Ver weg van de politieke schijnwerpers werkt Russell Vought al jaren aan de machtsovername van Donald Trump. Nu hij door de president is aangesteld als begrotingschef mag hij zijn langgekoesterde wens in vervulling brengen: de overheid zuiveren van tegenstanders.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Ik wil degene zijn die de deep state vernietigt.’ In niet mis te verstane woorden vatte Russell Vought (48), onlangs door president Donald Trump verantwoordelijk gemaakt voor de Amerikaanse begroting, afgelopen zomer zijn doel samen voor een nieuwe ambtstermijn. Als Elon Musk het publieke uithangbord is van de frontale aanval die Trump de voorbije maand heeft geopend op de overheid, dan is Vought de stille regisseur.
Vought geldt als een van de belangrijkste architecten van Trumps machtsovername. De blitzkrieg aan decreten waarmee Trump het hakmes in de overheid heeft gezet, komt grotendeels rechtstreeks uit het mede door Vought geschreven beleidsplan Project 2025. Tijdens de campagne nam Trump nog nadrukkelijk afstand van het plan, afkomstig van een ultraconservatieve denktank, maar sinds zijn aantreden zijn alle remmen los.
Als kersvers hoofd van het zogeheten Office of Management and Budget (OMB) heeft Vought nu ook nog een flinke vinger in de pap bij het uitvoeren van de omvangrijke hervormingen. Het OMB houdt toezicht op de federale begroting en ziet erop toe dat de plannen van ministeries in lijn zijn met de wensen van de president. Of zoals Vought het in Project 2025 omschrijft: ‘Het fungeert als de luchtverkeersleiding van een president.’
Voor zijn officiële benoeming liet Vought zijn invloed al gelden. Eind januari besloot Trump honderden miljarden aan door het Congres geautoriseerde federale beurzen en leningen te bevriezen, in weerwil van een wet die de macht van een president om dit te doen aan banden heeft gelegd. Vought verguist die wet: tijdens zijn verhoor in de Senaat nam hij het woord ‘ongrondwettelijk’ in de mond.
Alleenheerschappij over de begroting is slechts een voorbeeld van hoe Vought hoopt dat Trump tijdens zijn nieuwe termijn meer macht voor zich opeist. Ver weg van de politieke schijnwerpers formuleerde hij sinds 2020 bij de door hem opgerichte denktank Center for Renewing America daar allerhande ideeën over.
Voor Vought staat ‘niets minder dan het voortbestaan van zelfbestuur in Amerika op het spel’, stelde hij in het hoofdstuk van Project 2025 over de macht van een president. In een essay uit 2022 beargumenteerde hij dat het Amerikaanse overheidsapparaat door ‘links’ grotendeels op eigen houtje opereert. Een ‘regime’ van ‘oppermachtige experts’ zou ‘achter de schermen de lakens uitdelen’ en zich daarmee ‘lijnrecht opstellen tegenover de Amerikaanse bevolking’.
Al tijdens zijn eerste ambtsperiode kraaide Trump herhaaldelijk moord en brand over een ‘deep state’ die hem zou saboteren. Dat wil hij nu koste wat het kost voorkomen. En Vought ziet zichzelf als de uitgelezen persoon om Trump daarbij te helpen: ‘80 procent van mijn tijd besteed ik aan het uitwerken van plannen om de overheid weer onder controle te krijgen’, zei hij voor de verkiezingen tegen undercoverjournalisten.
Die missie heeft voor Vought, zelfverklaard aanhanger van het christelijk nationalisme, ook een religieuze component. ‘God heeft ons op pad gestuurd met een specifieke doelstelling voor een specifieke tijd’, zei hij kort na Trumps overwinning bij de invloedrijke conservatieve presentator Tucker Carlson. De missie van het Center for Renewing America luidt: ‘Het herstellen van het idee van Amerika als een door God geleide natie.’
De invloed van zijn geloof op zijn politieke denkbeelden heeft Vought ongetwijfeld te danken aan zijn jeugd. Als zoon van een elektricien en een onderwijzeres groeide op als jongste van zeven kinderen in Trumbull, Connecticut. Zijn ouders namen hem tijdens zijn jeugd mee naar wat hij omschreef als een ‘sterk bijbelgetrouwe kerk’. Hij volgde een bacheloropleiding geschiedenis en politieke wetenschap aan de evangelische universiteit Wheaton College, waarna hij in Washington als beleidsmedewerker werkte voor diverse Republikeinse politici.
Bij de intrede van Trump in het Witte Huis in 2017 kreeg Vought een hoge positie toebedeeld bij het Office of Management and Budget. Tegen het einde van Trumps termijn stootte hij door naar de post van (waarnemend) directeur. Toen kreeg Vought het nog niet voor elkaar de overheid flink in te krimpen – onder Trump nam de Amerikaanse schuldenlast met omgerekend ruim 7.500 miljard euro toe.
Nu komt Trump beter beslagen ten ijs – omringd met mensen als Vought, die de afgelopen jaren aandachtig hebben bestudeerd aan welke knoppen ze moeten draaien om de overheid naar Trumps hand te zetten.
Het eerste slachtoffer van Voughts terugkeer bij het OMB is het zogeheten Consumer Financial Protection Bureau (CFPB). Toenmalig president Barack Obama riep deze organisatie in het leven om consumenten te beschermen tegen roofzuchtige praktijken van Wall Street. Volgens Vought is het echter ‘een woke en gepolitiseerd agentschap’. Eerder moest ook de buitenlandse hulporganisatie Usaid er al aan geloven.
Het was Musk die begin februari op X ‘CFPB RIP’ plaatste, het was Vought die dat direct regelde. Nadat hij door Trump was benoemd als waarnemend hoofd van de organisatie gaf Vought alle werknemers opdracht hun werkzaamheden ogenblikkelijk te staken. Onder werknemers is de verwarring groot, meldde The New York Times: mogen ze hun e-mail nog lezen? Mogen ze via de officiële werkkanalen nog met elkaar communiceren?
Dat is geen onbedoeld neveneffect, maar precies wat Vought voor ogen heeft. ‘Wanneer (ambtenaren, red.) ’s ochtends wakker worden, willen we dat ze geen zin hebben om naar hun werk te gaan, omdat ze in toenemende mate als de slechteriken worden gezien’, zei hij in een toespraak voor zijn denktank. ‘We willen dat ze diep getraumatiseerd raken.’ Met andere woorden: Vought is pas net begonnen.
3x Russell Vought
+ In 2010, op de piek van de conservatieve revolte tegen president Barack Obama, sloot Russell Vought zich aan bij de conservatieve denktank The Heritage Foundation (eveneens verantwoordelijk voor Project 2025). Daar beoordeelde hij Republikeinse politici op hun conservatieve begrotingsdiscipline.
+ Vought wil een totaalverbod op abortus. Zijn standpunten hebben naar eigen zeggen te maken met zijn dochter, die geboren is met taaislijmziekte. Volgens Vought wordt de zwangerschap van deze baby’s vaak voortijdig verbroken, hoewel daar geen bewijs voor is.
+ In een essay uit 2017 schreef Vought dat ‘moslims niet alleen een gebrekkige theologie hebben; ze kennen God niet omdat ze Jezus Christus, zijn zoon, hebben verworpen, en daarmee zijn ze gedoemd’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant