Het lukt Nederland niet om de hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken fors terug te dringen. Het doel van de overheid om in 2030 de helft minder mineralen, metalen en fossiele grondstoffen te gebruiken lijkt niet haalbaar. Dat constateert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een nieuw rapport over de zogeheten circulaire economie.
"Helaas moet het PBL constateren dat dit te laag op het prioriteitenlijstje van de overheid staat", zegt directeur Marko Hekkert. "Verschillende crises vragen om aandacht, zoals de stikstofcrisis en de wooncrisis. Maar dit is ook een crisis in slow motion."
Het is niet voor het eerst dat het PBL constateert dat het niet opschiet met de overstap naar een circulaire economie. In 2021 zei het instituut ook al dat Nederland meer moet doen om grondstofverspilling tegen te gaan. En al in 2019 zei het PBL dat er niet genoeg gebeurde om de doelstelling voor 2050 te halen.
De Nederlandse overheid streeft ernaar om in 2050 een volledig circulaire economie te hebben. In zo'n economie worden producten en grondstoffen hergebruikt en bestaat er nauwelijks afval. Er worden dan zoveel mogelijk duurzame hernieuwbare grondstoffen worden gebruikt.
Nederland wil dit op vier manieren bereiken:
Volgens het PBL is de Nederlandse economie nu te afhankelijk van de levering van cruciale zeldzame materialen, die vaak uit China komen. "Als we morgen door geopolitieke ontwikkelingen worden afgesneden van grondstoffen, dan kan het snel gaan met minder grondstoffengebruik", aldus Hekkert. "Maar nu voelt het blijkbaar nog niet urgent genoeg om slapeloze nachten van te krijgen."
In 2022 gebruikte Nederland meer mineralen, metalen en fossiele grondstoffen dan in 2020. In plaats van de gewenste daling was er dus sprake van een stijging. Het PBL tekent daar wel bij aan dat 2020 een bijzonder jaar was, omdat door corona aanzijnlijk minder fossiele grondstoffen werden gebruikt.
Maar 2022 was volgens het PBL ook een bijzonder jaar, omdat toen door de hoge prijzen vanwege de oorlog in Oekraïne het grondstoffengebruik lager lag. Ten opzichte van langer geleden, 2016, is er wel sprake van een daling van het grondstoffengebruik.
Volgens het PBL moet de overheid meer doen om het grondstoffengebruik terug te dringen en een circulaire economie te stimuleren. Bijvoorbeeld door bedrijven meer te verplichten het afval van hun producten ook weer in te zamelen en te hergebruiken.
De laatste jaren is dat bijvoorbeeld gebeurd met blikjes en plastic flesjes. Ook kan de overheid het goede voorbeeld geven door meer circulair gemaakte producten in te kopen. Zo kan er ook een grotere markt ontstaan daarvoor.
Dat het niet goed gaat met de overstap naar een circulaire economie bleek afgelopen jaar, toen verschillende Nederlandse plasticrecyclers failliet gingen. Dat kwam mede doordat nieuw plastic goedkoper is dan gerecycled plastic. Het PBL vindt dat een subsidie kan helpen om het prijsverschil tussen nieuw en gerecycled plastic te verkleinen.
Volgens het planbureau kopen consumenten ook nog te weinig circulaire producten. "Voor een groeiend deel gaat het daarbij om goedkope spullen van lage kwaliteit. Naast fast fashion bestaat er inmiddels ook fast furniture", meubels die niet lang meegaan. Consumenten staan wel open voor het repareren van spullen. Maar dat lukt vaak maar moeilijk, omdat reparaties duur zijn en lang duren.
Economie
Deel artikel:
Source: NOS nieuws