Nederland staat positief tegenover een bijdrage aan een eventuele Europese afschrikkingsmacht die ontplooid zou worden na een vredesakkoord in Oekraïne. Dat zei premier Dick Schoof zaterdag op de veiligheidsconferentie in München.
schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Hij woont in München de internationale veiligheidsconferentie bij.
Schoof voegde eraan toe dat hierover ‘eerst nog wel een fatsoenlijk debat moet worden gevoerd’. Voor Schoof staan twee eisen voorop bij eventuele deelname aan het sturen van militairen na een akkoord. ‘Ten eerste moet het mandaat volstrekt helder zijn, ook als er sprake is van geweldsescalatie. Ten tweede moet je op de Amerikanen kunnen rekenen als het uit de hand loopt.’
Schoof heeft in München onder andere met Trumps speciale gezant voor Rusland en Oekraïne Keith Kellogg gesproken. Daarbij was ook een eventuele Nederlandse bijdrage aan bod gekomen, aldus Schoof, die onderstreepte dat het ‘veel te vroeg’ is om op de details daarvan vooruit te lopen.
Nederland heeft nog geen concreet aanbod gedaan, zei Schoof, maar inventariseert wel de mogelijkheden met een aantal andere landen ‘wat we als Europese landen kunnen doen en welk land dat eventueel zou kunnen trekken’. Hij herhaalde dat het cruciaal is dat tevoren duidelijk moet zijn dat als er zich spanningen of een geweldsescalatie voordoet ‘Amerika niet zegt: “Europe, you’re on your own”’.
In reactie op terugtrekkende Amerikaanse bewegingen, lanceerde president Zelensky eerder zaterdag een oproep voor het creëren van een Europees leger en maakte bondskanselier Scholz duidelijk dat in Duitsland en de EU begrotingsregels zullen moeten wijken voor de noodzaak van veel grotere defensie-investeringen.
Volodymyr Zelensky riep Europeanen op in actie te komen nu de Amerikaanse betrokkenheid bij Europese veiligheid onzekerder wordt. ‘De tijd is gekomen dat Europese strijdkrachten gecreëerd worden’, zei Zelensky, die er ‘ter geruststelling van mijn goede vriend Mark Rutte’ aan toevoegde dat het hier ging om een sterkere Europese pijler binnen de Navo. Zelensky zei dat ‘drie jaar grote oorlog hebben bewezen dat er al de fundering ligt voor een verenigde Europese krijgsmacht.’
De Oekraïense president waarschuwde Europa openlijk over de grenzen aan Amerikaanse betrokkenheid en over de poging van president Vladimir Poetin om zijn Amerikaanse collega Donald Trump in te pakken. ‘Kijk naar wat Poetin probeert te doen, hij wil een-op-een gesprekken met Amerika, net als hij voor de oorlog had met de Amerikanen in Zwitserland. Hij wil dat de Amerikaanse president op de rode loper staat op 9 mei (de jaarlijkse Russiche viering van de overwinning op de nazi’s, red.) als decorstuk bij zijn optreden. Sommigen in Europa hebben misschien niet helemaal door wat er gebeurt in Washington. Heeft Amerika Europa nodig? Als markt wel. Als bondgenoot? Ik weet het niet. Europa moet antwoorden met één stem, in plaats van een dozijn verschillende stemmen.’
Zijn speech oogstte een staande ovatie in München en ontlokte aan de Duitse veiligheidsexpert Nico Lange de verzuchting dat ‘Zelensky de sterkste leider is van de EU en de Navo zonder zelfs lid ervan te zijn.’
Zelensky zei dat hij nooit deals zal accepteren die achter zijn rug worden gesloten en noemde het veelbetekend dat in zijn gesprek met Trump de Amerikaanse president ‘niet een keer zei dat Europa ook aan tafel moet zitten – dat zegt veel’. Hij zei ook dat Trump, die hij ‘een krachtige president’ noemt, kansen schept voor een blijvende vrede in 2025 en erkende in een interview met NBC dat zondag wordt uitgezonden dat de kans ‘klein’ is dat zijn land zal overleven zonder Amerikaanse steun.
Op zijn beurt gaf de Duitse bondskanselier Olaf Scholz te kennen dat zowel in de Duitsland als in Europa bij bestaande stringente begrotingsregels een uitzondering moet worden gemaakt voor defensie-investeringen. Scholz zei te verwachten dat over versoepeling van de begrotingsregels na de verkiezingen afspraken te maken zijn, een verwijzing naar oppositiepartij CDU die zich daar nu nog tegen verzet. Scholz zei ‘een beetje walgelijk te vinden’ dat sommige partijen doen alsof er geen noodmaatregelen nodig zijn, maar voegde eraan toe dat de investering van tientallen miljarden euro’s in defensie niet ten koste mag gaan van andere ‘cruciale binnenlandse uitgaven’ omdat de burgers daarmee niet zouden instemmen.
In reactie op deze uitlatingen zei Schoof dat hij Zelensky’s idee van een Europese krijgsmacht niet direct voor zich ziet en dat Oekraïense strijdkrachten zelf de grootste bijdrage zullen leveren aan de afschrikking van nieuw geweld. Hij noemde de door Trump gewenste terugkeer van Rusland in de G7 ‘hoogst onwaarschijnlijk’, al zei hij geleerd te hebben dat je zaken nooit moet uitsluiten.
Schoof stelde kennis genomen te hebben van Scholz en Von der Leyens uitspraken over verruiming van de Europese begrotingsregels om meer defensie-investeringen mogelijk te maken. ‘Daar zitten wel veel haken en ogen aan. Zodra je de deur daar openzet, moet je de zaken wel heel goed kunnen beperken. Daar liggen nog een paar hele grote vraagstukken.’
Navo-baas Mark Rutte zei zaterdag weinig op te hebben met de geschokte Europese reacties op Amerikaanse uitlatingen deze week en de klacht dat Europa niet aan tafel zit. ‘Dat amechtige “papa mag ik ook aan tafel zitten” vind ik niet sterk. Mijn advies is: kom met je eigen ideeën waarmee je jezelf aan tafel kunt knokken. Zorg dat je op ooghoogte komt met de Amerikanen.’
Ook toonde hij zich enigszins verwonderd over de Europese verbazing: de Amerikanen hebben de afgelopen week ‘niets gezegd wat niet al dertig keer was gezegd tijdens de campagne’. Hij ontkende echter dat de Europeanen niets gedaan hebben sinds de verkiezing van Trump. ‘Ik weet dat er al enige tijd drukke gesprekken gaande zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant