Een ingestorte Egyptische graftombe, bij toeristenoord Luxor, blijkt ooit te hebben toebehoord aan een koning wiens graf nog altijd zoek was. Een verrassing, omdat de tombe heel ergens anders ligt dan gedacht, zeggen kenners.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Het zou voor het eerst zijn sinds Toetankhamon dat er een koningsgraf is ontdekt, pocht het Egyptische ministerie van toerisme. Maar dat is wat overdreven: niet alleen was het nieuw ontdekte graf al bekend, het is vooral leeg. Naar het zich laat aanzien is de tombe kort na ingebruikname al ontruimd, denken Britse en Egyptische archeologen die het graf afgelopen jaren onderzochten.
Niettemin overgoot het Britse programma Newshour de ontdekking met een flinke scheut kolonialistische romantiek. Zo beschrijft ontdekker Piers Litherland in geuren en kleuren hoe hij door een opening ongeveer zo smal als de ruimte onder een stoel het graf binnenkroop. ‘Toen ik weer naar buiten kwam, was het enige dat ik kon doen in tranen uitbarsten’, aldus de archeoloog.
De gemummificeerde koning in kwestie ligt echter al een paar eeuwen in Caïro in het museum. Thoetmosis de tweede, is zijn naam. Een niet erg bekende koning uit de achttiende dynastie, die ergens tussen 1492 en 1479 voor Christus kort aan de macht was in het toenmalige Nieuwe Rijk. Bekender werd zijn vrouw Hatsjepsoet, die hem opvolgde en die waarschijnlijk ook al tijdens Thoetmosis’ bewind aan de touwtjes trok.
De ontdekking werd twee jaar geleden al opgetekend in een archeologisch vakblad, vertelt egyptoloog Daniel Soliman van het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden. ‘Ik hoorde er vorig jaar van. Dat het op deze plek is gevonden, maakt dit ontzettend interessant.’ Het graf ligt immers niet in de Vallei der Koningen, maar een paar kilometer verderop, in een dal zonder koningsgraven dat ‘Vallei C’ heet.
Mogelijk werd het graf ontruimd door Thoetmosis’ zoon, Thoetmosis de derde, oppert Soliman. Die haalde eerder ook de mummie van zijn opa weg uit een familiegraf om hem een eigen tombe te geven. Dergelijke verplaatsingen zeggen veel over hoe de oude Egyptenaren aankeken tegen hun relaties met elkaar en met het landschap, legt Soliman uit. ‘In dat grotere verhaal is dit een interessant stukje van de puzzel. Er zit veel achter.’
Overigens is de rustplaats waar Thoetmosis II ná zijn verplaatsing verbleef, nog altijd zoek. Eeuwen later werden tientallen koninklijke mummies door priesters uit hun tombes gehaald en gezamenlijk verstopt, om de doden tegen grafschenners te beschermen. Thoetmosis II was daar een van. Maar waar de priesters zijn mummie vandaan haalden, is onduidelijk.
Dat het nieuw uitgegraven graf ooit van Thoetmosis II was, maken de experts vooral op uit gebroken albasten kruiken die in het graf zijn blijven liggen. Daarop staat Thoetmosis’ naam. Ook werden magische spreuken gevonden die normaal alleen in koningsgraven voorkomen. ‘Honderd procent zekerheid heb je niet’, zegt Soliman. ‘Maar het graf komt uit deze periode, en Thoetmosis II is de enige koning van wie we het graf nog niet kennen. Dus het is wel heel aannemelijk dat de tombe van hem is.’
Wie hoopte op betoverende grafgiften, komt bedrogen uit. Die zijn vermoedelijk verloren gegaan in de tijd. ‘De grafgiften zijn bij de herbegraving door de priesters meegenomen en hergebruikt’, zegt Soliman. ‘Al is het ook goed mogelijk dat ze al eerder door grafrovers zijn meegenomen. Dat was tenslotte de reden waarom de priesters hun doden herbegroeven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant