Europese leiders die maandag in Parijs bij elkaar kwamen voor een spoedoverleg over Oekraïne willen meer geld en materieel uittrekken voor steun aan Kyiv. Voor het opzetten van een Europese vredesmacht deinzen de Europese leiders vooralsnog terug. Dat kan alleen met ‘ijzeren garanties’ van de VS.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Europa wil met extra geld en militair materieel de veiligheid van Oekraïne garanderen na een vredesakkoord, maar deinst vooralsnog terug voor een Europese vredesmacht ter plekke. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz noemde maandag gesprekken over Europese blauwhelmen ‘volstrekt voorbarig’, de Poolse premier Donald Tusk zei dat Polen sowieso geen militairen zal leveren.
Het spoedberaad in Parijs tussen verschillende Europese leiders was bedoeld om na te gaan welke rol Europa kan spelen bij een vredesakkoord voor Oekraïne. Geen overbodige luxe nadat de VS vorige week de EU categorisch had afgewezen als partner bij de vredesbesprekingen die Washington en Moskou dinsdag in Saoedi-Arabië beginnen.
Waar alle betrokkenen leiders het eens waren over hogere defensie-uitgaven en meer steun voor Oekraïne, bleek de discussie over een Europese troepenmacht om een eventueel vredesakkoord te bewaken op dit moment een brug te ver. Scholz zei na afloop ‘een beetje geïrriteerd’ te zijn door het debat. Zijn voorzichtigheid is mogelijk mede ingegeven door de Duitse verkiezingen komende zondag.
De aanwezige leiders – naast gastheer Emmanuel Macron, Scholz en Tusk, ook premier Dick Schoof, zijn Italiaanse, Spaanse, Italiaanse en Deense collega’s, de Britse premier Keir Starmer, Navo-secretaris-generaal Mark Rutte, voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en EU-president António Costa – sluiten Europese boots on the ground in Oekraïne op termijn niet uit. Maar alleen met de ijzeren garantie van Washington dat het desgevraagd te hulp schiet als Moskou de vredesregeling opblaast. Dat geldt ook voor Starmer, die eerder liet weten bereid te zijn om troepen te leveren voor een vredesmacht.
Ook premier Schoof hamerde op het belang van de Amerikaanse rugdekking. Schoof zei vorige week Nederlandse deelname aan de Europese vredesmacht te overwegen. PVV-leider Geert Wilders is daarop tegen.
Betrokken diplomaten benadrukten het belang van zorgvuldige besluitvorming. Onduidelijke afspraken bij een slecht vredesakkoord kunnen leiden tot een oorlog tussen Europa en Rusland. Premier Tusk herinnerde aan de veiligheidsgaranties voor Oekraïne in 1994 (toen het zijn kernwapens opgaf) en die later een lege huls bleken. Rusland, de VS en het Verenigd Koninkrijk waren destijds de hoofdrolspelers bij die garanties.
Mogelijk is er volgende week een extra EU-top over dezelfde kwestie. Diverse niet-uitgenodigde regeringsleiders beklaagden zich bij Costa en Macron over de exclusiviteit van het clubje in Parijs.
De leiders zijn het eens dat er geen sprake kan zijn van een vredesregeling die aan Oekraïne als dictaat wordt opgelegd. Oekraïne moet aan de onderhandelingstafel zitten en de EU ook, aldus de leiders in Parijs. Om de Amerikanen te overtuigen van die noodzaak zijn de lidstaten bereid hun defensie-uitgaven fors te verhogen. De huidige Navo-norm (2 procent van het bruto binnenlands product naar defensie) is volgens hen achterhaald. Polen zit al op bijna 5 procent, de verwachting is dat de Navo-landen deze zomer zullen beslissen stapsgewijs naar 3 procent te gaan.
Omdat nogal wat EU-landen budgettair krap zitten, stelt de Europese Commissie voor de bestaande flexibiliteit in de Europese begrotingsregels maximaal te benutten. Dat geeft EU-landen ruimte om meer te investeren in defensie zonder gestraft te worden door Brussel. Bondskanselier Scholz is zelfs bereid te praten over Europese leningen, waar deze eurobonds normaliter voor Berlijn (net als voor Den Haag) taboe zijn.
Volgens Schoof was er ‘een groot gevoel van urgentie’ bij alle aanwezigen in Parijs. Het stelde dat ‘Europa meer moet doen’ voor Oekraïne omdat de veiligheid van dat land gekoppeld is aan de veiligheid van heel Europa. Hij omschreef de gesprekken komende weken tussen Washington, Moskou, Kyiv en de Europese hoofdsteden als heel belangrijk voor Europa.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant