In München, de stad waar Chamberlain in 1938 de ring van Mussolini en Hitler kuste, sprak de Amerikaanse vicepresident JD Vance Europa toe. Het werd een Poetineske aaneenschakeling van leugens. De EU zou dreigen sociale media af te sluiten bij haatdragende content, in Duitsland zouden mensen zijn opgepakt voor het posten van antifeministische commentaren, in Zweden zou de regering een christelijke activist hebben veroordeeld voor het verbranden van een koran, en in Engeland zou een man zijn beboet voor het ‘vreedzaam’ bidden buiten een abortuskliniek. Een ontluisterend schouwspel; de manisch liegende proleten van de nieuwe Amerikaanse oligarchie bliezen de Navo voor de neus van Europa op.
Dat uitgerekend Mark Rutte nu de baas is van de NAVO, is van een ongekende ironie. In militaire dienst is hij nooit geweest, en tijdens zijn veertienjarige premierschap is er vooral bezuinigd op Defensie. Een patatliberaal die zijn coming of age had in de jaren tachtig, toen kapitalistisch Amerika zijn hoogtepunt beleefde en velen het eerzaam en verstandig vonden om de krijtstreepmoraal van Wall Street naar de polder te halen. Nu het wereldbeeld van neoliberaal Rutte in elkaar lazert, kan hij slechts toekijken en doen wat hij als beste kan: meewaaien.
Rutte leek door de speech van Vance een bedrogen echtgenoot die bezweert dat het nog wel goed komt, maar wiens eeuwige geginnegap steeds meer paniek uitstraalt. En dat is dan nog het beste wat we hebben; waar Rutte nog gemaakt was van lachgas, is VVD-opvolger Dilan Yeşilgöz van waterstofgas. Terwijl de Amerikanen in München vertelden dat Europa het zelf maar moet uitzoeken, nam ze een TikTokfilmpje op over haar voorliefde voor donuts. Voor dit ondraaglijke lichtgewicht is het burgemeesterschap van Urk nog een te milde straf.
Extreemrechts Nederland reageerde euforisch op de huichelachtige speech van Vance. Geert Wilders noemde het ‘fantastisch’, Wierd Duk ‘spot on’, een ‘frisse wind’, en er was sprake van een ‘Generationswechsel’ – landverraders spreken hun talen. Na tien jaar op hun knieën te hebben gezeten voor Poetin, willen Wilders en Duk het vuile werk voor de regering-Trump er ook nog wel bij doen. En je hoeft ze niet eens te betalen, de sukkels!
Ze denken dat ze aan de winnende hand zijn. Dat de nihilistische miljardairs aan de overkant van de oceaan werkelijk geven om hun kleinburgerlijke ergernissen en boertige onvrede. Zij zijn, in zekere zin, als de PVV-stemmers die ‘links’ de schuld blijven geven van alles, ook al is het de PVV-regering die de huren verhoogt. Zij zijn het levende bewijs dat radicaal-rechts een cult is, ontdaan van alle ratio, een sekte voor rancuneuze proleten en zwakkeren van geest.
Maar de vraag is hoelang die betovering nog duurt. Iedereen die niet zijn werk heeft gemaakt van een cultuuroorlog zal langzaamaan snappen dat MAGA-Amerika geen bondgenoot is van wie dan ook, zelfs niet van de eigen kiezers. De geëxporteerde cultuuroorlog is uitsluitend een afleiding, een manier om de gehersenspoelde meute voor hun eigen beroving te laten stemmen. Europa zal Amerika steeds meer zien zoals de rest van de wereld Amerika al zag: als een oligarchie die plundert en verwoest, uitsluitend voor eigen gewin. Als een egoïstische supermacht die met zinloze militaire campagnes de vluchtelingenstromen naar Europa veroorzaakte.
Madeleine Albright zei ooit dat er twee soorten fascisten zijn: zij die orders geven, en zij die de orders opvolgen. Vertaald naar deze tijd komt dat neer op miljardairs en hun nuttige idioten. Fans van het Trump-regime hoeven slechts op hun bankrekening te kijken om te weten bij welke van de twee zij horen.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.