De Amerikaanse president Trump heeft woensdag met de Russische president Poetin afgesproken om onderhandelingen te openen om de oorlog in Oekraïne te beëindigen.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en de Kaukaus.
Er is lang over gespeculeerd en nu zijn ze begonnen: de gesprekken tussen de nieuwe Amerikaanse regering met de regeringen van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en de Russische president Vladimir Poetin over manieren om de Russische invasie van Oekraïne te stoppen.
Het telefoongesprek tussen Trump en Poetin was het eerste contact tussen een Amerikaanse en Russische president sinds Poetins grootschalige invasie in februari 2022. ‘We hebben afgesproken dat onze teams onmiddellijk aan de onderhandelingen beginnen’, zei Trump erover. Het Kremlin stelt dat het gesprek bijna een uur duurde en dat Trump en Poetin hebben afgesproken elkaar te ontmoeten. Poetin heeft Trump voorgesteld om elkaar in Moskou te zien, meldt het Kremlin.
Ondertussen is een reeks topontmoetingen begonnen tussen team-Trump en team-Zelensky. Trumps minister van Financiën Scott Bessent bezocht Zelensky in Kyiv. Op de Veiligheidsconferentie in München, die vrijdag begint, treft Zelensky vicepresident JD Vance. Trump, die woensdag ook met Zelensky belde, heeft aangekondigd dat meteen daarop ‘zeer waarschijnlijk’ een ontmoeting volgt tussen hem en Zelensky in Washington.
Trump heeft beloofd een einde te maken aan Poetins oorlog tegen Oekraïne, al is geheel onduidelijk of Poetin daartoe bereid is. Tot nu toe heeft de Russische president enkel de Oekraïense capitulatie geëist. Oekraïne is zeer afhankelijk van de Amerikaanse opstelling in de onderhandelingen, aangezien de VS ruim 30 procent van de militaire steun aan Oekraïne leveren.
De aanpak van de nieuwe Amerikaanse regering werd woensdag voor een groot deel uit de doeken gedaan door Trumps minister van Defensie, Pete Hegseth. Hij zei dat de Oekraïners zich zullen moeten neerleggen bij het verlies van grondgebied en bij nieuw uitstel van toetreding tot het Navo-bondgenootschap.
Het herstellen van Oekraïense soevereiniteit binnen de grenzen van voor 2014 is ‘een onrealistische doelstelling’ die de oorlog ‘alleen maar verlengt’, zei Hegseth op het Navo-hoofdkantoor in Brussel.
President Zelensky heeft herhaaldelijk laten blijken dat hij zich erbij kan neerleggen dat een deel van Oekraïne ‘tijdelijk bezet’ blijft door Rusland, als de oorlog daarmee stopt. Ook veel Oekraïners vinden dat bespreekbaar, blijkt uit opiniepeilingen. Voor de volledige verdrijving van het Russische leger uit bezet Oekraïne bestaat nu eenmaal te weinig westerse steun, schrijft Zelensky in een uitgebreid bericht op X, waarin hij uiteenzet hoe hij gesprekken met de VS en Europese bondgenoten ingaat.
Waar de grens dan wel moet komen te liggen als de oude Oekraïense grenzen niet worden hersteld, heeft Hegseth niet gezegd. Bevriezing van de frontlinie ligt volgens deskundigen voor de hand, maar Oekraïne heeft een troef in handen door de bezetting van Russisch grondgebied in de provincie Koersk. Zelensky zei deze week in de Britse krant The Guardian dat hij de operatie in Koersk wil gebruiken om Oekraïens gebied te bevrijden. ‘We zullen het ene gebied tegen het andere ruilen.’
Trumps ‘nee’ tegen Oekraïense Navo-toetreding op korte termijn is een bittere pil voor Oekraïners, al zijn ze wel gewend aan zulke afwijzingen – de Navo zegt sinds 2008 dat Oekraïne ‘in de toekomst’ lid wordt. Het Navo-lidmaatschap is volgens Zelensky de beste manier om Poetin in de toekomst te weerhouden van een nieuwe aanval op Oekraïne.
Hegseth noemde een Navo-lidmaatschap woensdag ‘een onrealistische uitkomst’ van een akkoord met Rusland. Ook een eventuele stationering van een vredesmacht in Oekraïne zal niet in Navo-verband plaatsvinden. Artikel 5 uit het Navo-verdrag (een aanval op één lidstaat is een aanval op alle lidstaten) zal op geen enkele manier van toepassing zijn op een eventuele vredesmacht, benadrukte Hegseth.
Wel staat de regering-Trump volgens Hegseth achter ‘een soeverein en welvarend Oekraïne’. Ook zijn de VS voorstander van ‘robuuste veiligheidsgaranties die garanderen dat de oorlog niet opnieuw begint’. Bij die garanties ziet Hegseth een rol weggelegd voor ‘capabele Europese en niet-Europese troepen’ die bij een akkoord mogelijk gestationeerd worden in Oekraïne.
Zelensky heeft zich voorbereid op een scenario zonder Navo-lidmaatschap en gezegd welke alternatieven Oekraïne nodig heeft om Rusland af te schrikken: een internationale militaire aanwezigheid, een enorm arsenaal aan langeafstandsraketten, en financiële steun bij het in stand houden van een Oekraïens leger van een miljoen militairen.
De vrees in Oekraïne is dat Trump Zelensky onder druk zal zetten om in te stemmen met vergaande eisen van Poetin. De Russische president heeft onder meer gezegd niet te willen onderhandelen met Zelensky en eerst verkiezingen in Oekraïne te willen afwachten, ook al zijn die bij Oekraïense wet verboden in oorlogstijd. Trumps Oekraïne-gezant Keith Kellogg gaf Poetin gelijk door vorige week te zeggen dat verkiezingen in oorlogstijd ‘een teken van een gezonde democratie’ zijn.
Zelensky vreest dat Rusland Oekraïne tot verkiezingen wil dwingen om een kwetsbaar moment te creëren en een Russisch-gezinde regering aan de macht te brengen. ‘Het is overduidelijk dat ik niet in de Russische plannen pas’, schrijft Zelensky op X. ‘Rusland heeft een marionet nodig in Kyiv, iemand die ze in controleren.’
De aanvankelijke oorlogsdoelen van Rusland staan nog altijd overeind, waarschuwt Zelensky. ‘Poetins enige doel is dat Oekraïne ophoudt te bestaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant