In een eerdere column kaartte ik het vermeende anti-mansentiment aan waarbij vrouwen steeds meer de voorkeur lijken te geven aan een leven zonder mannen. Met als subvraag of dat wel zo’n goede ontwikkeling is, want creëer je met twee kampen die gescheiden van elkaar leven niet juist nog meer onenigheid en onbegrip?
Uit de onlinereacties op een bepaald platform kon ik al snel afleidden dat niet iedereen het einde van de column gehaald had. Met name de vergelijking tussen een cocktailworstje en de – ik rectificeer het bij deze met een vergelijking die meer op z’n plek is – groot geschapen blauwaderige yoghurtpomp waarvan het aanzicht alleen me steil achterover doet slaan, viel niet bij iedereen in goede aarde.
Over de auteur
Gwyneth Sleutel is filmdramaturg bij de NTR, schrijver en spreker. In de maand februari is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De onlinehaat en -beschuldigingen las ik met een mengeling van geschoktheid (als ze opperden die stugge kluis van mij met hun allesvernietigende drilboor te openen) en een lichte grijns (wanneer mijn schrijfstijl in een comment die bol stond van de taalfouten vergeleken werd met de schrijfsels van een vierjarige).
Maar het type reactie dat mijn column middels een vorm van onnavolgbare mansplaining volledig uit de context rukte, haalde het bloed onder m’n nagels vandaan en zogen m’n vingers als kleine magneetjes naar het toetsenbord.
Daar was het: die nauwelijks te bedwingen neiging om te reageren en m’n stem te laten horen. Maar zodra mijn vingers het toetsenbord raakten, besloot ik niks te doen. Want wat heeft het voor zin je uit te spreken als je daarna een bulk drek over je heen krijgt?
Dat had ik eerder meegemaakt na mijn documentaire Het nieuwe flirten, waarin ik flirten in het huidige MeToo-tijdperk besprak (ook zo’n onderwerp dat gevoelig bleek te liggen, want ‘je mag dan wel een lekker moppie zijn, van ons flirten blijf je af, vieze hoer’). En terwijl de comments over m’n scherm rolden, koos ik ervoor te zwijgen.
We leven in een wereld waarin je mondig moet zijn. Als je verandering wil, moet je je uitspreken, want wie zwijgt stemt toe. ‘Heb je je tong verloren?’, vragen we dan, vaak om iemand uit de tent te lokken. Terwijl mensen aan de ene kant steeds radicaler worden met een toenemende behoefte om op de barricade te klimmen, lijkt het aan de andere kant soms verstandiger je te beroepen op je zwijgrecht. Je niet te mengen in een hoog opgelopen discussie over het Israël-Palestinaconflict of je afzijdig te houden wanneer radicaal-rechtse aanhangers niet zitten te wachten op je linkse gebeuzel.
En zo ook: te zwijgen wanneer je een wagonlading boze mannen over je heen krijgt die op hun cocktailwor… , excuus, genotsknots zijn getrapt.
We zoeken naar nieuwe manieren om te spreken en gehoord te worden, maar heeft het nog wel zin om je uit te spreken in een wereld die steeds minder ruimte laat voor gesprek? Moeten we spreken of terug naar het zwijgen, om daarin een vorm van vrijheid en macht te vinden?
In een van Nederlands meest feministische films De stilte rond Christine M. plegen drie van elkaar onbekende vrouwen zonder duidelijke aanleiding een moord op de eigenaar van een kledingwinkel, waarna een van de vrouwen, Christine, ervoor kiest te zwijgen. In I Spit on Your Grave spreekt Sarah niet meer nadat ze slachtoffer is geworden van een brute groepsverkrachting en in The Shape of Water leidt de stomme Elisa ons in stilte door de film.
Momenteel draait Julie zwijgt in de filmtheaters, waarin tennistalent Julie ervoor kiest om te zwijgen wanneer haar coach verdacht wordt van grensoverschrijdend gedrag en door de tennisclub op non-actief is gezet. In haar stilte probeert zij zich te herpakken van dat wat ogenschijnlijk heeft plaatsgevonden.
Het zijn voorbeelden van films waarin de vrouwelijke karakters in plaats van passief zwijgen, op actieve manier hun stem laten klinken in een ‘alternatieve’ taal. Want daar waar zij in de gesproken taal niet werden gehoord, of hun ‘nee’ genegeerd, kiezen zij ervoor zich op een andere manier uit te drukken.
Christine beeldt met tekeningen haar gevangenschap uit als huisvrouw en moeder, tennisster Julie kiest ervoor harder dan ooit te trainen, Elisa uit zich in gebarentaal en Sarah in de taal van geweld, evenals ‘The Bride’ uit Kill Bill overigens, wanneer zij een moordlustige wraaktocht naar haar belagers start.
Schrijven zou zo’n andere taal kunnen zijn om je stem in te laten klinken. Zij het dat inmiddels 82 procent van de vrouwelijke journalisten te maken heeft met onlinegeweld en -intimidatie. Velen doen hun beklag, soms zelfs aangifte, maar of zij daarin echt gehoord worden?
Soms bekruipt me de gedachte dat ik als sufkut met migratieachtergrond (ik quote weer even een anonieme X-gebruiker) me bescheidener moet opstellen. En heeft het wel zin om je mond open te trekken als je toch niet echt gehoord wordt en de toehoorder bij voorbaat bedacht heeft niet te willen luisteren?
Omdat je een boos vrouwtje bent en van kleur. Links en woke. Je last hebt van penisnijd. Omdat je als zure augurk van ‘ons’ flirten moet afblijven. Omdat je door te schrijven over een vermeend anti-mansentiment een pleidooi houdt voor manvijandigheid, misandrie. Omdat je zeurt, zuigt, zanikt en zeikt. Omdat je een psychiatrisch geval bent en een slachtofferfeminist die enkel hunkert naar aandacht en nood heeft aan een goede beurt. Omdat je onze kiloknaller-braadworst vergelijkt met een cocktailworstje.
Allemachtig, wat een gek.
Ik wil reageren, maar ik zwijg.
Steeds meer vrouwelijke journalisten en opiniemakers zwijgen, vermijden ‘gevoelige’ onderwerpen en kiezen voor zelfcensuur, en ik snap dat. Maar de gedachte dat we zo afstevenen op de teloorgang van diverse en pluralistische media en dat alle inspanningen om het vrouwelijk geluid te laten klinken voor niks zijn geweest, kan ik niet verkroppen.
De korsetverbranding bij het standbeeld van Wilhelmina Drucker, de Penis-actie op de Dam, het Werkende-Wijven-Plan, de bezetting van openbare herentoiletten, Guerrilla Girls, #MeToo, #FreetheNipple, en zo kan ik nog wel even doorgaan. Acties die laten zien dat vrouwen lef en humor hebben. En bovenal een stem, die zij willen laten horen.
Dus ja, zwijgen kan op momenten voelen als een middel van macht, controle en verzet, maar zoals Julie zwijgt ook laat zien kent het zijn grenzen en gaat het gepaard met consequenties. Bovendien: hebben wij vrouwen niet lang genoeg gezwegen?
Ik dacht dat ik deze column zou schrijven als tegenreactie op de onlinehaat, maar veel meer is het een oproep om je te blijven uitspreken, zonder zelfcensuur en betutteling. Om deze taal van het schrijven te vieren.
En dus ga ik straks lekker achterover zitten en de reacties lezen – of niet. Geschokt of met een grijns. Het zal me frustreren, maar uiteindelijk inspireren de pen weer op te pakken. Want ik weiger te zwijgen, dus ik schrijf.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant