De nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, is in het Midden-Oosten aangekomen om het ‘Rivièraplan’ van president Trump te bespreken. Zijn eerste stop was Israël, maandag volgt het Saoedische Riyad.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Het bezoek van Rubio speelt zich af in de schaduw van Donald Trumps visie op de Gazastrook. Trump wil dat de Verenigde Staten Gaza overnemen en ombouwen tot ‘de Rivièra van het Midden-Oosten’. De pakweg twee miljoen Palestijnen moeten daarvoor het gebied uit en verhuizen naar Arabische buurlanden.
Dat plan is door de Palestijnen en de Arabische landen categorisch van de hand gewezen. Critici, onder wie secretaris-generaal van de VN António Guterres, wijzen erop dat een gedwongen verhuizing van Palestijnen zou neerkomen op etnische zuivering van Gaza.
De VS lijken desondanks niet bereid Trumps plan in te trekken. Na aankomst zaterdag op het Ben Gurion-vliegveld bij Tel Aviv zei Rubio dat Washington weliswaar ‘openstaat voor suggesties’, maar dat voorlopig het plan van Trump het enige is wat op tafel ligt. Rubio heeft geen afspraak met de Palestijnse leiding op de Westelijke Jordaanoever.
Netanyahu liet zich bij zijn recente bezoek aan het Witte Huis al positief uit over Trumps plan. Zaterdag, op een gezamenlijke persconferentie met Rubio, prees de Israëlische premier nog eens de ‘gedurfde visie van Trump voor Gaza’, en zei dat hij en Rubio hadden gesproken over manieren ‘om die toekomstvisie werkelijkheid te maken’. Rubio erkende dat Trumps plan mensen geschokt en verrast zal hebben, maar dat Trump ‘moed’ had getoond om met een alternatief te komen voor de ‘vermoeide ideeën’ van het verleden.
Rubio maakt een korte tournee door het Midden-Oosten. Hij bezoekt maandag de Saoedische hoofdstad Riyad en daarna de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten. Waarnemers verwachten dat vooral het gesprek met de Saoedi’s moeilijk zal worden. Saoedi-Arabië is een van de landen die fel gekant zijn tegen Trumps plan, omdat het de hele Palestijnse geschiedenis en alle akkoorden van de afgelopen tachtig jaar negeert.
Het bezoek van Rubio komt aan de vooravond van de hervatting van de onderhandelingen over de tweede fase van het Gaza-bestand. Voorwaarde is een vlekkeloze afwikkeling van fase 1, die op 1 maart eindigt. Die hield in dat zaterdag opnieuw drie Israëlische gijzelaars moesten worden vrijgelaten, in ruil voor 369 Palestijnen uit Israëlische gevangenschap.
De ruil vond deze keer plaats onder hoogspanning. Hamas dreigde even de gijzelaars niet vrij te laten, waarop Israël reageerde door te zeggen dat het in dat geval ‘de poorten van hel’ zou openen en de bombardementen zou hervatten. Uiteindelijk bonden beide partijen in en werden de drie Israëliërs en 369 Palestijnen alsnog vrijgelaten.
Als de gevangenenruil niet was doorgegaan, was fase 2 van het staakt-het-vuren in gevaar gekomen. Gesprekken over die fase moeten komende week in Doha beginnen. De tweede fase van het bestand behelst de vrijlating van de resterende gijzelaars die nog in leven zijn en de totstandkoming van een permanent staakt-het-vuren. Daarna moet fase 3 beginnen, waarin de stoffelijke resten van omgekomen Israëlische gijzelaars worden overhandigd, en een plan worden gemaakt voor de wederopbouw van Gaza. Dat laatste wordt doorkruist door het plan van Trump: de Palestijnen willen alleen praten over een herbouw van de Gazastrook voor de Palestijnen, en Donald Trump alleen over bouw van een nieuw gebied zonder Palestijnen.
De vrees bestaat dat Israël en Hamas het daarom na fase 1 voor gezien houden en dat daarna de gevechten worden hervat. Premier Netanyahu heeft steeds gezegd dat de oorlog pas afgelopen kan zijn als Hamas is vernietigd als militaire en als politieke en bestuurlijke macht. Hamas heeft op zijn beurt laten weten dat er geen akkoord mogelijk is dat een volksverhuizing van de Palestijnen behelst.
Rubio’s bezoek kwam enkele uren na levering van een lading zware Amerikaanse MK-84-bommen. Die levering was door de vorige Amerikaanse regering tijdens de Gaza-oorlog geblokkeerd. De 2.000 pond zware bommen kunnen door beton en ijzer dringen en een heel gebouw opblazen. Volgens de minister van Defensie Yisrael Katz bevestigt de hervatting van de levering ‘de sterke alliantie tussen Israël en de VS’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant