Nederland heeft alles in huis voor een duurzame economie die ons onafhankelijk maakt van andere machtsblokken. Toch loopt het bedrijfsleven nu volledig vast, grotendeels door zaken die we zelf in de hand hebben.
De industrie in de Rotterdamse haven, welbekend als de ‘de motor van de Nederlandse economie’, krimpt al bijna twintig maanden. Het is exemplarisch voor de economie van de rest van Nederland die, net als begin jaren tachtig van de vorige eeuw, compleet is vastgelopen.
Toen waren het de klassieke economische factoren (hoge rentestanden, hoge inflatie en hoge werkloosheid) die uit het lood waren geslagen. Nu zijn het de randvoorwaarden voor een duurzame economie die ontbreken en die onze welvaart en veiligheid bedreigen als we de koers niet drastisch verleggen.
Over dit artikel
Victor van der Chijs is voorzitter van Deltalinqs, de ondernemersorganisatie voor alle bedrijven in de Rotterdamse haven.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Zo is rechtszekerheid cruciaal voor een gezonde economie. Zonder rechtszekerheid kun je als ondernemer niet investeren in nieuwe schone fabrieken. Neem stikstof. Doordat de natuur maar niet hersteld wordt – en zelfs intern salderen sinds kort nauwelijks meer mogelijk is – zitten voor miljarden aan belangrijke (energietransitie-)projecten momenteel in grote onzekerheid. Dit is helaas niet onopgemerkt gebleven in de (steeds vaker internationale) bestuurskamers, waardoor nieuwe, noodzakelijke investeringen in de verduurzaming van onze economie momenteel in de ijskast worden gezet.
Rechtsonzekerheid speelt inmiddels op allerlei vlakken. Zo werden vorig jaar nog plotsklaps belastingen ingevoerd waarvan niemand de gevolgen had doordacht. Dat is gelukkig teruggedraaid door het kabinet, maar het gevoel van rechtsonzekerheid dat dit soort casinopolitiek creëert is niet zomaar weg.
We zien, net als in de jaren tachtig, de investeringen in de transformatie van onze economie ook opdrogen. Het pijnlijke feit is alleen dat we dit onszelf grotendeels aandoen, door alles anders te willen doen dan de rest van Europa, met doorgeslagen regelgeving en een oneerlijk speelveld voor bedrijven. Bijvoorbeeld door een eigen CO₂-taks, een dreigende plastic-heffing en veel hogere nettarieven dan buurlanden. We zullen in Nederland dan ook duidelijke keuzes moeten maken om de concurrentie met het buitenland weer aan te kunnen.
Het rapport van Mario Draghi heeft laten zien dat met relatief geringe publieke bedragen we een enorm privaat investeringsvliegwiel op gang kunnen brengen. Tuig dus die Europese equivalent van het Amerikaanse IRA-programma op om de noodzakelijke duurzame investeringen weer de wind in de zeilen te geven.
Maar ook op andere randvoorwaarden voor een duurzame economie loopt het schip inmiddels compleet aan de grond. Zo vormt netcongestie een stevige ondermijning voor de basis voor een gezonde economie: toegang tot energie, en in dit geval duurzame elektriciteit. Zekerheid over wanneer je over kunt op elektra, is veelal niet te geven. Verder wordt aan veel overlegtafels gedaan alsof er in Nederland geen ruimte meer is. Maar is dat ook echt zo?
Het is een kwestie van durven kiezen op basis van ruimtelijke visie en planvorming – iets waar we in Nederland ooit heel goed in waren. Zo weten we allang dat de nieuwe circulaire en duurzame economie meer ruimte zal vragen. Hier in Rotterdam biedt zeewaartse uitbreiding goede mogelijkheden om dit voor een flink deel te faciliteren. Zo kunnen we hier een concurrerende industrie houden, en worden we niet te afhankelijk van andere machtsblokken voor onze basisproducten.
Helaas zijn de verhoudingen tussen het daadwerkelijk bouwen van nieuwe projecten (zo’n 2 jaar) en de vergunningstermijnen en planologische processen (8 tot 10 jaar) volledig uit het lood geslagen in Nederland. Dit moet je niet willen als we Europa krachtiger willen maken in deze onrustige wereld.
Ondanks alles ben ik nog steeds optimistisch. Mits we maar, net als in de jaren tachtig, op tijd de steven wenden. Zo kunnen we minder afhankelijk worden van dure energie van elders. Met de Noordzee als energiecentrale, en Rotterdam als energiehaven, hebben we daarvoor alles in huis. Ook hebben we met onze industrie en kennisinstellingen al de basis voor de nieuwe innovatieve en circulaire economie.
‘Je ziet vaak dat je eerst moet vastlopen voor je tot het besef komt dat het helemaal anders moet’, zei de voormalig secretaris-generaal van Economische Zaken Frans Rutten toen hij terugblikte op het economisch beleid van de jaren tachtig. Ik ben er van overtuigd dat we weer op zo’n kantelpunt zitten.
Maar dan hebben we wel het volgende nodig: een bezem door onze procedures, een eerlijk speelveld, rechtszekerheid én het lef om als land weer te investeren. Nu nog de topambtenaren en politici die net als destijds deze hervormingen met kracht inzetten, vóór we door het ijs zakken. Wie staat er op?
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant