Boris van der Spek
correspondent Latijns-Amerika
Boris van der Spek
correspondent Latijns-Amerika
De Verenigde Staten hebben acht criminele organisaties uit Latijns-Amerika bestempeld als buitenlandse terroristische organisatie. Zes ervan zijn drugskartels uit Mexico, de andere twee zijn bendes uit Venezuela en El Salvador. Het is een stap die president Trump al had aangekondigd in een decreet dat hij tekende op 20 januari, de dag van zijn inauguratie.
"De kartels voeren een campagne van geweld en terreur op het hele westelijk halfrond, die niet alleen landen met een aanzienlijk betekenis voor onze nationale belangen heeft gedestabiliseerd, maar ook de Verenigde Staten heeft overspoeld met dodelijke drugs, gewelddadige criminelen en gevaarlijke bendes", valt te lezen in het decreet.
Voor Trump gaat met het terrorisme-label voor Mexicaanse kartels een langgekoesterde wens in vervulling. Een hardere aanpak van deze criminele organisaties staat al jarenlang op de agenda van de Amerikaanse president. Al tijdens zijn eerste termijn besprak hij met zijn defensieminister Mark Esper de mogelijkheid om drugslaboratoria te bombarderen, zo schreef Esper in zijn memoires. In zijn campagne herhaalde Trump de dreigementen: de mogelijkheid om luchtaanvallen tegen kartels uit te voeren, lag absoluut op tafel.
Het aanmerken van Mexicaanse drugskartels als 'terroristisch' lijkt op het eerste gezicht een stap in de Amerikaanse aanpak van de productie en smokkel van fentanyl, de synthetische drug die jaarlijks zo'n 100.000 dodelijke slachtoffers maakt in de VS. Twee namen op de lijst, het Sinaloakartel en het Jalisco Nieuwe Generatiekartel (CJNG) domineren de fentanylmarkt en zijn vrijwel hoofdverantwoordelijk voor de smokkel naar de VS.
Vier andere kartels zijn groeperingen die in sommige staten samenwerken met het Sinaloakartel of het CJNG, en zich naast drugshandel en mensensmokkel bezighouden met afpersing en bedreiging. Met hun activiteiten dragen ze bij aan de stroom Mexicaanse vluchtelingen die nog altijd naar de VS trekt, een andere doorn in het oog van de Amerikaanse regering.
Nu deze zes kartels, samen met het Venezolaanse El Tren de Aragua en MS-13 uit El Salvador, als 'terroristisch' zijn bestempeld, krijgen de Verenigde Staten er mogelijkheden bij om deze organisaties aan te pakken. Sinds de jaren negentig gebruiken de VS dit label, maar vrijwel alle groeperingen op de lijst zijn (islamitische) ideologisch gestoelde bewegingen die geweld gebruiken om hun doel na te streven. Hezbollah, Hamas en Al-Qaida zijn enkele van de meest in het oog springende organisaties.
De acht genoemde drugskartels zijn de eerste niet-ideologische criminele organisaties op de lijst. Dat zij nu het terrorisme-label krijgen, betekent een intensievere aanpak. Economische sancties, maar ook, in het meest extreme geval, een militaire interventie. In het verleden ging het om kleinschalige operaties door speciale Amerikaanse eenheden, om bijvoorbeeld de leiders van een organisatie uit te schakelen.
Het idee van een Amerikaanse militaire interventie op Mexicaans grondgebied is de nachtmerrie van de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum, die constant hamert op het belang van 'soevereiniteit'. De afgelopen weken werden Amerikaanse spionagevluchten uitgevoerd bij de grens met Mexico en eerder werden er Amerikaanse marineschepen voor de kust van Mexico gesignaleerd. Volgens Sheinbaum gaat het hierbij om verregaande samenwerking tussen de VS en Mexico.
Mexicaanse kartels als terroristisch bestempelen leidt echter ook tot problemen voor de Amerikanen zelf. Allereerst is er de definitie van een kartel: het gaat hierbij vaak om versplinterde bewegingen, die elkaar soms onderling bestrijden, met meerdere leiders en inkomstenbronnen. Daarnaast is volgens de Amerikaanse wet iedere persoon of entiteit die bijdraagt aan terrorisme, op wat voor manier dan ook, strafbaar.
80 procent van de fentanyl die tussen 2019 en 2024 de VS werd binnengesmokkeld, werd meegenomen door Amerikaanse staatsburgers. Zij dragen daarmee bij aan het verdienmodel van de inmiddels terroristische Mexicaanse kartels.
Maar wat te denken van de Amerikaanse bedrijven die actief zijn in Mexico. In een enquête uit 2024 zei 12 procent van de ondervraagde bedrijven dat "de georganiseerde misdaad gedeeltelijke controle heeft gekregen over de verkoop, distributie en/of prijsstelling van hun goederen". Daarmee dragen deze bedrijven, in sommige gevallen weliswaar indirect, bij aan terrorisme.
Het blijft daarom voorlopig onduidelijk wat het terrorisme-label betekent voor Mexico, de VS en de organisaties zelf. Ook de nieuwe minister van Defensie Pete Hegseth weigerde eind vorige maand een militaire interventie uit te sluiten. Het zou een nieuw dieptepunt in de verslechterde relatie tussen de twee landen betekenen.
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws