Minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) wil dat de Arbeidsinspectie malafide bedrijven die arbeidsmigranten uitbuiten strenger kan straffen. Bij ernstige misstanden moet het mogelijk zijn bedrijven tijdelijk geheel te sluiten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
Dat schrijft Van Hijum in een brief die hij dinsdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. De inspectie kan volgens de minister bedrijven tijdelijk sluiten als sprake is van ‘een combinatie van slechte omstandigheden’. Als voorbeelden daarvan noemt hij onderbetaling, het dwingen van werknemers om op de werkplek te slapen of het zeer lang moeten doorwerken. Ook het innemen van bankpassen of reisdocumenten en ‘fysiek of psychisch geweld’ vallen eronder.
Voor de minister staat de aanpak van arbeidsmigratie al lang bovenaan zijn wensenlijst. Meermaals benadrukte hij afgelopen maanden dat hij misstanden snel en stevig wil aanpakken. Niet alleen lijden arbeidsmigranten zelf onder de misstanden, de bedrijven die zich er schuldig aan maken, zadelen de samenleving op met de gevolgen. Dikwijls belanden arbeidsmigranten bijvoorbeeld op straat als ze zonder werk komen te zitten.
In een interview in de Volkskrant zei Van Hijum dan ook dat het ‘verdienmodel van te goedkope arbeid te lang dominant is geweest’ en dat Nederland dus ‘selectiever’ moet worden. Maar ondertussen lukte het hem niet om vaart te maken. Een wet om malafide uitzendbureaus aan te pakken door strengere eisen te stellen, zoals een waarborgsom, werd eind oktober voor de tweede keer uitgesteld.
Maar nu blijkt Van Hijum een manier gevonden te hebben om in ieder geval een eerste stap te zetten zonder dat daarvoor een tijdrovend wetstraject nodig is. Uit een verkenning komt naar voren dat de huidige Arbowet al ruimte biedt om malafide bedrijven harder aan te pakken. Die wet is bedoeld om gevaarlijke situaties op de werkvloer tegen te gaan, zoals fysiek levensgevaar. Maar het optreden tegen gevaar kan volgens de minister ruimer worden uitgelegd, ook de opgesomde misstanden kunnen immers op korte of lange termijn tot gevaar voor werknemers leiden.
Dat gaat ook op voor het innemen van bankpassen of reisdocumenten, zoals paspoorten, waaraan malafide werkgevers zich vooral tegenover arbeidsmigranten schuldig maken. Dat zal in veel gevallen stress veroorzaken bij werknemers, schrijft de minister. En omdat de wet voorschrijft dat werkgevers dat moeten voorkomen ‘indien dat mogelijk is’, kan de Arbeidsinspectie ook daar steviger tegen optreden.
Als de inspectie een misstand vaststelt, betekent dat niet altijd dat een bedrijf tijdelijk moet sluiten. Er kan bijvoorbeeld ook een boete worden opgelegd die Van Hijum eerder al verhoogde. Bij een ernstige overtreding en opzet kan die inmiddels oplopen tot 11.250 euro.
Als een opstapeling van misstanden tot ‘ernstig gevaar’ leidt, kan dat vervolgens wel reden zijn om ‘alle werkzaamheden binnen de gehele onderneming’ stil te leggen. De minister komt binnenkort met een lijst van factoren waarop de inspectie zich bij handhaving kan baseren. Van Hijum heeft eerder de capaciteit van de inspectie al uitgebreid.
Het is wel de vraag of de extra maatregel voor de inspecteurs het tij kan keren nu andere wetten vertraging oplopen. Bovendien concludeerde een commissie onder leiding van Emile Roemer in 2020 dat er een fundamentele aanpak nodig is om de diepgewortelde uitwassen uit te bannen. Roemer waarschuwde vorig jaar in NRC dat er te weinig gebeurt en zijn belangrijkste aanbeveling, een registratieplicht voor arbeidsmigranten, niet door dit kabinet wordt opgepakt.
Volgende week debatteert de Tweede Kamer met Van Hijum over de bredere aanpak van arbeidsmigratie.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant