Bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie op Vlieland zijn verhoogde concentraties PFAS aangetroffen. De giftige combinatie van chemische stoffen zat zowel in het binnenkomende als het 'gezuiverde' water, blijkt uit metingen van het Wetterskip Fryslân. Waar de vervuiling vandaan komt, wordt nu onderzocht.
Het waterschap heeft vorig jaar het instromende rioolwater bij alle 27 rioolwaterzuiveringen in Friesland gecontroleerd. Daarbij werden niet alleen op Vlieland maar ook bij de rioolwaterzuiveringsinstallaties in Heerenveen en Sneek "verhoogde en/of afwijkende PFAS-concentraties" aangetroffen, meldt Omrop Fryslân. Ook in het geloosde water van de drie rioolwaterzuiveringen waren de PFAS-concentraties verhoogd.
Omdat dit water direct na lozing sterk verdund wordt in het oppervlaktewater, zijn er volgens GGD Fryslân geen risico's voor de volksgezondheid, meldt het waterschap. Ook het drinkwater in Friesland is schoon: waterleidingbedrijf Vitens gebruikt op het Friese vasteland en Vlieland geen oppervlaktewater voor drinkwater.
PFAS is een verzamelnaam voor een combinatie van chemische stoffen die onder meer zijn terug te vinden in anti-aanbaklagen van pannen, maar ook in regenjassen en verf. PFAS breken niet tot nauwelijks af. Wel zijn ze over het algemeen giftig. Ze binden zich aan dierlijk en menselijk weefsel, stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Sommige types zijn bij langdurige blootstelling kankerverwekkend.
De afgelopen jaren zijn PFAS op allerlei plekken aangetroffen, maar meestal was de herkomst dan snel duidelijk. Bekende voorbeelden zijn de verhoogde concentraties PFAS die in 2023 werden gevonden in sloten en (zwem)plassen in de wijde omtrek van chemisch bedrijf Chemours in Dordrecht.
Vorig jaar mei bleek uit metingen van het Wetterskip Fryslân dat het ook mis was bij de vliegbasis Leeuwarden. Op de basis was bij oefeningen gebruikgemaakt van blusschuim met PFAS. De gevolgen waren duidelijk: vorig voorjaar werd de officiële norm meer dan 2000 keer overschreden. De vliegbasis is die vervuiling nu aan het opruimen.
Waar de 'nieuwe' vervuiling met PFAS op Vlieland en in Heerenveen en Sneek vandaan komt, is onduidelijk. Samen met de drie betrokken gemeenten en de provinciale milieudienst gaat het waterschap dat nu onderzoeken. Daarvoor worden monsters genomen bij de rioolgemalen en de verschillende 'instromen'. Op grond daarvan kunnen de gemeenten dan verder onderzoek doen naar de mogelijke herkomst. Dat kan er toe leiden dat de bedrijven die de stoffen hebben geloosd, worden verplicht om ze op te ruimen.
In november zei staatssecretaris Jansen ook al dat alle bedrijven die PFAS lozen de uitstoot zouden moeten aanpakken.
In samenwerking met
Omrop Fryslân
Regionaal nieuws
Deel artikel:
Source: NOS nieuws