Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) waarschuwt dat verdere bezuinigingen van het kabinet de ongelijkheid in de samenleving kunnen vergroten en daarmee het vertrouwen in de politiek verlagen. Met name het korten op gemeentebudgetten heeft mogelijk grote gevolgen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Met die boodschap komt het SCP naar aanleiding van een rapport dat het wetenschappelijk instituut dinsdag heeft gepubliceerd. In het rapport houdt het planbureau de maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland tegen het licht om op die manier de gesprekken in de regeringscoalitie over de Voorjaarsnota ‘te voeden’. De onderhandelingen over die tussentijdse begroting beloven komende weken zwaar te worden omdat de financiële ruimte beperkt is.
De conclusies van het SCP maken het er wat dat betreft niet makkelijker op. Het planbureau schetst een Nederland waarin grote verschillen bestaan tussen groepen mensen. Zo komen mensen met een laag inkomen, een slechtere gezondheid en een lagere opleiding minder goed mee in de samenleving. Bij die groep ziet het SCP ‘een stapeling van problemen’.
De aanpak van die problemen is bovendien weerbarstig, omdat hulp vaak wordt geboden vanuit verschillende disciplines en de samenhang daardoor ontbreekt. Wie kampt met geldgebrek én gezondheidsproblemen zou baat hebben bij hulp op beide vlakken, maar juist dat gebeurt lang niet altijd.
Dat heeft ook gevolgen voor de samenleving als geheel. Zo raken de ‘leefwerelden van de meest arme en meest rijke Nederlanders verder van elkaar verwijderd’, waardoor de sociale samenhang verslechtert. Mensen komen elkaar bijvoorbeeld minder tegen in de buurt, het onderwijs of op het werk. ‘Dit is een zorgelijke trend omdat gescheiden leefwerelden zichzelf kunnen versterken.’
Uiteindelijk ondergraaft dat ook het vertrouwen dat mensen in de politiek hebben. Daarin zijn dezelfde verschillen tussen groepen te zien, al is inmiddels ‘het vertrouwen en geloof in het kunnen van de politiek over de hele linie laag’. Opvallend is dat het verschil in vertrouwen dat van oudsher tussen opleidingsniveaus bestaat, langzaam verdwijnt. Doordat het afgelopen half jaar het vertrouwen in de regering van mensen met een hbo- of wo-opleiding is gedaald ‘overheerst de onvrede in de politiek’ nu in alle opleidingsgroepen.
Waar de daling van het vertrouwen precies vandaan komt, is niet helemaal duidelijk, maar het SCP wijst erop dat het kabinet verwachtingen niet altijd waarmaakt. ‘Van een aantal plannen van het kabinet, bijvoorbeeld rondom stikstofregels en migratie, is het twijfelachtig of ze haalbaar zijn’, aldus de onderzoekers. ‘Niet nagekomen beloftes kunnen leiden tot een afname van het vertrouwen in de politiek.’
Los van actuele uitdagingen ziet het planbureau het aanpakken van de ongelijkheid op de lange termijn als belangrijkste remedie. En ook op dat gebied gebeurt er volgens het SCP onvoldoende.
Zo vreest het planbureau dat een voorgenomen bezuiniging op gemeenten met name mensen raakt die toch al in de knel zitten. De gemeenten zullen mogelijk moeten inleveren op preventie, het bieden van zorg en schuldhulpverlening. ‘Op de budgetten van gemeenten om mensen die achterblijven te helpen, is al aanzienlijk bezuinigd’, aldus het planbureau. ‘Nieuwe bezuinigingen zullen mensen met achterstanden rechtstreeks raken.’
Daarmee mengt het SCP zich in een langlopende discussie over de financiële tekorten van gemeenten. Al langer waarschuwen gemeenten voor de gevolgen van een korting op het gemeentefonds in 2026, dat daarom ook wel het ‘ravijnjaar’ wordt genoemd. In combinatie met stijgende kosten dreigt het totale tekort dan op te lopen tot in totaal 2,5 miljard euro.
Gemeenten moeten daardoor bezuinigen of lokale belastingen verhogen. Inmiddels neemt de druk op het kabinet toe. Afgelopen weekend kwam een brandbrief naar buiten van 47 VVD-wethouders waarin ze uithalen naar hun eigen partijtop. In hun ogen heeft het kabinet te weinig oog voor de dreigende financiële problemen.
Zij zullen steun putten uit de boodschap van het SCP. Het wetenschappelijk instituut wijst erop dat verdere bezuinigingen op gemeenten ‘de kwaliteit van leven van individuele burgers’ bedreigt en tegelijk ‘de betrokkenheid bij de samenleving en hun vertrouwen in de overheid’ onder druk zet.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant