Is er werkelijk zoveel reden tot zorg over het vermogen van Europa om zichzelf te verdedigen? Ja, de Europese defensie moet worden uitgebouwd. Maar er is genoeg tijd, en er zijn genoeg middelen beschikbaar voor een geloofwaardige Europese afschrikkingsmacht.
De veiligheidsgarantie van de Verenigde Staten voor Europa, het hechte fundament van 75 jaar NAVO, is eind vorige week met een paar tweets, telefoontjes en toespraken een genadeslag toegebracht door Trump en zijn ongeregelde bende trawanten. De VS is niet meer te vertrouwen. Europa moet in sneltreinvaart leren op eigen benen staan. Europese leiders ‘staan voor een duizelingwekkende taak’, schrijft NRC.
Of we zelf voor onze defensie kunnen zorgen, wordt immers alom betwijfeld. De aard en omvang van de Russische dreiging is te groot. Er ontbreekt de tijd om onze strijdkrachten en wapenindustrie snel genoeg op te bouwen. De Europese eensgezindheid wankelt. En stort het Oekraïens verzet niet in zonder Amerikaanse steun? Wat alsde Russiche president Poetin nu ons probeert met kernwapens te chanteren, op het moment dat Amerikaanse bijstand zo onzeker is? Op alle vijf fronten is er misschien minder reden tot wanhoop en paniek dan er nu heerst.
Het is allereerst de vraag of Rusland werkelijk een grote en onmiddellijke militaire dreiging voor de NAVO vormt. De Russische militaire prestaties in Oekraïne zijn tot op heden niet erg indrukwekkend. Zo werd verwacht dat Poetin na de verkiezing van Trump in november, met verdubbelde kracht zou proberen zijn onderhandelingspositie te verbeteren met successen op het slagveld.
Over de auteur
Jan Willem Honig is hoogleraar internationale veiligheidsstudies bij de Nederlandse Defensie Academie en visiting professor bij het Department of War Studies, King’s College London. Hij schreef dit artikel op persoonlijke titel
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het is de Russische strijdkrachten echter nog steeds niet gelukt om de Oekraïense puist in de Koerskprovincie op te ruimen en om nu eindelijk deze (derde) winter de nationale energievoorziening nemen de laatste weken zelfs af en de Russische verliezen in het afgelopen jaar zijn hoger dan daarvoor (althans, volgens de Oekraïners).
Zelfs al zou Poetin morgen een vredesakkoord sluiten, dan duiden de recente magere en moeizame militaire resultaten erop dat zijn strijdkrachten aanzienlijke tijd nodig zullen hebben om zich te herstellen, voor ze voor ons een directe invasiedreiging worden. En ook als er geen akkoord komt, of zelfs als Oekraïne instort, zouden Poetins strijdkrachten een langdurige wederopbouw nodig hebben.
Dat geeft Europa de gelegenheid om de defensie op te bouwen. Men zou dat wel met enig beleid moeten doen. Investeringen met resultaten op kortere termijn verdienen prioriteit. Wat betreft de wapenindustrie moet de nadruk liggen op munitieproductie en simpele wapensystemen. Dat is gemakkelijker, goedkoper en in hoger volume te doen dan investeren in productie van technologisch hoogwaardige systemen. Als de tijd dringt, dan zijn dure fabrieken die kleine aantallen wapens met lange toeleveringstijden produceren niet de beste, eerste optie.
De ervaring uit Oekraïne laat zien dat soldaten met Kalashnikovs ondersteund door artillerie met veel munitie (en grote aantallen simpele drones) een frontlinie effectief kunnen verdedigen – en zelfs zonder (heel duur) luchtoverwicht. De oorlog laat ook zien dat dat kan met een relatief gering aantal frontsoldaten. Oekraïne verdedigt het front nog altijd met een fractie van het beschikbare bevolkingspotentieel. Op een bevolking van zo’n
40 miljoen zijn de 980 duizend mensen die president Zelensky zegt onder de wapenen te hebben, niet zo veel. Eind 2023 zaten er nog zo’n 768 duizend mannen tussen de 18 en 64 jaar binnen de EU.
Tenslotte valt het misschien ook wel mee met dat wankelen van de Europese eensgezindheid. Het lijkt niet zo dat deze ondermijnd wordt – uitzonderingen daargelaten – door een brede sympathie voor de zaak die Poetin zegt te verdedigen. Het heeft meer te maken met een zeer begrijpelijke angst voor oorlog, die versterkt wordt door de stellige bewering (en ook het geloof) van beleidsmakers dat de Russen voor de deur staan. In dat geval helpt het niet als plots blijkt dat de VS de bescherming van de conventionele strijdmacht en nucleaire paraplu in lijken te trekken. Angst en paniek voeden slechte beleidskeuzes en verdeeldheid.
De beleidskeuzes die gemaakt moeten worden, zijn natuurlijk niet gemakkelijk. Maar er zijn redelijke opties. En er is, zoals gezegd, tijd. President Emmanuel Macron heeft aangegeven dat de Franse kernmacht niet veronachtzaamd moet worden als afschrikkingswapen voor Europa. Hij heeft er trouwens snel na de Russische aanval in februari 2022 Poetin al mee gedreigd door alle Franse nucleair bewapende onderzeeërs de zee op te sturen. Zolang Europese (en Amerikaanse) troepen zich fysiek in een voorwaartse verdedigingspositie in de Baltische staten bevinden, blijft het redelijk verzekerd dat een aanval op die staten een aanval op alle daar met troepen vertegenwoordigde staten betekent.
Europa heeft opties om een geloofwaardige afschrikkingsmacht met conventionele, en zelfs nucleaire, middelen verder uit te bouwen. De weg zal niet gemakkelijk zijn, maar het hoeft vooralsnog geen taak te zijn om duizelig van te worden.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant