Leg aparte en vooral snelle fietspaden aan en veel forenzen laten de auto staan, volgens een CPB-onderzoek. Niet een op de vijf, maar een op de vier forenzen pakt dan graag de fiets. ‘Op de fiets zie ik de file staan die ik vermijd.’
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Het stoplicht springt op groen en weg zijn ze, de forensen op de fiets. Het verkeerslicht op de route in Tilburg staat te kort op rood om ze naar hun forensbeleving te vragen, bovendien is het koud en het regent. De fietsforens moet door, door, door – geen tijd om te praten over het snelle fietspad dwars door de stad dat linea recta naar het station leidt.
Parallel aan het spoor zoeven ze deze ochtend voorbij over de brede, comfortabele snelfietsroute met strak rood asfalt, de F58 tussen het station van Tilburg en dat van Gilze-Rijen. De fietsers zijn, al dan niet inclusief een treinreis, op weg naar hun werk.
Geroutineerd hangen sommigen lichtjes in de bocht en slaan af naar snelfietsroute F261 die eindigt in Waalwijk. Herkenbaar is de fietsforens aan een werktas op rug of bagagedrager, een bovengemiddeld goede fiets met verlichting en versnellingen, en een enigszins verbeten gelaatsuitdrukking als die fiets niet elektrisch is.
Vrijliggende fietspaden lokken forensen daadwerkelijk uit de auto, blijkt uit een dinsdag verschenen onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB), de economische adviseur van het kabinet. De onderzoekers lieten in een rekenmodel alle duidelijk van de weg gescheiden fietspaden van Nederland verdwijnen, inclusief alle fietssnelwegen, en berekenden wat forensen gaan doen als ze de weg zouden moeten delen met het andere verkeer.
De vrijliggende fietspaden zorgen ervoor, aldus het CPB, dat een op de vier forensen met de fiets naar het werk gaat. Uit de fictieve situatie zonder gescheiden fietspaden blijkt volgens de onderzoekers dat dan nog maar een op de vijf forensen de fiets pakt. ‘Langs veel drukke wegen is de kortste route een vrijliggend fietspad’, zegt Rob Aalbers van het CPB. ‘Haal je dat weg, dan moeten forensen omfietsen en slalommen door buurten en wijken.’
Bernard Luttikhuis reist dagelijks van zijn woonplaats Breda naar kantoor bij ASML in Veldhoven terug. Een deel daarvan, circa 27 kilometer, doet hij al zeven jaar met de elektrische fiets. ‘Zeker 23 kilometer van mijn route door de weilanden – heerlijk – gaat over gescheiden fietspaden. Als die er niet zouden zijn? Kansloos, dan was ik dit nooit gaan doen, het is veel te onveilig om op de weg te rijden.’
Het dagelijkse reisplan van Luttikhuis is ingewikkeld maar effectief. ‘Eerst met de auto van Breda naar een dorpje onder Tilburg waar ik mijn fiets heb gestald. Voordat ik van de snelweg af ga, zie ik de file al staan. Die vermijd ik door te gaan fietsen.’
Toch is Luttikhuis alleen bij uitzonderlijk dichte filevorming sneller met de fiets dan met de auto. ‘Daar staat tegenover dat ik precies 1 uur en 25 minuten onderweg ben, kun je de klok op gelijk zetten. Als ik het hele traject met de auto zou doen, is mijn reistijd variabel en dat maakt het lastig afspraken te maken op mijn werk.’
In het onderzoeksmodel van het CPB werden routes bekeken met en zonder vrijliggende fietspaden. De uitkomst was dat circa 350 duizend forensen de auto laten staan en de fiets pakken als de wegen het primaire en vaak exclusieve domein zijn van fietsers.
Als nieuwe, vrijliggende fietspaden de plek innemen van rijstroken voor de auto, nemen opstoppingen van autoverkeer niet toe, stelt het CPB. Dat meer mensen voor de fiets kiezen en minder voor de auto, compenseert het verlies aan ruimte op de weg voor automobilisten, zodat de filedruk gelijk blijft. Het netwerk van snelfietsroutes zal de komende jaren almaar groeien in kilometers.
Teun Uijtdewilligen, onderzoeker van de SWOV, het wetenschappelijk instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek en niet betrokken bij het CPB-onderzoek, herkent in grote lijnen de conclusie dat vrijliggende fietspaden forensen stimuleren de fiets naar het werk pakken.
In zijn promotieonderzoek aan de Universiteit Twente naar verkeersveiligheid van fietsers in Nederlandse steden keek Uijtdewilligen specifiek naar fietsforensen. ‘Zij kijken minder naar veiligheid en primair naar de snelste route naar hun werk of naar een treinstation. En die voert grotendeels over vrijliggende fietspaden.’
Hoe korter de reistijd per fiets, hoe meer forensen geneigd zijn van auto of openbaar vervoer over te stappen op een stalen ros, zeker als dat een e-bike is. Als de route sneller kan worden afgelegd, bijvoorbeeld door het wegnemen van belemmeringen op fietspaden zoals kruispunten en verkeerslichten, zijn forensen bovendien bereid meer kilometers per fiets af te leggen.
Als er meer aparte fietspaden de komende twintig, dertig jaar bij komen, kiezen meer forensen ervoor om zo dicht bij hun werk te gaan wonen dat ze er op de fiets heen kunnen. Zo zal, berekende het CPB, de gemiddelde woon-werkafstand met 6 procent afnemen.
Het gevolg is dat steden op den duur dichter bevolkt raken en niet-stedelijke gebieden dunner. Daardoor stijgt de vraag naar huizen in de steden, wat leidt tot hogere huizenprijzen. ‘Verandering in fietsinfrastructuur kan tot aanzienlijke verschuivingen leiden’, concludeert CPB’er Aalbers dan ook.
ASML-werknemer Luttikhuis ziet een glimp van dat toekomstbeeld. Het aantal snelle fietsen op zijn route naar en van Veldhoven neemt alleen maar toe. ‘Zeven jaar geleden fietste ik alleen, nu – en vooral sinds corona – zie ik steeds meer forensen op de fiets.’
Source: Volkskrant