Welke afslag neemt Duitsland zondag bij de verkiezingen? In de Berlijnse wijk Neukölln, waar veel Syriërs en Palestijnen wonen, wordt extreemrechts gevreesd en gooit Die Linke hoge ogen. ‘Dat is een partij die wars is van racisme.’
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Waseem (41) wil over alles praten, terwijl achter hem een muur vol Free Palestine-stickers klanten verwelkomt, behalve over Palestina. Want daar kun je in Duitsland heel veel problemen mee krijgen, zegt hij. ‘Vrijheid van meningsuiting geldt in Duitsland niet als het gaat om onrecht jegens het Palestijnse volk.’
Het leidt tot zwijgend geknik onder de koks en kelners van shoarmarestaurant al-Zaeem. Een week voor de Duitse verkiezingen van zondag is de teleurstelling in de politiek op weinig plekken groter dan hier in de Berlijnse migrantenwijk Neukölln.
De Duitse hoofdstad biedt een thuis aan de grootste Syrische én de grootste Palestijnse gemeenschap in Europa. Dat zijn geen groepen waarbij het huidige Duitse politieke discours warme gevoelens oproept.
De afgelopen maanden hebben onder anderen Syrische immigranten meermaals dodelijke aanslagen gepleegd, de laatste keer vorige week in München. Die geweldsincidenten hebben zich vertaald in een breedgedragen maatschappelijke en politieke consensus: minder immigratie.
Ondertussen treedt de Berlijnse politie steeds harder op tegen pro-Palestijnse protesten. Eerder deze maand verboden de autoriteiten het gebruik van de Arabische taal bij betogingen.
Zo bezien is het niet zo gek dat ‘vluchtelingen’ en ‘asielzoekers’ ook in Neukölln voortdurend worden genoemd als belangrijkste kwestie van deze tijd. Heel Duitsland praat erover. Waarom zou dat onder vluchtelingen en asielzoekers zelf anders zijn?
Waseem hoort vooral zorg, van zijn Palestijnse en Syrische clientèle. ‘Veel mensen die hier komen zijn vluchtelingen. Die vragen zich maar één ding af, bij de komende verkiezingen: komt er straks een partij aan de macht die het nóg moeilijker voor ons maakt?’
Áls Waseem mocht stemmen, dan koos hij voor Die Linke. De Duitse linksbuiten, die op dit moment vecht voor haar politieke leven, heeft zich in Neukölln met enig succes de nieuwe verworpenen der aarde aan haar zijde weten te scharen. ‘Dat is een partij die wars is van racisme’, zegt Waseem, ‘en openstaat voor mensen van alle achtergronden.’
Er is nog een reden dat Die Linke opvallend veel lantaarnpalen bevolkt langs de Sonnenallee, de Neuköllnse flaneerboulevard waar shishazaak Babylon huist tegenover kroonluchterspecialist Amira.
‘Die Linke is tegen wapens voor Israël’, zegt Wissam Dowwah (36), die al de Duitse nationaliteit heeft, dus mag stemmen en met achternaam in de krant durft.
Hij trekt zijn mobiel en toont een verkiezingsposter: ‘Stop de oorlog, stop de volkerenmoord: humanitaire hulp in plaats van wapenleveringen.’ Was getekend: Die Linke Neukölln. (Op nationaal niveau neemt de partij een iets mildere positie in: ‘Genocide moet voorkomen worden.’)
Andere kanshebber in Neukölln: de BSW, de nieuwe partij van oud-communist en voormalig Linke-lid Sahra Wagenknecht. Die belooft ‘vredespolitiek’ (inzake Oekraïne wil de partij een onmiddellijke stop op Duitse wapenleveringen), betere lonen, betere sociale voorzieningen.
Maar de BSW heeft een behoorlijke anti-immigratieagenda, is verschillende Neuköllners inmiddels opgevallen. Zeven van de tien BSW-parlementariërs stemden vóór een uiterst strenge immigratiewet die de rechts-conservatieve CDU, koploper in de peilingen, met steun van de radicaal-rechtse AfD in stemming bracht.
Over de rest van de politieke partijen, met een enkele uitzondering voor de SPD en De Groenen, heerst vooral teleurstelling. Met ‘onrecht’ en ‘angst’ klinkt dat woord het meeste, rond de Sonnenallee.
Ze wil graag haar stem uitbrengen, zegt een 23-jarige Syrisch-Palestijnse geneeskundestudente. Maar dat kan nog niet. Haar aanvraag van het Duitse staatsburgerschap ligt er, maar de beruchte Berlijnse bureaucratie is er al anderhalf jaar mee bezig.
Dus kan ze voorlopig niet anders dan luisteren naar wat de stemmen van anderen over háár zeggen.
Hoe dat voelt?
Naar, zegt de studente, die niet met haar naam genoemd wil worden. Onrechtvaardig ook. Zij is al bijna tien jaar hier, haar zusje gaat naar school, haar beide ouders werken. Onrechtvaardig ook. ‘Wat hebben wij te maken met die aanslagen? Voor wie uit oorlogsgebied komt, is de aankondiging van meer politie, meer controles en meer arrestaties een heel eng idee.’
Nog een terugkerend woord: onbegrip. Zoals van de 27-jarige wijkverpleegkundige Mahmoud Aman. Acht jaar geleden uit Syrië aangekomen, twee jaar lang gestudeerd, de afgelopen zes jaar fulltime werkend. Hij probeert uit te leggen waar het misgaat, een tasje shoarmabroodjes van al-Zaeem in de hand.
‘Sommigen van ons zijn héél slecht. Die aanslagen zijn heel erg. Maar de meesten van ons zijn echt heel goed. Dan heb ik het over Arabieren, Turken, alle immigranten. We zijn goed opgevoed. We stelen niet, we helpen onze buren. Mensen hebben echt het verkeerde beeld.’
Blijft dat dan zo, die spanningen tussen migranten en andere Duitsers? Aman denkt even na, plukt aan zijn zwarte baardje, en glimlacht. ‘Ik denk het niet. De kinderen op school nu komen van overal, die spelen gewoon met elkaar. Als ze later volwassen zijn, dan nemen ze dat mee, snap je?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant