Als running mate van Kamala Harris leek Tim Walz even haar momentum als presidentskandidaat te versterken. Deze week bezoekt de gouverneur van Minnesota Nederland. Hoe moeten de Democraten volgens Walz verder nu Trump president is?
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Terwijl de Amerikaanse vicepresident JD Vance Europese bondgenoten onder vuur nam in München, kwam zijn voormalige tegenstrever Tim Walz met een totaal andere boodschap naar Europa.
Waren de verkiezingen anders gelopen, dan had de running mate van Kamala Harris op de plek van Vance gestaan. Een maand of vier geleden gold hij samen met de Democratische presidentskandidaat nog als de hoop van progressief Amerika. Zijn typering van team-Trump als weird sloeg aan, zijn vrolijke en volkse uitstraling leek het momentum van Harris te versterken. Het bleek tevergeefs.
Walz (60) is deze week in zijn oude functie als gouverneur van Minnesota op handelsmissie in Nederland. Zijn boodschap: niet heel Amerika bestaat uit trumpisten, probeer de samenwerking te zoeken met Democratische staten. De Volkskrant sprak hem in Den Haag, na een toespraak over de verduurzaming van de industrie in zijn thuisstaat bij denktank Clingendael.
In München zei vicepresident Vance onder meer dat hij de Europese omgang met rechts een groter gevaar vindt dan Rusland of China. Hoe keek u naar zijn speech?
‘Volgens mij is altijd duidelijk geweest dat Amerika’s toekomst op het gebied van economie en veiligheid nauw verbonden is met die van Europa, onafscheidelijk zelfs. Om dan te horen hoe dat gewoon opzij wordt geschoven… Ik had niet verwacht dat Donald Trump me nog kon shockeren. Maar dat een Amerikaanse president in Saoedi-Arabië met Poetin om tafel gaat zitten om te praten over Europa’s toekomst zónder Europa erbij… Ik had niet verwacht dat nog mee te maken.’
De vraag voor de Democraten is dan: wat te doen? Hoe kijkt u naar hoe het gaat in de partij?
‘Ik ga niet dichter naar het beleid van Donald Trump toe bewegen. Het is aan ons om uit te zoeken waarom zijn boodschap zo aanspreekt. Eerlijk gezegd denk ik niet dat iemand op Donald Trump heeft gestemd vanwege de banden met Europa. Ik denk dat zijn eenvoudige boodschap van ‘America first’ aansloeg. Men realiseert zich niet dat je met je bondgenoten moet samenwerken als je écht een veilig Amerika wil.
‘Ik geloof nog steeds in onze beleidskeuzen. Als je peilt op onderwerpen als bescherming van werknemers en universele gezondheidszorg, scoren ze steevast goed. Ons probleem is dat we er niet in slagen dit voor kiezers te vertalen naar hun dagelijks leven.’
Heeft u een analyse over hoe de Democraten deze kiezers wel kunnen bereiken?
Lachend: ‘Als ik dat wist, was ik nu vicepresident. Maar ik denk dat we bepaalde groepen niet bereiken via de kanalen waar zij naar luisteren. Dan steken wij tijd in 60 Minutes (Amerikaans nieuwsprogramma, red.) terwijl afgezien van mijn moeder nauwelijks iemand daar om geeft. Ik weet niet of we op de juiste plekken zitten.’
Desgevraagd vindt hij de podcast van Joe Rogan een goed voorbeeld. De populairste podcast ter wereld met zijn vele miljoenen luisteraars is controversieel, mede vanwege de ruimte die er is voor gasten die complottheorieën verspreiden. Dat Harris niet langsging, was een veelgehoord kritiekpunt op de campagne.
‘Het is te simplistisch om te zeggen: ‘Als jullie naar Joe Rogan waren gegaan, hadden jullie gewonnen.’ Maar hij heeft wel een groot bereik. Mijn zoon kwam een paar jaar geleden naar me toe: ‘Pap, ik denk dat Joe Rogan gelijk heeft dat het minimumloon kan worden afgeschaft.’ Toen hadden we daar een gesprek over en realiseerde ik me: Joe Rogan heeft natuurlijk een conservatieve insteek, maar hij maakt tenminste een gesprek mogelijk. Mijn zoon heeft in elk geval nooit naar 60 Minutes gekeken.’
Onlangs zei u tegen overheidsfunctionarissen dat ‘wij, en ik spreek over mezelf, een beetje trots moeten inslikken en harder moeten proberen om een gemeenschappelijke basis te vinden met onze buren die niet hebben gestemd zoals wij’. Wat u bedoelt u daar concreet mee?
‘Ik probeer ze te begrijpen. Waarom hebben mensen uit mijn economische klasse en met een vergelijkbare culturele achtergrond als ik op die kerel gestemd? Ik probeer me dan af te vragen: kan het zijn dat hij een punt heeft op economisch gebied? Maar ik denk dat hij zal falen: een handelsoorlog gaat ze niet brengen waar ze op hopen.’
U gelooft dat de kiezers vanzelf zullen merken dat Trump ongelijk heeft en dan naar de Democraten zullen gaan?
‘We moeten ze dan wel iets anders te bieden hebben, dat hij het mis heeft is misschien niet genoeg.’
Het succes van de Republikeinen heeft meer te maken met de persoonlijkheid van Trump dan met het beleid waar hij voor staat, vermoedt Walz. Dat zou betekenen dat een charismatische ‘Obama-achtige figuur’ aan Democratische zijde kiezers weer aan zijn partij zou kunnen binden, zegt hij. ‘Een deel van de mensen die op Trump hebben gestemd, hebben ook op Obama gestemd’, roept hij in herinnering. ‘Er is potentieel.’
Wat vindt u van de notie dat de Democraten stil zijn terwijl er een wervelstorm door Washington gaat?
‘Die kritiek is begrijpelijk. Vier jaar lang hebben we over Trump moeten horen en hij was niet eens president. Het is in ons nadeel dat we meer geneigd zijn om de wet te volgen en minder om lak te hebben aan conventies. Als Trump één superkracht heeft, is het om op epische schaal met conventies te breken.
‘Wij kunnen onze stem laten horen door verbanden te leggen voor het publiek. Trump ontsloeg mensen die verantwoordelijk zijn voor de luchtverkeersveiligheid en toen zijn er 67 mensen overleden door dat besluit. (Walz doelt op de dodelijke botsing tussen een vliegtuig en helikopter in Washington eind januari. Een direct verband met het ontslag van leden uit een adviesgroep over luchtverkeersveiligheid valt niet te bewijzen, red.). Op dit moment leggen we zulke verbindingen niet genoeg, dus ziet de gemiddelde persoon alleen een hoop flash bang boom.’
Vond u het moeilijk om na het verlies van de verkiezingen uw vechtlust te hervinden?
‘Niet echt. Ik was teleurgesteld, maar ik respecteer de kiezers. Wij hadden het beter moeten doen.’
Vreest u de toenemende polarisatie onder Trump?
‘Donald Trump heeft ervoor gezorgd dat wij niet gewoon als loyale oppositie worden gezien, niet gewoon als buren met andere ideeën, maar als vijanden. Elon Musk noemt gouverneurs verraders. Die mate van polarisatie is nieuw en volledig te wijten aan Donald Trump. Het is bijna onmogelijk geworden om nog goede samenwerkingen aan te gaan.’
Trump en de zijnen vinden de vergelijkingen met fascisten demoniserend.
‘Dan moeten ze zich maar niet zo gedragen. Ik geloof niet dat wijzen op fascisme en de dingen die ze hebben gedaan demoniseren is. Dat is gaslighting (een manipulatieve verdraaiing van de waarheid, red.). Zij zijn degenen die demoniseren, zij zijn deze cultuuroorlog begonnen.’
In Walz’ eigen staat, Minnesota, is de afgelopen jaren een reeks progressieve maatregelen doorgevoerd, zoals gratis schoollunches en een wettelijk doel om in 2040 een CO2-neutrale stroomvoorziening te hebben. Walz, wiens termijn nog tot 2027 loopt, moet echter werken met een minieme Democratische meerderheid.
De samenwerking wordt extra bemoeilijkt doordat Republikeinen het Walz kwalijk nemen dat hij deze maatregelen heeft ingevoerd zonder bredere steun te zoeken. Bovendien ziet Walz ‘genoeg redenen om te geloven dat president Trump zal proberen het zwaarder voor ons te maken in Minnesota’.
Hoe kan hij dat doen?
‘Hij is al een onderzoek begonnen naar antisemitisme op de Universiteit van Minnesota, een poging om af te leiden van belangrijke zaken zoals onderzoek naar verduurzaming. Ik denk dat hij sommige van onze plannen voor een diverser medewerkersbestand zal proberen te vertragen, al zullen wij daarmee doorgaan. Ze kunnen mij dagvaarden zodat ik me in het Congres moet verantwoorden.’
Trump of niet, door Democraten geleide staten als Minnesota hebben de autonomie om hun eigen plan te trekken, bezweert Walz. Vandaar zijn oproep aan Europese landen en bedrijven om direct zaken te doen met staten bij dit soort onderwerpen, nu de federale regering terugtrekkende bewegingen van het wereldtoneel maakt. ‘We zijn nog steeds betrouwbare partners, we moeten alleen creatief zijn in hoe we samenwerken’, zei hij tijdens zijn toespraak in Den Haag, onder meer gericht aan Nederlandse banken en techbedrijven.
Een van zijn speerpunten is daarbij vergroening, onder meer door belastingvoordelen te geven aan bedrijven die werken aan duurzame technologieën. Toch valt de enorme rol van de federale overheid hier niet te negeren. De regering-Biden nam met de Inflation Reduction Act (IRA) het grootste klimaatpakket ooit aan, met onder meer honderden miljarden aan steun voor groene projecten. Dat geld is nog niet allemaal uitgegeven. Trump, die weinig op heeft met klimaatbeleid en juist weer vol op de fossiele economie wil inzetten, heeft de subsidies bevroren.
Energiebedrijven uit Minnesota hebben gezegd dat ze nog rekenen op miljarden uit de IRA. Kunt u daar iets tegenover stellen?
‘We hebben wel wat, maar geen miljarden. We praten met grote bedrijven over de vraag of we dingen makkelijker voor ze kunnen maken. Of we ze aan beter personeel kunnen helpen, aan kinderopvang. Vergis je niet, de IRA was de benodigde duw in de rug, dat ze het willen terugdraaien is een enorme klap. Maar laat ik het zo zeggen: er zal een einde komen aan de regering van Trump. Voor de klimaatcrisis geldt dat niet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant