Gemeenten zetten steeds vaker handhavers in voor het bewaken van de veiligheid en leefbaarheid in wijken. Dat is oorspronkelijk een taak van wijkagenten. Maar door capaciteitsproblemen bij de politie hebben wijkagenten nog nauwelijks tijd voor hun werk in de wijk.
In Nederland zijn ongeveer 3.500 wijkagenten, maar de kans is klein dat je ze op straat tegenkomt. Door capaciteitsproblemen bij de politie krijgen wijkagenten steeds vaker andere taken. In plaats daarvan zie je nu buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) van de gemeente, die deze handhavers zelf betaalt.
Handhavers nemen werk over waar wijkagenten niet aan toekomen. Bijvoorbeeld het sussen van burenruzies, fout parkeren en het afhandelen van verkeersongevallen met alleen blikschade.
Maar het werk dat boa's nu overnemen van wijkagenten is wettelijk gezien een politietaak. Volgens de politiewet uit 2012 moet er één wijkagent per vijfduizend inwoners zijn. Maar dat aantal wordt niet gehaald. In 2023 was er een tekort aan 115 wijkagenten, blijkt uit officiële stukken.
"Wijkagenten moeten daarnaast 70 procent van hun tijd aan de wijk kunnen besteden en 30 procent aan overige zaken", zegt voorzitter Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond. "Maar we mogen al blij zijn als deze verhouding andersom wordt gehaald."
In heel Nederland komt de politie handen tekort. Daardoor krijgen wijkagenten steeds meer en vaker andere taken. Het gaat bijvoorbeeld om ME-inzet tijdens demonstraties of voetbalwedstrijden.
Daardoor staan de veiligheid en leefbaarheid in wijken onder druk. "Wijkagenten zijn van oorsprong de oren en de ogen in de wijk", zegt Kooiman. Dat ontbreekt steeds vaker. Gemeenten vullen dat gat nu zelf op met handhavers.
Begin deze eeuw liepen in het centrum van verschillende steden zogenoemde stadswachten. Maar door het tekort aan blauw op straat zijn deze stadswachten in rap tempo geprofessionaliseerd naar de geüniformeerde boa's zoals we die nu kennen, zegt Ronald van Steden. Hij is hoofddocent Bestuurswetenschappen en Politicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Er ontstaan regelmatig problemen doordat boa's het werk van de politie uitvoeren, ziet voorzitter Richard Gerrits van vakbond BOA ACP. Handhavers hebben niet dezelfde bevoegdheden als politieagenten. Daarnaast zijn boa's ook niet altijd opgeleid of uitgerust om de taken van een wijkagent uit te voeren.
Iedere gemeente bepaalt zijn eigen beleid rondom handhaving, zegt Gerrits. Daardoor hebben handhavers in de ene gemeente meer bevoegdheden en zijn ze beter uitgerust dan in een andere gemeente. Dat heeft volgens de vakbondsvoorzitter ook te maken met het budget dat de gemeente aan handhaving wil uitgeven.
"Boa's hebben doorgaans een specifieke taak, bijvoorbeeld toezicht op straat, in natuurgebieden of op treinstations", vult Van Steden aan. "Er is steeds discussie over hoeveel bevoegdheden een boa heeft, of en welke wapens hij mag dragen en of dat alles past bij wat van hem gevraagd wordt."
Nederland zit volgens Van Steden op een glijdende schaal waarbij boa's in toenemende mate taken van de politie overnemen. "De vraag is of dat politiewerk wel past binnen de taakomschrijving en bevoegdheden van de boa."
"Nu zijn de bevoegdheden beperkend voor datgene waar de boa mee geconfronteerd kan worden", zegt een woordvoerder van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). "De VNG is voorstander van een bredere én generieke set aan bevoegdheden. Daarbij moet de taak van de boa leidend zijn, in plaats van de bevoegdheden wat een boa kan en mag."
We zitten volgens voorzitter Gerrits van vakbond BOA-ACP op het punt dat de politie gaat over openbare orde en veiligheid en boa's over leefbaarheid en veiligheid. "De politie is aan het kijken wat ze kan afstoten en wat niet. Een deel heeft ze al afgestoten richting boa's."
"Boa's zijn nu degenen die in de straten lopen, contact hebben met ondernemers en burgers en ondermijning signaleren" besluit Gerrits. "Boa's weten wat in de wijken gebeurt. Dat weet de politie niet meer. Het is vanwege de capaciteitsproblemen niet de verwachting dat de politie die rol ooit nog terug kan eisen."
Source: Nu.nl economisch