femke Wiersma en is allerminst overtuigd van de juridische houdbaarheid van een vergunningsvrije stikstofdrempel. ‘U wekt valse verwachtingen met non-oplossingen.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Als verbale klappen fysiek effect zouden hebben, is de BBB-minister van Landbouw donderdag bont en blauw geslagen. Femke Wiersma is inmiddels wel gewend dat de Tweede Kamer haar onder vuur neemt vanwege haar uitblijvende stikstofplannen. Maar nu ze eindelijk iets concreets presenteert, pakken de parlementariërs haar tijdens een Kamerdebat nog harder aan.
De Kamerleden verwijten haar om te beginnen dat ze haar plan om projecten die relatief weinig stikstof uitstoten vergunningsvrij te maken bekend had gemaakt via een ronkend bericht op de BBB-website in plaats van – zoals het hoort bij beleidsbesluiten – in een Kamerbrief. Die kwam pas uren later, en bevatte minder informatie dan de minister eerder aan De Telegraaf en in een talkshow had verstrekt. Het parlement voelt zich geschoffeerd. Meerdere Kamerleden vinden dat Wiersma ondernemers verblijdt met een 'halfdode mus
‘Bent u van plan de Kamer voortaan altijd op die manier te informeren?’, vraagt Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) op kille toon. PVV’er Jeanet Nijhof-Leeuw spreekt van een Kamerbrief ‘met weinig inhoud’ en verbaast zich eveneens over het feit dat een kabinetsplan wordt aangekondigd in ‘een filmpje van een minuut’ op een partijwebsite.
Alles over politiek vindt u hier.
De toon en de inhoud van Wiersma’s politieke boodschap strijkt de Kamerleden nog meer tegen de haren in. De BBB presenteerde Wiersma’s plan voor het verhogen van de ‘rekenkundige ondergrens’ in het Aerius-rekenmodel (een maatregel die de drempel voor vergunningverlening aan boeren en bedrijven verlaagt) vrijdag als een regelrechte doorbraak in de stikstofcrisis. ‘Minister Wiersma breekt stikstofslot open’, aldus de boude bewering boven het BBB-persbericht.
Boeren en andere ondernemers stonden in de dagen na dit verlossende nieuws te juichen in de media, totdat dinsdag duidelijk werd dat ze de champagneflessen iets te vroeg hadden ontkurkt. In de Eerste Kamer gaf Wiersma een eerste toelichting. Die maakt duidelijk dat ze nog een aantal belangrijke stappen moet zetten voordat het stikstofslot openspringt en bouwvergunningen weer zonder problemen te verkrijgen zijn.
Wiersma claimt dat ze de juridische borging van de vergunningsvrije drempel op orde heeft, maar daar plaatst een Kamermeerderheid vraagtekens bij. Kamerleden willen niet dat bedrijven nu vergunningen krijgen die later sneuvelen in de rechtbank, want die fout is eerder gemaakt. Daarom wil de Kamer nu zeker weten dat de vergunningsvrije drempel standhoudt voor de rechter. Die voorwaarde staat ook in het coalitieakkoord, wrijft VVD’er Thom van Campen Wiersma onder de neus.
Die juridische zekerheid is er pas als de hoogste bestuursrechter zich erover heeft uitgesproken. Dat kan nog wel anderhalf jaar duren. Wiersma wil daar niet op wachten en de verhoogde drempelwaarde – van 1 mol stikstofdepositie per hectare, terwijl die nu ligt op 0,005 mol – al invoeren na een positieve beoordeling van de adviesafdeling van de Raad van State. Dat advies kan er al liggen over tweeënhalve maand.
Wiersma is vol vertrouwen dat het advies positief zal zijn, omdat een doctor in de atmosferische wetenschappen zegt dat er genoeg argumenten zijn voor het invoeren van een vergunningsvrije drempel van 1 mol. Deze Arthur Petersen heeft een wetenschappelijke onderbouwing geschreven die Wiersma binnenkort ter beoordeling voorlegt aan de Raad van State.
Een deel van de Kamer beschuldigt Wiersma van selectief winkelen in het wetenschappelijke veld. De provincies, die heel graag een vergunningsvrije drempel willen, vroegen onderzoeksbureau TNO en de Universiteit van Amsterdam vorig jaar de mogelijkheden te onderzoeken. De elf experts die het onderzoek uitvoerden. konden de gevraagde wetenschappelijke onderbouwing echter niet leveren.
Voor Wiersma en de provincies was dat een onwelkome boodschap. De onderzoekers van TNO en UvA sparden tijdens het schrijven van hun rapport met een klankbordgroep waar acht andere experts in zaten. Eén van die deskundigen was Arthur Petersen, en hij ventileerde een afwijkende mening. Volgens hem is een rekenkundige ondergrens van 1 mol per hectare per jaar wetenschappelijk wél te verdedigen.
Die mening beviel de provincies beter. Zij schoven ‘meelezer’ Petersen tijdens de publieke presentatie van het TNO-UvA-onderzoek in augustus dan ook nadrukkelijk naar voren. Hij kreeg meer spreektijd dan de onderzoekers zelf. Wiersma baseert de versoepeling van het vergunningenbeleid nu hoofdzakelijk op de visie van Petersen, en negeert de talrijke wetenschappers die zijn ‘expertoordeel’ kritisch tegen het licht hebben gehouden.
Het belangrijkste kritiekpunt in die peer reviews is dat een versoepeling van de vergunningverlening onvermijdelijk een substantiële verhoging van de landelijke stikstofuitstoot veroorzaakt, terwijl die binnen vijf jaar juist met tientallen procenten moet dalen. Dat volgt namelijk uit het vonnis in de Greenpeace-rechtszaak die Wiersma in januari verloor. De meeste stikstofneerslag (minstens 70 procent) is afkomstig van emissiebronnen die onder die grens van 1 mol zitten. De potentiële groei van de schadelijke uitstoot is dus enorm, de maatregel zou duizenden projecten mogelijk maken die de stikstofdeken boven Nederland aandikken.
Veel experts menen daarom dat een vergunningsvrije drempel hoe dan ook gepaard moet gaan met een gegarandeerde, door overheidsbeleid afgedwongen structurele daling van de landelijke emissies. Wiersma presenteert nu een plan waarin meer uitstoot mogelijk is, terwijl ze geen maatregelen aankondigt die op korte termijn voor emissiereductie zorgen. Daarvoor is het wachten op de door premier Dick Schoof geleide ministeriële commissie die pas in april met voorstellen komt.
Coalitiepartijen VVD en NSC vinden dit net als de linkse oppositie en het CDA zeer riskant. Harm Holman (NSC) spreekt van een ‘hallelujah’-besluit, terwijl ‘er geen plan is voor herstel van de natuur en emissiereductie’. Bromet heeft het over een ‘non-oplossing die valse verwachtingen wekt’. ‘De emissiedaling moet geborgd zijn’, zegt Van Campen. ‘Anders lijkt dit te veel op het stikstofbeleid dat de Raad van State in 2019 afserveerde. Als de minister met zoveel vertrouwen de rekenkundige ondergrens verhoogt, mogen we er toch van ui gaan dat ze stevige reductieplannen in haar achterzak heeft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant