Chiem Balduk
correspondent Duitsland
Chiem Balduk
correspondent Duitsland
Bondskanselier Scholz (SPD) en oppositieleider Merz (CDU/CSU) zijn voor de laatste keer voor de verkiezingen de strijd met elkaar aangegaan in een tv-debat. In het 'TV-Duell' van Die Welt en Bild probeerden de twee de verschillen te benadrukken. Toch blijken de overeenkomsten tussen de bondskanselier en de grootste kanshebber soms groter dan ze willen toegeven.
Ze maken zich de meeste zorgen om de oorlog in Oekraïne. Daar ligt Scholz 's nachts van wakker, zei hij: "De oorlog vindt op twee uur afstand van ons plaats en ik ben bezorgd over hoe het nu verder gaat met de Amerikanen", zei Scholz erover. Merz liet los goed te slapen, maar het is wel het onderwerp waarover hij het meest bezorgd is.
In de peilingen staat de CDU op een comfortabele 30 procent - het dubbele van de SPD en ook een ruime voorsprong op de AfD. Merz straalde dat zelfvertrouwen uit en trad voor zijn doen kalm op. Scholz, die zegt te blijven geloven in een overwinning, was juist aanvallend.
De SPD-leider verweet zijn tegenstander "absurde" plannen te hebben en "feitenvrij" te discussiëren. De voorgestelde belastingvoordelen van de CDU zouden vooral ten goede komen aan grootverdieners, aldus Scholz. Merz weersprak dat door te benadrukken dat onder SPD-leiding talloze bedrijven uit Duitsland vertrekken of failliet gaan.
Het debat van Bild en Welt, twee rechts-conservatieve kranten, ging voor een groot deel over migratie en asiel. Scholz en Merz herhaalden grotendeels de oneliners uit eerdere debatten. Scholz benadrukte hoeveel zijn regering in gang heeft gezet, Merz stelde dat het te weinig verschil heeft gemaakt.
De CDU-leider pakte een moment om te benadrukken dat zijn partij medeverantwoordelijk is voor de huidige problemen met migratie, verwijzend naar de CDU-regeringen van Angela Merkel. "Ik heb onze positie rechtgezet", zei Merz, waarmee hij nogmaals duidelijk afstand nam van zijn voorganger Merkel.
Merz viel Scholz aan om het feit dat er asielzoekers vrij rondlopen die bekendstaan als gevaarlijk. Hij sprak van "tikkende tijdbommen" en pleitte onder meer voor het aanpassen van privacywetgeving om nieuwe aanslagen te voorkomen. Daar vond hij Scholz aan zijn zijde: "Op dat vlak liggen we niet ver van elkaar."
Net als in de andere tv-debatten ging de tijd vooral op aan migratie en de economie. Thema's als klimaatverandering, defensie en de overbelaste zorg kwamen niet aan bod.
De uitzending was een van de laatste momenten voor de twee om hun persoonlijke kant te laten zien. Dat is vooral van belang voor Merz, die in kiezersonderzoeken als afstandelijk en arrogant naar voren komt. Hij vertelde openhartig over het verdriet over zijn broer, die op jonge leeftijd overleed, en probeerde soms een grapje te maken.
Gevraagd naar wat Scholz beter kan dan hij, grapte Merz: "Iedere tweede zin met 'ik' beginnen." De SPD-leider werd de kritiek voorgehouden dat hij geen fouten kan toegeven. Dat ontkende hij: "Dat is politieke propaganda."
Merz richtte zijn aanvallen opvallend vaak op andere partijen dan de SPD. De fouten van het migratiebeleid verwijt hij vooral de Groenen, de coalitiepartner van de SPD, omdat zij "andere ideeën hebben over de samenstelling van het land". Over de liberale FDP, die zondag de kiesdrempel mogelijk niet haalt, grapte Merz dat zij zichzelf voor de bus hebben gegooid.
In Nederland is de 69-jarige Merz nog een onbekende, maar in Duitsland gaat hij al heel lang mee:
Ook de rechts-radicale AfD moest het geregeld ontgelden. Ondertussen probeerde Scholz het beeld neer te zetten dat de CDU met hen in zee wil gaan, omdat eerder gezamenlijk voor een asielmotie is gestemd. Scholz dwong Merz te beloven dat hij niet een minderheidsregering zal aangaan waarbij hij steun van de AfD nodig heeft.
Andersom sloot Scholz een coalitie met Die Linke en de links-conservatieve BSW uit. "Ik kan me dat niet voorstellen. Dat zijn partijen die Oekraïne in de steek willen laten", aldus de bondskanselier.
Daarmee bevestigen de twee partijleiders tussen de regels dat een coalitie tussen CDU/CSU en SPD de meest logische optie na de verkiezingen zal zijn. Volgens de huidige peilingen zouden zij net wel of net niet samen een meerderheid halen. Veel hangt af van de vraag of FDP, BSW en Die Linke de kiesdrempel halen.
In het rondje persoonlijke vragen werd alvast aan wederzijds vertrouwen gewerkt. Scholz werd gevraagd of hij in het vliegtuig durf te stappen van Merz, die piloot is van zijn eigen privéjet. De SPD'er antwoordde resoluut met 'ja'. "Ik neem aan dat hij terecht een vliegbrevet heeft."
Merz werd daarop gevraagd of hij in een roeiboot durft te stappen met de fanatieke roeier Scholz. Zijn antwoord: "Ja, want ik kan goed zwemmen."
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws