In het even voorspelbare als ergerniswekkende Haagse kluitjesvoetbal tussen politiek en pers heeft het debat over het Nederlandse asielbeleid zich inmiddels mijlenver verwijderd van de eigenlijke kwestie. Lang geleden begon het met de vraag wat er gedaan zou kunnen worden om grip op migratie te krijgen. Inmiddels rennen de microfoons en camera’s alleen nog achter coalitiepartijen aan met de vraag wie ‘de slag om het Raad van State-advies’ gaat winnen.
De winnaar van deze wedstrijd politiek armpje drukken is nog niet bekend, de verliezers al wel: de inwoners van dit land én de asielzoekers. Beide groepen hebben recht op en dringend behoefte aan een goed werkend asielsysteem. Waardoor de vluchteling snel duidelijkheid krijgt over zijn of haar kansen op verblijf. En waardoor de Nederlanders erop kunnen rekenen dat hun compassie met vluchtelingen niet wordt ondermijnd door de chaos en overlast van een falende asielopvang.
Maar wat er straks ook van de asielwetten van minister Marjolein Faber overblijft, het resultaat zal zijn: meer onduidelijkheid, meer procedures, overvollere aanmeldlocaties. Dus zullen er weer vluchtelingen buiten slapen in Ter Apel, worden aan kinderen basale voorzieningen onthouden en blijven de overlastgevers door Budel zwerven.
Al sinds het moment dat het vorige kabinet zichzelf liet struikelen over het schaamteloos geconstrueerde nepprobleem van ‘nareis-op-nareis’, staart Nederland in de koplampen van de zelfbenoemde asielcrisis. Het werd het dominante thema van de verkiezingen en daarna de sleutelpassage in het hoofdlijnenakkoord, compleet met het onrechtmatige voornemen noodrecht toe te passen.
Op de valreep werd de noodwet een spoedwet, maar daarmee is de chaos alleen maar groter geworden. Want doordat er zes (!) maanden over deze spoedwet is gedaan, buitelt er straks alweer nieuwe wetgeving overheen. Het kabinet werkt namelijk al aan de implementatiewet voor het Europees Migratiepact, die later dit jaar wordt ingediend.
De Raad van State constateert in zijn advies dus droogjes dat wetsartikelen die nu via de spoedwet worden ingevoerd, straks alweer worden geschrapt door die implementatiewet. Wetgevend joyrijden, om louter politieke redenen. Het maakt de uitvoerders van de asielwetgeving horendol. Terwijl zij juist als geen ander weten hoe je de problemen wel effectief zou kunnen oplossen. Dat hebben ze laten zien.
In 2016, nadat meer dan een miljoen mensen uit met name Syrië naar Europa vluchtten, trok een klein Nederlands team van toegewijde marechaussees en medewerkers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV), bijgestaan door tolken, pyschologen en artsen naar het eiland Chios om daar te helpen met het in goede banen leiden van de enorme hoeveelheid vluchtelingen die dagelijks nat en koud in wankele bootjes op de stranden van Chios belandde. Ze zetten daar een efficiënte logistieke operatie op, die een vluchteling in één keer door alle stappen van het proces leidde.
Met biometrische en andere apparatuur werden identiteit en papieren gecheckt, tolken en IND’ers noteerden en controleerden het vluchtverhaal, artsen en psychologen stonden de gezinnen bij na de vaak traumatische reis en oversteek. En als werd vastgesteld dat er geen reden voor asiel bestond, werd door de DTenV-ambtenaren meteen met het proces tot terugkeer naar Turkije of elders begonnen; in veel gevallen succesvol.
Dit zogenaamde Border Security Team was een Nederlandse uitvinding waar betrokkenen nog altijd met veel trots op terugkijken. Een effectieve en humane manier om snel duidelijkheid te verschaffen aan vluchtelingen. Getest en geslaagd in de chaos van de provisorische opvanglocaties op de Griekse eilanden. Dan kan het zeker in Nederland. Een aantal van deze teams zouden in Ter Apel en Budel snel verlichting kunnen brengen.
Het is een bekend fenomeen. Hardnekkige maatschappelijke problemen vergen zelden nieuwe wetgeving. Een oplossing komt vooral dichterbij als er genoeg middelen en genoeg handelingsvrijheid is voor de professionals in de uitvoering. Dat geldt zeker voor het asielvraagstuk. En dat weten ervaren politici – de coalitieleiders zitten gezamenlijk meer dan zestig jaar in Den Haag – natuurlijk ook heel goed.
Je zou dus bijna denken dat de politieke wil om het probleem op te lossen het aflegt tegen de verleiding om er electoraal van te blijven profiteren. Maar dat zou een te cynische gedachte zijn. Toch?
Over de auteur
Diederik Samsom is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant