Rebellen van M23 hebben recent Goma ingenomen, een belangrijke stad in het oosten van de Democratische Republiek Congo. Correspondent Joost Bastmeijer wist er te komen. ‘Het is in feite een bezette stad, waar al heel lang veel misgaat.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Joost, waarom vond je het belangrijk om naar Goma te gaan?
‘Goma is in januari overgenomen door de rebellen van M23, die volgens de VN worden gesteund door buurland Rwanda. Het is een van de belangrijkste steden in de regio. Ik heb er veel over geschreven, maar ik was er nog nooit geweest. Daarom vond ik het een meerwaarde hebben om er zelf te gaan kijken, en daar te spreken met de mensen over wat er nu gebeurt. Het is de enige manier om tot de kern te komen van wat zich hier afspeelt.
‘De stad is prachtig gelegen aan het Kivumeer. Het is eigenlijk een van de mooiste plekken van Afrika. Dat maakt het des te absurder dat er hier al zo lang en zo veel gevochten wordt. Het conflict is hier heel dichtbij.’
Hoe ben je daar gekomen?
‘Dat is wel een vreemd verhaal. Het is heel lastig om in Goma te komen, zeker nu de luchthaven gesloten is; die zou bij de inname zwaar beschadigd zijn. De stad ligt tegen de grens met Rwanda en de enige manier om er te komen is dus via Rwanda.
‘Ik moest daar eerst heen en me aanmelden als journalist. Rwanda is een staat die zeer duidelijk wil hebben wie er in het land verblijft, dus je moet uitgebreid vertellen wat je van plan bent. Dat is een rare situatie, want ik wilde naar Congo, niet naar Rwanda.
‘Maar je komt de grens niet over zonder persaccreditatie van de Rwandese autoriteiten, terwijl Rwanda blijft volhouden dat ze de M23-rebellen niet steunen. Eenmaal daar moet M23 ook goedkeuring geven. Dat doen de rebellen over het algemeen wel, omdat ze willen laten zien dat ze Goma hebben ‘bevrijd’. Er zijn ook allerlei functionarissen geïnstalleerd, zelfs een burgemeester.’
Waar ben je het meest benieuwd naar?
‘Ik wil weten wat er waar is van de belofte die M23 heeft gedaan. Iedereen zou heel blij zijn dat de rebellen de stad hebben ‘bevrijd’. Hoe zien ze de toekomst en hoe willen ze die voor elkaar krijgen?
‘Ik ben ook benieuwd hoe de inwoners dat zelf zien. Het is in feite een bezette stad, waar al heel lang veel misgaat. Door de hele regio hebben verschillende rebellenlegers gezeten en het is de Congolese overheid nooit gelukt om daar rust te brengen.’
Hoeveel mensen zijn er nu nog in Goma?
‘Dat is moeilijk te zeggen. De afgelopen maanden zijn er honderdduizenden vluchtelingen naar de stad toegekomen uit omliggende gebieden waar M23 steeds dichterbij kwam. Als de rebellen het gebied innemen, gaat dat met grof geweld. Mensen zijn daar bang voor.
‘Goma was lang het humanitaire hart: de plek waar ngo’s zitten, waar nog een VN-vredesmissie is. Die vluchtelingenkampen lopen nu leeg. Mensen zeggen dat ze moeten vertrekken, omdat M23 de omliggende gebieden waar ze vandaan komen veilig heeft verklaard. M23 ontkent overigens dat mensen worden gedwongen om vluchtelingenkampen te verlaten.’
Hoe veilig is het daar?
‘Ik ben hier woensdagochtend aangekomen. M23 zegt dat het hier nu veilig is, maar ik krijg het gevoel dat er nog veel angst onder de oppervlakte aanwezig is. De vorige keer dat M23 hier kwam, zeiden ze ook langere tijd te blijven en rust te brengen. Na nog geen twee weken vertrokken ze echter weer, vanwege de internationale druk op Rwanda om de rebellen te laten vertrekken. Dit keer lijkt het wel alsof ze hier écht willen blijven.’
‘We dachten aan te komen in een bezette stad waar militairen overal rondrijden op terreinwagens. Dat valt heel erg mee. Op andere plekken in Afrika is meer politie- en legermacht aanwezig dan hier. Het past bij het beeld dat M23 wil schetsen: we zijn hier om te bevrijden, we zijn geen bezettende macht.
‘Het lijkt erop dat het normale leven enigszins is hervat, maar veel mensen durven ’s avonds niet naar buiten te gaan. Er wordt geplunderd, geschoten, er zijn afrekeningen in het criminele circuit. We zagen woensdag nog verkoolde lichamen liggen. Dus het is zeker nog niet veilig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant