‘Je moet ruzie kunnen maken’, zei een FNV-bestuurder ooit over de kwaliteiten die hij nodig had om de functie goed te kunnen uitoefenen. Niet alleen ruzie met de natuurlijke vijand – de werkgevers – maar ook intern met de medestrijders. Dat er nu weer hommeles is bij de FNV – met verdachtmakingen en aftredende bestuursleden – is niet het belangrijkste nieuws. Het nieuws is dat er pas weer crisis is.
Bij de FNV en de daaronder ressorterende bonden zijn vaker bestuurscrises dan bij voetbalclub Ajax. Veelvuldig was er een richtingenstrijd tussen de gematigden en radicalen. De eerste groep wilde zaken doen met de kapitalisten, de tweede groep wilde het kapitalistische systeem omverwerpen. De een wilde het poldermodel, de ander de klassenstrijd. Harry ter Heide, die begin jaren zeventig al na één jaar als voorzitter werd gewipt, sprak van een prisoner’s dilemma. Individuele en collectieve belangen zaten elkaar continu in de weg. Dat was een ideale voedingsbodem voor conflicten.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De discussie over de vernieuwing van het pensioenstelsel onder Agnes Jongerius en Han Busker leidde tot een loopgravenoorlog tussen de centrale en de aangesloten bonden AbvaKabo en FNV Bondgenoten. De huidige strijd om het voorzitterschap is bijna een kopie van die van 1997. In dat jaar trok vicevoorzitter Ella Vogelaar van leer tegen de machocultuur binnen de FNV, nadat zij bij de verkiezing van een nieuwe voorzitter was gepasseerd door Lodewijk de Waal. Hij wilde niet onder haar dienen, en zij daarom niet onder hem. Ze maakte in het vierde kabinet-Balkenende tenminste nog naam met haar vogelaarwijken.
Het voorzitterschap van de FNV is een hondenbaan. Drie, vier vergaderingen per dag in alle uithoeken van het land. En altijd ligt er een Brutus op de loer. Die mensen vinden dat de FNV alleen voor de eigen leden moet opkomen, niet voor de werklozen, zzp’ers en de Derde Wereld – of het omgekeerde.
Goedbetaald is die baan niet. Het diner is vaak een snack in de auto. ‘Een broodje dashboard’, noemde Hans Pont het. Pont gooide na twee jaar voorzitterschap de handdoek in de ring. Hij merkte ook dat hij als voorzitter van de overkoepelende federatie eigenlijk nauwelijks iets te vertellen had. Jaap van de Scheur (AbvaKabo), Dick Visser (toen Industriebond FNV, nu FNV Bondgenoten), Greetje Lubbi (Voedingsbond FNV, inmiddels ook FNV Bondgenoten) trokken in de tijd van Pont hun eigen plan. De voorzitter van de centrale moest, door eindeloos te praten en soebatten, de kikkers in de kruiwagen bij elkaar houden. En als er een compromis was bereikt, dan werd er meteen gerebelleerd. ‘Je maakt het nooit iedereen naar de zin, en al helemaal niet als je er al een paar jaar zit’, zei Lodewijk de Waal.
Anderhalf jaar geleden hield de huidige FNV-voorzitter, Tuur Elzinga, nog een overwinningsspeech: ‘De vakbondsstrijd voor betere beloning zorgt voor forse ledenaanwas.’ En nu heeft roddel en achterklap zijn positie ondermijnd.
Sommigen vrezen dat de FNV met het nieuwe conflict de eigen glazen ingooit. Dat gebeurt niet. De ruiten zijn al zo vaak ingegooid dat ze inmiddels zijn dichtgetimmerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant