De Europese Commissie komt niet met maatregelen om de veestapel in de lidstaten in te krimpen. EU-landen mogen dat wel zelf doen, maar voor commissaris Christophe Hansen (Landbouw en Voedsel) is de tijd van EU-directieven voorbij.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
In de nieuwe visie op Landbouw en Voedsel, die de Commissie woensdag presenteerde, zijn ‘dialoog en vertrouwen’ de sleutelwoorden. Na jaren van felle boerenprotesten wil Hansen vooral mét de boeren en vissers de problemen oplossen.
Het doel is ambitieus: de landbouw- en voedselsector (goed voor 15 procent van de werkgelegenheid in de EU) en de visserij moeten economisch rendabel, duurzaam en aantrekkelijk worden. De uitwerking van de visie, met wetsvoorstellen en onvermijdelijke pijnlijke keuzes, komt later.
Hansen wil dat de Europese landbouwsubsidies, die jaarlijks circa 50 miljard euro bedragen en een derde van het EU-budget uitmaken, anders verdeeld worden. Nu komt 80 procent van het geld bij 20 procent van de boeren, vaak coöperaties. De Commissie zegt dat de subsidies meer naar boeren moeten ‘die deze het meest nodig hebben’.
Een concreet doel voor een nieuwe verdeling stelt Hansen niet. Hij vreest dat zo’n getal leidt tot even verhitte als oeverloze discussies met de lidstaten en het Europees Parlement. Hij kiest voor overleg en wil verder gaan op de weg waarbij de financiële steun per hectare afneemt naarmate het bedrijf groter is, inclusief een hard plafond aan de totale steun per boer. Dat laatste wijzen de EU-landen tot nog toe af.
Hansen keert zich ook tegen EU-campagnes over wat burgers zouden moeten eten. ‘Wij gaan niet zeggen: eet minder vlees. Dat is niet onze strategie’, aldus Hansen in een toelichting op zijn plannen. ‘Vee is en blijft een essentieel onderdeel van de Europese landbouw.’ De commissaris wijst erop dat de eetgewoonten toch al veranderen: minder rundvlees, meer kip. Lidstaten die dat willen kunnen Europese steun krijgen voor het verminderen van de veestapel.
De Commissie komt (in woord) tegemoet aan een belangrijke klacht van de boeren: dat ze te weinig betaald krijgen voor hun producten door de inkopers en supermarkten. ‘Praktijken waarbij boeren systematisch gedwongen worden onder de kostprijs te verkopen, worden niet getolereerd’, aldus de Commissie. Wat ze precies gaat doen om dat doel te bereiken, blijft onduidelijk. Hansen verwacht veel van een nieuw ‘voedselketen-observatorium’ dat de prijsstelling openbaar maakt.
Hansen wil ook de vergrijzing van de boerenstand aanpakken. Nu is maar 12 procent van de landbouwers in Europa jonger dan 40 jaar, de gemiddelde leeftijd van de boer is 57 jaar. ‘We staan hier voor een demografische afgrond’, aldus Hansen. Nog dit jaar komt er een ‘generatie-strategie’ om de landbouw en voedselvoorziening in Europa veilig te stellen.
Landbouw moet sowieso daartoe meer gaan lonen: nu is het boereninkomen 40 procent lager dan het gemiddelde salaris. Verder wil de commissaris toezicht op landbouwgrond om te voorkomen dat die bij bedrijven zonder opvolger verandert in bedrijfsterreinen met loodsen.
De Commissie wil ook paal en perk stellen aan oneerlijke handelspraktijken. Buitenlandse exporteurs mogen niet profiteren van het feit dat zij met minder strikte milieuregels te maken hebben dan hun Europese collega’s. De Commissie wil een importverbod op goederen die geproduceerd zijn met in de EU verboden, zeer schadelijke pesticiden. Ook zouden naar Europa exporterende landen dezelfde standaarden voor dierenwelzijn moeten hanteren als de EU heeft.
Commissaris Hansen stelt dat de landbouwsector zijn bijdrage zal leveren aan de Europese klimaatdoelen (netto geen uitstoot van broeikasgassen in 2050). Hij zet in op vernieuwende technieken om de schadelijke effecten van de landbouw op te vangen. Zo kan dierlijke mest worden omgezet in kunstmest, een product dat Europa nu deels importeert.
Hij ziet daarnaast kansen voor gewassen die CO2 opnemen en boeren die hun land ook gebruiken voor de installatie van zonnepanelen en windmolens.
De subsidies voor ecologische landbouw wil Hansen vereenvoudigen. Hij kiest daarbij voor het aanmoedigen van boeren in plaats van dwang. Ook zou de Europese Investeringsbank een rol kunnen spelen bij het opzetten van een verzekering voor boeren tegen effecten van klimaatverandering als extreme droogte en overstromingen. Hansen benadrukt dat boeren direct de gevolgen merken van hogere temperaturen, armere grond, vervuild water en minder biodiversiteit.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant