Aan urgentie geen gebrek bij de nieuwe Europese Commissie. Oorlog aan de buitengrenzen en een slome economie vereisen eenvoudiger regels, minder wetten en meer geld. ‘De status quo is geen optie.’
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Voor de Europese Commissie is het zonneklaar: voortmodderen kan niet meer. Het EU-budget moet groter, nieuwe Europese belastingen zijn onvermijdelijk en de regelgeving moet eenvoudiger. Zo niet dan raakt de EU economisch steeds verder achterop en wordt ze een speelbal in plaats van een speler op het wereldtoneel.
De nieuwe Commissie – de tweede onder leiding van Ursula von der Leyen – is woensdag echt uit haar startblokken geschoten. Niet alleen met de presentatie van haar werkprogramma voor 2025, maar meer nog met een eerste aanzet tot minder Europese regeldruk en de blauwdruk voor een nieuwe EU-begroting. Aan ambitie geen gebrek. ‘Het is tijd voor keuzes’, aldus de Commissie.
Om met het geld, voor Nederland en Duitsland de spreekwoordelijke rode lap, te beginnen: ‘De status quo is geen optie’, meent de Commissie. De problemen waarmee Europa kampt – matig concurrerende bedrijven; oorlog aan de buitengrenzen; onzekere band met de VS; te lage defensie-uitgaven; klimaatverandering – dwingen tot een hoger EU-budget dan de jaarlijkse 150 miljard euro van nu. Dat klemt temeer omdat vanaf 2028 de leningen voor het Europese herstelfonds moeten worden afgelost: circa 30 miljard euro per jaar, bijna 20 procent van het jaarlijkse budget.
‘De omvang van de uitdagingen vraagt om een ambitieus budget, zowel in grootte als in opzet’, concludeert de Commissie. Hoeveel er nodig is, laat de Commissie in juli weten. De komende maanden gaat de bevoegde commissaris Piotr Serafin (Budget) eerst bij de hoofdsteden langs. Maar voor de Commissie staat vast dat als de EU-landen niet zelf meer geld in de EU-pot stoppen, weinig anders rest dan een nieuwe EU-heffing. De opbrengst van die heffing – op vervuilende bedrijven of bedrijfswinsten – vloeit dan naar het budget. Nederland en Duitsland zijn geen fan van nieuwe belastingen, ook niet van gezamenlijke leningen (eurobonds) om nieuwe Europese uitgaven te dekken.
Minstens zo ambitieus zijn de Commissievoorstellen om het geld anders te besteden. Niet meer langs de traditionele lijnen, waarbij twee derde van het budget naar de landbouw en armere regio’s gaat, maar via speciale enveloppen voor elk EU-land. En het geld wordt pas uitgekeerd bij behaalde resultaten, niet meer voor gemaakte kosten.
Dan de regelgeving, ook hier legt de Commissie de lat hoog. De administratieve lasten door Europese regels voor bedrijven moeten met 25 procent omlaag, voor het midden- en kleinbedrijf met 35 procent. Clusters van bestaande wetten worden tegen het licht gehouden. Het eerste pakket komt deze maand en moet de regels voor ketenaansprakelijkheid van bedrijven vergemakkelijken, alsook hun milieurapportages.
Het gaat niet om een afzwakking van de doelen, bezwoer commissaris Valdis Dombrovskis (Economie & Vereenvoudiging) woensdag. Maar na een periode van ‘intense regelactiviteit’ (lees: de Green Deal) is het volgens hem hoog tijd om de ‘cumulatieve effecten’ ervan onder de loep te nemen.
Hoewel de retoriek anders doet voorkomen, zijn de ambities van deze Commissie allerminst uniek. Vrijwel elke Commissie wil een hoger EU-budget, liefst met eigen belastingen. Dat stuit steevast op grote weerstand van de ‘nettobetalers’, Nederland en Duitsland voorop. Van der Leyen weet wat haar poging opleverde om de huidige meerjarenbegroting (2021-2027) tussentijds te verhogen. De gevraagde 50 miljard euro voor Oekraïne kwam er, van de overige gewenste 50 miljard bleef na eindeloos vergaderen 16,4 miljard euro over.
De oproep tot minder regels is ook een evergreen in Brussel. Toenmalig Commissievoorzitter José Manuel Barroso (2004-2014) zette er een apart programma voor op, later herdoopt als ‘Refit’ (regelfitness). Frans Timmermans was in zijn eerste Brusselse periode (2014-2019) belast met betere regelgeving. Iedereen in Brussel weet echter dat zelfs een beperkt wetsvoorstel van de Commissie verandert in regelwoud zodra de lidstaten en het parlement het in behandeling nemen.
De weg naar de volgende meerjarenbegroting (2028-2034) is nog lang. Vooralsnog vraagt alleen Spanje om een verdubbeling van het EU-budget, gesteund door de sociaaldemocraten en de Groenen in het Europees Parlement. En simpeler regelgeving blijkt, als het erop aankomt, ook niet zo eenvoudig. Tussen een hoger budget en minder regels, liggen 27 lidstaten en een parlement.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant